Research Article

Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi

Volume: 10 Number: 2 June 15, 2026
TR EN

Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi

Abstract

Stralsund kent merkezindeki Mönchstraße 38 Müze Evi üzerine yapılan bu makale, yapının yedi yüzyılı aşan mimari, toplumsal ve kültürel evrimini bütüncül koruma perspektifiyle inceler. Çalışmanın amacı, yapının farklı dönemlere ait katmanlarını “yaşayan arşiv” kavramı doğrultusunda değerlendirerek, modern koruma pratiğinin kent belleği ve etik boyutlarını bilimsel temelde tartışmaktır. Mönchstraße 38’in, Hanse döneminden günümüze dek özgün strüktürel ve işlevsel niteliklerini koruyan bir örnek olarak, toplumsal ve mekânsal hafızanın sürekliliği bağlamında bilimsel ve toplumsal önemini ortaya koymayı amaçlamıştır. Makale kapsamında belgeleme, arşiv taraması, mekânsal ve strüktürel çözümleme, yerinde gözlem ve katmanlı okuma gibi yöntemler benimsenmiştir. 1996–1999 restorasyon sürecine ait proje raporları, müdahale öncesi-sonrası karşılaştırmaları, arkeolojik buluntular ve eski kent haritaları üzerinden kapsamlı bir değerlendirme sunulmuştur. Ayrıca Ruskin ve Brandi’nin koruma yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Mönchstraße 38’in hem Hanseatik ticaretin mekânsal dokusunu hem de çağlar boyunca süregelen sosyal farklılaşma ve mimari değişimleri arşivsel doğrulukla taşıdığı tespit edilmiştir. Restorasyon yaklaşımı, dönemsel onarım yerine katmanların üst üste okunabildiği “yaşanmışlık arşivi” modelini öne çıkarmıştır. Üst katlarda yaşamsal işlev, alt katlarda üretim ve ticaretin yer aldığı tipolojik kurgu, toplumsal hiyerarşinin mimariye yansımasını açıkça göstermektedir. Mönchstraße 38 Müze Evi, “belleği koruma” ilkesini fiziksel bütünlükten ziyade anlatısal ve toplumsal süreklilik temelinde hayata geçiren özgün bir koruma modeli sunar. Disiplinler arası koruma, dijital belgeleme ve halk katılımını birleştiren bu yaklaşım, Almanya’daki çağdaş denkmalpflege paradigmasının örneği olarak, Stralsund’un kültürel hafızasının mekânsal manifestosuna dönüşmektedir.

Keywords

References

  1. Araoz, G. (2011). World heritage historic urban landscapes: Defining and protecting authenticity. APT Bulletin: The Journal of Preservation Technology, 42(2-3), 33-37. http://www.jstor.org/stable/25433949
  2. Araoz, G. (2011). World heritage historic urban landscapes: Defining and protecting authenticity. APT Bulletin: The Journal of Preservation Technology, 42(2-3), 33-37. http://www.jstor.org/stable/25433949
  3. Australia ICOMOS. (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS charter for places of cultural significance. Australia ICOMOS Incorporated.
  4. Australia ICOMOS. (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS charter for places of cultural significance. Australia ICOMOS Incorporated.
  5. Bandarin, F., & van Oers, R. (2012). The historic urban landscape: Managing heritage in an urban century. Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119968115
  6. Bandarin, F., & van Oers, R. (2012). The historic urban landscape: Managing heritage in an urban century. Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119968115
  7. Brandi, C. (1963/2005). Teoria del Restauro (Restorasyon Kuramı, Türkçeye çev.: Remzi Ülker & M. Yazıcıoğlu, 2005). Rom: Edizioni di Storia e Letteratura.
  8. Brandi, C. (1963/2005). Teoria del Restauro (Restorasyon Kuramı, Türkçeye çev.: Remzi Ülker & M. Yazıcıoğlu, 2005). Rom: Edizioni di Storia e Letteratura.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sustainable Architecture

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

November 25, 2025

Acceptance Date

May 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Pala, Y. (2026). Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi. PLANARCH - Design and Planning Research, 10(2), 317-327. https://doi.org/10.54864/planarch.1829769
AMA
1.Pala Y. Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi. PLANARCH - Design and Planning Research. 2026;10(2):317-327. doi:10.54864/planarch.1829769
Chicago
Pala, Yusuf. 2026. “Hanse Kent Mirasında ‘Yaşayan Arşiv’: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari Ve Restorasyon Analizi”. PLANARCH - Design and Planning Research 10 (2): 317-27. https://doi.org/10.54864/planarch.1829769.
EndNote
Pala Y (June 1, 2026) Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi. PLANARCH - Design and Planning Research 10 2 317–327.
IEEE
[1]Y. Pala, “Hanse Kent Mirasında ‘Yaşayan Arşiv’: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi”, PLANARCH - Design and Planning Research, vol. 10, no. 2, pp. 317–327, June 2026, doi: 10.54864/planarch.1829769.
ISNAD
Pala, Yusuf. “Hanse Kent Mirasında ‘Yaşayan Arşiv’: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari Ve Restorasyon Analizi”. PLANARCH - Design and Planning Research 10/2 (June 1, 2026): 317-327. https://doi.org/10.54864/planarch.1829769.
JAMA
1.Pala Y. Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi. PLANARCH - Design and Planning Research. 2026;10:317–327.
MLA
Pala, Yusuf. “Hanse Kent Mirasında ‘Yaşayan Arşiv’: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari Ve Restorasyon Analizi”. PLANARCH - Design and Planning Research, vol. 10, no. 2, June 2026, pp. 317-2, doi:10.54864/planarch.1829769.
Vancouver
1.Yusuf Pala. Hanse Kent Mirasında “Yaşayan Arşiv”: Stralsund Mönchstraße 38’in Mimari ve Restorasyon Analizi. PLANARCH - Design and Planning Research. 2026 Jun. 1;10(2):317-2. doi:10.54864/planarch.1829769

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929