Review

Relationship Between Microbiota and Mental Health: A Holistic View

Volume: 18 Number: 2 Early Pub Date: November 27, 2025
TR EN

Mikrobiyota ve Ruh Sağlığı İlişkisi: Bütüncül Bir Bakış

Öz

İnsan bağırsağındaki mikroorganizmalar, mikrobiyota–bağırsak–beyin ekseni aracılığıyla beyin işlevlerini ve ruh sağlığını düzenlemektedir. Bu çift yönlü iletişim ağı; sinirsel (örn. vagus siniri), endokrin (örn. kortizol, serotonin), immün (örn. sitokinler) ve mikrobiyal metabolit (örn. kısa zincirli yağ asitleri) yollarını kapsamaktadır. Son dönem çalışmalar, bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizliğin depresyon, anksiyete, otizm spektrum bozuklukları, şizofreni, bipolar bozukluk ve travma sonrası stres bozukluğu gibi psikiyatrik bozuklukların patogenezinde rol oynadığını ortaya koymaktadır. Azalmış mikrobiyal çeşitlilik, yararlı kısa zincirli yağ asidi üreten bakterilerin tükenmesi ve proinflamatuvar taksonların artışı ile karakterize olan değişmiş mikrobiyal profillerin, nöropsikiyatrik semptomatoloji ile tutarlı biçimde ilişkili olduğu saptanmıştır. Çalışmalar, probiyotikler, prebiyotikler ve diyet değişiklikleri gibi mikrobiyota temelli müdahalelerin ruh sağlığı üzerinde etkili olabileceğini göstermekte; bu da "psikobiyotikler" kavramının ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu derleme, bağırsak mikrobiyotası ile psikiyatrik bozukluklar arasındaki ilişkiyi açıklayan mekanistik temellere dair kapsamlı bir sentez sunmakta ve mikrobiyota temelli stratejilerin terapötik potansiyelini değerlendirmektedir. Ayrıca, kişiye özel psikobiyotik tedaviler, bağırsak mikrobiyotasından türetilmiş biyobelirteçler ve bunların psikiyatrik bakımda pratik uygulamaları gibi yeni gelişmeleri de incelemektedir. Bütüncül bir bakış açısını benimseyen bu çalışma, disiplinler arası etkileşimi güçlendirmeyi ve bağırsak ile beyin arasındaki dinamik ilişkinin temellerine dayalı bütünleşik ruh sağlığı yaklaşımlarının gelişimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Agus A, Planchais J, Sokol H (2018) Gut microbiota regulation of tryptophan metabolism in health and disease. Cell Host Microbe, 23:716–724.
  2. Akkasheh G, Kashani-Poor Z, Tajabadi-Ebrahimi M, Jafari P, Akbari H, Taghizadeh M et al. (2016) Clinical and metabolic response to probiotic administration in patients with major depressive disorder: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Nutrition, 32:315–320.
  3. Allen AP, Hutch W, Borre YE, Kennedy PJ, Temko A, Boylan G et al. (2016) Bifidobacterium longum 1714 as a translational psychobiotic: modulation of stress, electrophysiology and neurocognition in healthy volunteers. Transl Psychiatry, 6:e939.
  4. Averina OV, Poluektova EU, Zorkina YA, Kovtun AS, Danilenko VN (2024) Human gut microbiota for diagnosis and treatment of depression. Int J Mol Sci, 25:5782.
  5. Bajaj JS, Sikaroodi M, Fagan A, Heuman D, Gilles H, Gavis EA et al. (2019) Posttraumatic stress disorder is associated with altered gut microbiota that modulates cognitive performance in veterans with cirrhosis. Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol, 317:G661–G669.
  6. Berding K, Bastiaanssen TF, Moloney GM, Boscaini S, Strain CR, Anesi A et al. (2023) Feed your microbes to deal with stress: a psychobiotic diet impacts microbial stability and perceived stress in a healthy adult population. Mol Psychiatry, 28:601-610.
  7. Bharwani A, Mian MF, Foster JA, Surette MG, Bienenstock J, Forsythe P (2016) Structural & functional consequences of chronic psychosocial stress on the microbiome & host. Psychoneuroendocrinology, 63:217-227.
  8. Bravo JA, Forsythe P, Chew MV, Escaravage E, Savignac HM, Dinan TG et al. (2011) Ingestion of Lactobacillus strain regulates emotional behavior and central GABA receptor expression in a mouse via the vagus nerve. Proc Natl Acad Sci U S A, 108:16050–16055.

Details

Primary Language

English

Subjects

Psychiatry , Psychophysiology

Journal Section

Review

Early Pub Date

November 27, 2025

Publication Date

-

Submission Date

July 2, 2025

Acceptance Date

August 20, 2025

Published in Issue

Year 1970 Volume: 18 Number: 2

JAMA
1.Kaplan V, Bilden A, Kaplan Ö. Relationship Between Microbiota and Mental Health: A Holistic View. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry.;18:704–721.

Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.