Havza’dan Yeni Bir Miltaşı Üzerinde Aradii Soyundan Yeni Bir Galatia Valisi: C. Aradius Rufinus
Abstract
Yazar halihazırda kayıp olan, ama 1999 yılında Havza'da fotoğraflanan bir mil taşını tanıtmaktadır. Ünlü kaplıcalarına bağlı olarak Havza Antik Dönem'de Strabon tarafından Phazemonitis Bölgesi sakinlerine ait Kaplıcalar (θερμὰ ὕδατα τῶν Φαζημωνιτῶν) olarak adlandırılır. Havza, kuzeybatıda Neoklaudiopolis, güneyde Amaseia, kuzeyde Amisos ve doğuda Neokaisareia kentlerini birbirine bağlayan yolların buluşma noktasında yer almaktadır. Neoklaudiopolis'in egemenlik sahasında bulunan otuz dokuz mil taşı bu yolların güzergahlarını saptama imkanı vermektedir. Burada tanıtılan mil taşının buluntu konumu onun Doğu sınırlarına intikal eden Roma birlikleri tarafından sıkça kullanılan ve Tabula Peutingerina'da da zikredilen Neoklaudiopolis güzergahı üzerinde bulunmuş olabileceğini düşündürmektedir. Mil taşının asıl önemi ise Maximinus Thraks Dönemi’nde görevde olan yeni bir Galatia valisini tanıtmasında yatmaktadır: C. Aradius Rufinus. Büyük ihtimalle M. Domitius Valerianus'un ardılı olan C. Aradius Rufinus Galatia Eyaleti’nin görev yılı kesin olarak saptanabilen son legatus’larından biridir. Bu seçkin ailenin üyelerini onurlandıran pek çok yazıtın burada bulunmuş olması, Aradii soyunun Bulla Regia (Africa Proconsularis) kökenli olduğuna işaret etkmektedir. Bu soy İ.S. 3. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Roscii, Furcilii ve Aiacii gibi ailelerle kurduğu evlilik bağları sayesinde yükselişe geçmiş ve İ.S. 4. yüzyılın sonuna kadar praefectus urbis Romae makamını üstlenen şahıslar yetiştirmiştir (bk. aş. IV. Aradii ve soyağacı). Soyun bilinen ilk üyesinin iki oğlu, Q. Aradius Rufinus Optatus Aelianus ve P. Aradius (Roscius) Paternus Rufinianus Aelianus, yaklaşık aynı zamanlarda sırasıyla Galatia (İ.S. 225–228) ve Kappadokia (İ.S. 231) eyaletlerinin valilikleri olmuşlardır. Bu veri C. Aradius Rufinus'un adı geçen iki şahsın kardeşi veya kuzeni olabileceğini düşündürmektedir. Yeni mil taşı üzerinde C. Aradius Rufinus'un legatus Augusti pro praetore, unvanını taşıması, Paphlagonia’nın Neoklaudiopolis teritoryumunu da içeren iç kesiminin, Severus Alexander zamanındaki kuruluşundan itibaren, Pontos eyaletine dâhil edilmediğini; aksine Maximinus Thraks’ın ilk yıllarında Galatia valisinin idaresi altında kalmaya devam ettiğini göstermektedir. Bölge Pontos eyaletine en erken M. Iunius Valerius Nepotianus'un praeses'liği sırasında İ.S. 250 yılında bağlanmış olmalıdır (bak. aş. bl. III).
Keywords
References
- Adak – Wilson 2012 M. Adak – M. Wilson, Das Vespasiansmonument von Döşeme und die Gründung der Doppelprovinz Lycia et Pamphylia, Gephyra 9, 2012, 1–40.
- Alföldy 1968 G. Alföldy, Septimius Severus und der Senat, Bonner Jahrbucher 168, 1968, 112–160.
- Anderson 1903 J. G. C. Anderson, A Journey of Exploration in Pontus (Studia Pontica 1), Brüksel 1903.
- Anderson et al. 1910 J. G. C. Anderson – F. Cumont – H. Gregoire, Recueil des inscriptions grecques et latines du Pont et de l’Armenie (Studia Pontica 3, 1), Brüksel 1910.
- Arslan 2007 M. Arslan, Mithradates VI Eupator. Roma’nın En büyük Düşmanı, İstanbul 2007.
- Asheri 1972 D. Asheri, Über die Frühgeschichte von Herakleia Pontike, şurada: Forschungen an der Nordküste Kleinasiens I (Denkschriften ÖAW, phil.-hist. Kl. 249, ETAM 5), Viyana 1972, 9 – 34.
- Badel 1994 C. Badel, Fasti severiani: étude sur le personnel administratif et politique de l’empire romain de Caracalla à Sévère Alexandre (211–235), (Doktora Tezi, Université de Paris IV: Paris-Sorbonne 1994).
- Barbieri 1952 G.Barbieri, L'albo senatorio: da Settimio Severo a Carino (193–285), Roma 1952.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Linguistics
Journal Section
Research Article
Authors
Burak Takmer
Türkiye
Publication Date
August 31, 2016
Submission Date
February 9, 2016
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2016 Volume: Suppl. 1