TR
EN
Fiziksel Engellilik ve İntihar Davranışı: Psikososyal Etkenler ve Müdahale Yaklaşımları
Öz
Yapılan araştırmalar, fiziksel engelli bireylerin genel nüfusa kıyasla intihar düşüncesi ve davranışları açısından daha yüksek risk altında olduğunu ortaya koymaktadır. Bu derleme, fiziksel engelli bireylerde intihara katkıda bulunan başlıca psikososyal risk etmenlerini incelemektedir. Bu etmenler arasında psikiyatrik eş tanılar, sosyal dışlanma, yalnızlık, ekonomik zorluklar, kronik ağrı ve bireyin kendini başkalarına yük olarak görmesi yer almaktadır. Bu faktörlerin her biri, ruhsal iyi oluşu zayıflatmakta, yaşam doyumunu azaltmakta ve intihara yönelik kırılganlığı artırmaktadır. Aynı zamanda bu derleme, çeşitli koruyucu faktörlere ve müdahale stratejilerine de dikkat çekmektedir. Aile ve toplum desteği, kapsayıcı yasal politikalar, damgalamayı azaltmaya yönelik eğitim kampanyaları, psikososyal hizmetlere erişim ve fiziksel aktivite ile spora katılım, psikolojik dayanıklılığı artırabilecek unsurlar arasında yer almaktadır. Özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde erken müdahaleler ile bireysel ihtiyaçlara göre uyarlanmış bilişsel davranışçı terapi gibi psikolojik müdahaleler, bu gruptaki bireylerin ruh sağlığı sonuçlarını iyileştirmede umut verici sonuçlar ortaya koymuştur. Sonuç olarak, fiziksel engelli bireylerde intihar riski, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve yapısal etkenleri de dikkate alan bütüncül bir biyopsikososyal çerçeveyle ele alınmalıdır. Bu çerçevede, sağlık hizmeti sunucuları, sosyal hizmet uzmanları, politika yapıcılar ve toplumun tüm paydaşları arasında etkin ve sürekli bir iş birliği gerekmektedir. Böyle bir yaklaşım, hem intihar riskinin azaltılmasına hem de engelli bireylerin iyi oluşunun desteklenmesine önemli katkılar sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
References
- Aitchison B, Rushton AB, Martin P, Barr M, Soundy A, Heneghan NR (2022) The experiences and perceived health benefits of individuals with a disability participating in sport: a systematic review and narrative synthesis. Disabil Health J, 15:101164.
- Aitken Z, Krnjacki L, Kavanagh AM, LaMontagne AD, Milner A (2017) Does social support modify the effect of disability acquisition on mental health? A longitudinal study of Australian adults. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 52:1247-1255.
- Akdoğan R, Tümlü Ülker G, Çimşir E, Ardıç A, Koçtürk N, Koç M (2017) Engellilerde Ruh Sağlığı. Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları.
- Akyol Güner T, Das Gecim GY (2023) Effects of social exclusion on psychological well-being and suicidal possibilities among people with physical disabilities. Omega (Westport), 87:962-976.
- Alptekin H (2024) Engelli bireylerin gündelik yaşamda karşılaştığı sosyal dışlanma pratikleri. Olgu Sosyoloji Dergisi, 3:107-117.
- Anderson ML, Ziedonis DM, Najavits LM (2014) Posttraumatic stress disorder and substance use disorder comorbidity among individuals with physical disabilities: findings from the National Comorbidity Survey Replication. J Trauma Stress, 27:182-191.
- Aydın S, Akpınar Aslan E, Batmaz S (2020) Fiziksel engelli bireylerin engel türüne ve engelin başlama zamanına göre başa çıkma stilleri ve psikolojik sağlamlıkları. Klinik Psikiyatri Dergisi, 28:105-112.
- Aysan F, Özben Ş (2007) Engelli çocuğu olan anne babaların yaşam kalitelerine ilişkin değişkenlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 22:1-6.
Details
Primary Language
English
Subjects
Mental Health Services
Journal Section
Review
Early Pub Date
December 8, 2025
Publication Date
-
Submission Date
June 30, 2025
Acceptance Date
October 11, 2025
Published in Issue
Year 1970 Volume: 18 Number: 3
