Research Article

COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar

Volume: 41 Number: 2 December 29, 2021
TR EN

COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar

Abstract

Aşı milliyetçiliği, COVID-19 pandemisi ile küresel olarak mücadelenin önünde bir engel olarak görülmektedir. Üretimi, dünya nüfusunun ihtiyacını karşılamaya yeterli miktarda olmayan COVID-19 aşıları, ağırlıklı olarak gelişmiş ve zengin devletler tarafından kendi nüfusları için satın alınmaktadır. Aşı üretiminin hızlanması ve yaygın hale gelmesinin önünde bir engel olarak fikri mülkiyet hakları korumasının bulunduğu gözlemlenebilir. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde, Hindistan ve Güney Afrika bu nedenle bir aykırılık izni talebi başvurusunda bulunmuşlardır. Bu talep, pandemi son bulana dek, fikri mülkiyet hakları korumasına ilişkin anlaşma hükümlerine aykırılığa izin verilmesini amaçlamaktadır. Ancak, amaçlandığı gibi bir karar alınmasını sağlamak henüz mümkün olmamıştır. Bu taleple ilgili olarak çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Aykırılık izni kararının mutlaka gerekli olmadığı ve GATT ve TRIPS Anlaşmaları hükümlerinin aynı amaca hizmet etmek için yeterli olduğu ifade edilmektedir. Bu makalede söz konusu aykırılık izni talebinin neden önemli olduğu açıklanmaktadır. Aykırılık izni yerine alternatif olarak ileri sürülen ulusal güvenlik istisnalarına başvurma veya zorunlu lisanslama yönteminin COVID-19 aşıları açısından uygulanabilirliği değerlendirilmektedir. DTÖ Anlaşmaları altında hâlihazırda var olan bu usullere başvurmanın bazı bedelleri olacağı ve bu nedenle bir aykırılık izni kararının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır. Son olarak aşıların uluslararası ticaretinde miktar kısıtlamaları sorunu ele alınmakta ve aşı milliyetçiliği eleştirilerine de yol açan bu uygulamanın DTÖ kurallarına uygunluğu sorunu incelenmektedir.

Keywords

References

  1. Abbott FM, ‘The TRIPS Agreement Article 73 Security Exceptions and the COVID-19 Pandemic’ (2020) Research Paper 116 South Centre Geneva Erişim Tarihi 5 April 2021
  2. Bacchus J, ‘An Unnecessary Proposal: A WTO Waiver of Intellectual Property Rights for COVID-19 Vaccines’ (2020) 78 Free Trade Bulletin Erişim Tarihi 5 April 2021
  3. Baker B, ‘South Africa and India’s proposal to waive recognition and enforcement of intellectual property rights for covid-19 medical technologies deserves universal support, but countries also have to take domestic measures’ (Infojustice 11 October 2020) Erişim Tarihi 5 April 2021
  4. Baschuk B, ‘WTO Chief Calls on Nations to End Covid Export Restrictions’ (Bloomberg 17 February 2021) Erişim Tarihi 5 April 2021
  5. Bollyky TJ and Bown CP, 'The Tragedy of Vaccine Nationalism: Only Cooperation Can End the Pandemic' (2020) 99 Foreign Aff 96-109.
  6. Containment and Treatment Of Covid-19 Communication from India and South Africa (2 October 2020) IP/C/W/669 Erişim Tarihi 5 April 2021
  7. Cotter TF, ‘Market Fundamentalism and the TRIPs Agreement’ (2004) 22 (2) Cardozo Arts & Entertainment Law Journal 307-342.
  8. Çalışkan Y and Sarıbeyoğlu Skalar M, ‘Türkiye’nin ilaç üretimini yerelleştirme amacının hukuki çerçevesi’ (2016) 12 (47) Fikrî ve Sınai Haklar Dergisi 849-885.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2021

Submission Date

April 6, 2021

Acceptance Date

June 25, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 41 Number: 2

APA
Sarıbeyoğlu Skalar, M. (2021). COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar. Public and Private International Law Bulletin, 41(2), 395-419. https://izlik.org/JA83WX63NZ
AMA
1.Sarıbeyoğlu Skalar M. COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar. PPIL. 2021;41(2):395-419. https://izlik.org/JA83WX63NZ
Chicago
Sarıbeyoğlu Skalar, Meltem. 2021. “COVID-19 Ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar”. Public and Private International Law Bulletin 41 (2): 395-419. https://izlik.org/JA83WX63NZ.
EndNote
Sarıbeyoğlu Skalar M (December 1, 2021) COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar. Public and Private International Law Bulletin 41 2 395–419.
IEEE
[1]M. Sarıbeyoğlu Skalar, “COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar”, PPIL, vol. 41, no. 2, pp. 395–419, Dec. 2021, [Online]. Available: https://izlik.org/JA83WX63NZ
ISNAD
Sarıbeyoğlu Skalar, Meltem. “COVID-19 Ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar”. Public and Private International Law Bulletin 41/2 (December 1, 2021): 395-419. https://izlik.org/JA83WX63NZ.
JAMA
1.Sarıbeyoğlu Skalar M. COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar. PPIL. 2021;41:395–419.
MLA
Sarıbeyoğlu Skalar, Meltem. “COVID-19 Ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar”. Public and Private International Law Bulletin, vol. 41, no. 2, Dec. 2021, pp. 395-19, https://izlik.org/JA83WX63NZ.
Vancouver
1.Meltem Sarıbeyoğlu Skalar. COVID-19 ve Aşının Adil Dağıtımı: Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları Bağlamında Ortaya Çıkan Sorunlar. PPIL [Internet]. 2021 Dec. 1;41(2):395-419. Available from: https://izlik.org/JA83WX63NZ