Research Article

İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü

Volume: 7 Number: 2 December 31, 2023
TR EN

İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü

Abstract

Dünya üzerinde kapladıkları %2’lik bir alanla Dünya nüfusunun yarısından fazlasına ev sahipliği yapan kentsel alanlar, ormansızlaşma ve fosil yakıt kullanımını teşvik eden politikalarla iklim krizini olumsuz yönde etkilemektedir. Buna ek olarak kentler iklim krizinin sebep olduğu kırılganlıklara karşı da her geçen gün daha duyarlı bir hal almaktadır. Toprak sunduğu çeşitli ekosistem servisleri ile bu bağlamda öne çıkmakta ve sağladığı faydalarla iklim kriziyle mücadelede kentleri daha dirençli hale getirme gücüne sahiptir. Karbon depolama, tarım, su kaynaklarının yönetimi, doğal tehlikelerin kontrolü ve habitat sağlama toprak ekosistem servislerinin öne çıkan faydalarındandır. Toprak ekosistem servislerinin iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini minimize etme kabiliyetleri onları uyum ve azaltma stratejileri ve politikaları geliştirmekte önemli araçlar yapmaktadır. İklim krizine karşı kentlerin direncini arttırma yolunda toprak ekosistem servisleri sağladığı faydalar ile mekânsal planlama süreçlerinde yer seçim kararlarında değerlendirilmesi gereken hassas ekolojik alanlardır. Bu çalışmada iklim değişikliğine mekânsal uyum kapsamında planlama aracı olarak toprak ekosistem servislerine dayalı çok kriterli yer seçimi uygunluk analizi yaklaşımı sunulmaktadır. Bu yaklaşım çalışma alanı olarak seçilen Bursa Nilüfer Çayı Havzası’nda uygulanmaktadır. Nilüfer Çayı Havzası, sahip olduğu doğal değerlere rağmen yaşadığı hızlı toprak kaybı ve karşı karşıya olduğu baskılar ile toprak ekosistem servisleri ve mekânsal planlama ilişkisini anlamaya uygun bir araştırma alanı olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda öncelikle toprak ekosistem servisleri tanımlanmakta ve sınıflandırılmasına yönelik çalışmalar paylaşılmaktadır. Sonraki adımda yerleşime uygunluk analizinde ağırlıklandırılmaya alınması gereken toprak ekosistem servislerinin tespiti için iklim değişikliği ile ilişkili toprak ekosistem servisleri incelenmektedir. Çalışmada toprak ekosistem servislerinin Türkiye’deki mekânsal planlardaki yerini anlamak adına mevzuat incelenmektedir. Mevzuat kapsamında Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Orman Kanunu, Çevre Kanunu, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik değerlendirilmektedir. Toprak ekosistem servislerinin söz konusu mevzuatta nasıl ele alındığı ve paylaşılan toprak ekosistem servisleri sınıflandırılmasına ne kadar katkıda bulunduğu değerlendirilmektedir.

Keywords

References

  1. Albert, C., Geneletti, D., & Kopperoinen, L. (2017). Application Of Ecosystem Services İn Spatial Planning.
  2. Altınok, G. K., & Tezer , A. (2021). İklim Değişikliğine Uyumda Mekânsal Planlama ve Akıllı Yönetişim. Journal of Planning.
  3. Andrews, S., Karlen, D., & Cambardella, C. (2004). The Soil Management Assessment Framework:A Quantitative Soil Quality Evaluation Method. Soil Science.
  4. Aydın, B. ,. (2018). Resilience Through Participatory Planning for the Integrated Ecological Risks in Düzce. Resilience.
  5. Aydın, M., & Birincioğlu, E. (2022). Flood risk analysis using gis based analytical hierarchy process: a case. Applied Water Science.
  6. Baggethun, E., & Barton, D. (2013). Classifying and valuing ecosystem services for urban planning. Ecological Economics, 86.
  7. Bartkowski, B., Bartke, S., Helming, K., Paul, C., Techen, A.-K., & Hansjürgens, B. (2020). Potential of the economic valuation of soil-based ecosystem services to inform sustainable soil management and policy. PeerJ, 8. doi:10.7717/peerj.8749
  8. BBŞB. (2013). Bursa İli Çevre Düzeni Planı.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

City and Regional Planning

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2023

Submission Date

June 16, 2023

Acceptance Date

November 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 7 Number: 2

APA
Yılmaz Mutlu, M., & Tezer, A. (2023). İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü. Resilience, 7(2), 305-324. https://doi.org/10.32569/resilience.1315596
AMA
1.Yılmaz Mutlu M, Tezer A. İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü. Resilience. 2023;7(2):305-324. doi:10.32569/resilience.1315596
Chicago
Yılmaz Mutlu, Merve, and Azime Tezer. 2023. “İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum Ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü”. Resilience 7 (2): 305-24. https://doi.org/10.32569/resilience.1315596.
EndNote
Yılmaz Mutlu M, Tezer A (December 1, 2023) İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü. Resilience 7 2 305–324.
IEEE
[1]M. Yılmaz Mutlu and A. Tezer, “İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü”, Resilience, vol. 7, no. 2, pp. 305–324, Dec. 2023, doi: 10.32569/resilience.1315596.
ISNAD
Yılmaz Mutlu, Merve - Tezer, Azime. “İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum Ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü”. Resilience 7/2 (December 1, 2023): 305-324. https://doi.org/10.32569/resilience.1315596.
JAMA
1.Yılmaz Mutlu M, Tezer A. İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü. Resilience. 2023;7:305–324.
MLA
Yılmaz Mutlu, Merve, and Azime Tezer. “İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum Ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü”. Resilience, vol. 7, no. 2, Dec. 2023, pp. 305-24, doi:10.32569/resilience.1315596.
Vancouver
1.Merve Yılmaz Mutlu, Azime Tezer. İklim Değişikliğine Mekânsal Uyum ve Azaltım Yaklaşımlarında Toprak Ekosistem Servislerinin Rolü. Resilience. 2023 Dec. 1;7(2):305-24. doi:10.32569/resilience.1315596

Cited By