The Commentary Methodology Of Muḥammad Idrīs Kandehlevī In The Context Of Tuḥfat Al-Qārī And His Approach To Al-Bukhārī’s Critiques Directed Toward Ahl Al-Ra’y

Öz

This article presents a textual and analytical study of Muḥammad Idrīs Kandehlevī’s commentary (sharh) methodology in clarifying the tarājim al-abwāb and resolving the mushkilāt al-Bukhārī in the context of Tuḥfat al-Qārī, and examines his scholarly arguments in response to Imām al-Bukhārī’s critiques directed toward Ahl al-Ra’y. Although partial studies on Kandehlevī’s commentary methodology exist, a systematic and comprehensive analysis remains limited. The research draws upon Kandehlevī’s own works and the ḥadīth commentaries of other prominent scholars as its primary sources, employing a text-based analytical method. The findings indicate that Kandehlevī adopted a comprehensive and systematic sharh methodology, through which he addressed juristic disagreements with moderation, scholarly integrity, and methodological balance. This study highlights the academic significance of Kandehlevī’s scholarly contributions for researchers working in the fields of ḥadīth and Islamic jurisprudence.

Anahtar Kelimeler

• Kandehlevī
• Tuḥfat al-Qārī; Ḳāle baʿḍu’n-nās; Imām al-Bukhārī
• Ahl al-Ra’y
• Mushkilāt al-Bukhārī.

Tuḥfetü’l-Ḳārî Bağlamında Muḥammed İdrîs Kandehlevî’nin Şerh Metodu Ve Ehl-İ Re’y’e Yönelik Buḫârî Eleştirilerine Yaklaşımı

Öz

Bu makale, Tuḥfetü’l-ḳārî bağlamında Muḥammed İdrîs Kandehlevî’nin Buḫârî’nin terâcimini açıklama ve müşkilâti’l-Buḫârîyi çözümleme konusundaki şerh metodolojisini, metin temelli ve analitik bir yaklaşımla ele almakta; ayrıca İmam Buḫârî’nin ehl-i re’y’e yönelik eleştirilerine karşı ortaya koyduğu ilmî istidlalleri incelemektedir. Müellifin şerh metodolojisi hakkında kısmi çalışmalar mevcut olmakla birlikte, sistematik analizler oldukça sınırlıdır. Araştırmada, Kandehlevî’nin kendi eserleri ile diğer önde gelen âlimlerin hadis şerhleri temel kaynaklar olarak kullanılmış ve metin esaslı analitik bir yöntem benimsenmiştir. Elde edilen bulgular, Kandehlevî’nin kapsamlı ve sistematik bir şerh metodunu benimsediğini; fıkhî ihtilafları itidal, ilmî dürüstlük ve metodolojik denge çerçevesinde ele aldığını göstermektedir. Bu çalışma, hadis ve İslâm hukuku alanlarında araştırma yapanlar için Kandehlevî’nin ilmî katkılarının akademik önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kandehlevī
• Tuḥfat al-Qārī;
• Ḳāle baʿḍu’n-nās;
• Imām al-Bukhārī
• Ahl al-Ra’y
• Mushkilāt al-Bukhārī.

Destekleyen Kurum

yoktur

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Abdullâh, Maḥmûd Muḥammed. el-Luġatü’l-ʿArabiyye fî Bâkistân. İslâmâbâd, 1984.
2. Aynî, Bedrüddîn el-ʿ. Umdetü’l-ḳārî şerḥu Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. Beyrut: Dâr İhyâʾü’t-Türâsi’l-ʿArabî, ts.
3. Birışık, Abdülhamit. “Kandehlevî, Muhammed İdrîs”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 294-295. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
4. Buḫârî, Muḥammed b. İsmâʿîl el-. el-Câmiʿu’ṣ-Ṣaḥîḥ. Riyad: Mektebetü Dâru’s-Selâm, 1433.
5. Füyûzurrahman, Kârî. Meşâhîr-i Ulemâ. 3 Cilt. Lahor: el-Mektebetü’l-Azîziyye, 1976.
6. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/mashaheer-ulama-e-deoband-qari-fuyuzur-rahman-ebooks İbn Ḥacer, Asḳalânî. Fetḥu’l-Bârî bi-Şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. ed. Ibn. Bâz - Muḥibbüddîn el-Ḫaṭîb. Beyrut: Dârü’l-Fikr, Selefiyye, ts.
7. Kandehlevî, Muḥammed İdrîs. Ma’ârifü’l-Ḳurʾân. Sind, Pakistan: Mektebetü’l-Mâ‘rif Dârül‘Ulüm, Hüseyniye, Şahdâdpur, 2006.
8. Kandehlevî, Muhammed İdrîs el-. Tuḥfetü’l-kārî bi-ḥalli müşkilâti’l-Buḫârî. Lahor: İdâretü Eşrefi’t-Tahḳīḳ ve’l-Buḥûs el-İslâmiyye, Câmiʿatü Dâri’l-ʿUlûmi’l-İslâmiyye, 1. Basım, 1438.

9. Kirmânî, Şemseddin Muhammed. el-. el-Kevâkibü’d-derârî fî şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. Beyrut: Dâr İḥyâʾi’t-Türâsi’l-ʿArabî, 2. Basım, 1401.
10. Mukrî, Fuyûd el-Rahmân el-. Meşâhir Ulemâ-i Diyobend. Karaçi: Mektebetü’l-Meârif, 1. Basım, 1972.
11. Özşenel, Mehmet. Pakistan’da hadis çalışmaları. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 1992.
12. Râhî, Ahter. Tezkire-i ulemâ-i Pencab. Lahor: Maṭbaʿa-i Raḥmâniyye, 2. Basım, 1981.
13. Sıddıkî, Muhammed Sa’d. İlm-i Tefsîr meyn Mevlânâ Muḥammed İdrîs Kândehlevî ki Ḫidmât. lahore: Câmia-i Pencab İdâre-i Ulûm-i İslâmiyye, Doktora Tezi, 1993.
14. Sıddîkî, Muhammed Miyân. Teẕkire-i Mevlânâ Muḥammed İdrîs Kândehlevî. Lahor: Mektebe-i Osmâniyye, 2. Basım, 2022.
15. Urgancı, İbrahim. “Muhammed İdris el-Kandehlevî’nin et-Ta’lîku’s-sabih alâ Mişkâti’l-Mesâbih’teki Şerh Yöntemi ve Eserin Hadis Şerh Literatüründeki Yeri”. İlahiyat.