Research Article

Ebu’l-Leys Semerkandî’ye atfedilen El-Hikâyetü’n-Nefîsetü’n-Nakdî Li’ş-Şeyh Ebu’l-Leys Semerkandî adlı eserde yer alan kadın sufi menkıbeleri ve bu menkıbeler üzerine değerlendirmeler

Number: 35 August 21, 2023
  • Halime Çavuşoğlu *

Ebu’l-Leys Semerkandî’ye atfedilen El-Hikâyetü’n-Nefîsetü’n-Nakdî Li’ş-Şeyh Ebu’l-Leys Semerkandî adlı eserde yer alan kadın sufi menkıbeleri ve bu menkıbeler üzerine değerlendirmeler

Öz

Anadolu sahasında verilen ilk eserler, tercüme, telif-tercüme, adaptasyon şeklinde olup genellikle insanları dinî, ahlaki olarak eğitmek maksadıyla manzum veya mensur olarak kaleme alınmış eserlerdir. Bu çalışmada ele alınıp tanıtılacak olan eser de bu nitelikleri haiz tercüme bir eserdir. Ebu’l-Leys Semerkandî’ye atfedilen “El-Hikâyetü’n-Nefîsetü’n-Nakdî Li’ş-Şeyh Ebu’l-Leys Semerkandî” başlıklı eser, mukaddime bölümünde Farsçadan Türkçeye aktarılmış tercüme bir eser olarak tanıtılmaktadır. Hedef kitlesini, menkıbeler yoluyla eğitmeyi, bilgilendirmeyi ve yetiştirmeyi amaçlayan eser, yirmi bölümden oluşmaktadır. Her bölümünde on bağımsız menkıbenin yer aldığı eserde toplam iki yüz menkıbe bulunmaktadır. Bu menkıbelerin içerisinde özellikle kadın sufi menkıbeleri ayrı bir bölümde ve ayrı bir başlık altında ele alınmış ayrıca eserde yeri geldikçe anlatılmak istenen konuya uygun kadın sufi menkıbelerine yer verilmiştir. Kaynaklarda isimleri geçen kadın sufilerin ve isimleri zikredilmeyen keramet sahibi Allah dostlarının menkıbelerinin yer aldığı bu bölüm “Avretler Kerâmetindedir” şeklinde başlıklandırılmıştır. Bu bölümde toplam on kadın sufi menkıbesi yer almaktadır. Eserin muhtelif bölümlerinde bulunan kadın sufi menkıbeleri de değerlendirildiğinde toplamda yirmi yedi kadın konulu menkıbe tespit edilmiştir. Bu çalışmada hem “Avretler Kerâmetindedir” başlığı altında yer alan kadın sufi menkıbeleri hem de eser üzerinde yapılan inceleme çalışmaları neticesinde yeri geldikçe ele alınan kadın sufi menkıbeleri derlenecek, aynı zamanda da üzerinde çalışılan nüshada yer alan kadın sufi menkıbelerinin transkripsiyonlu metinleri verilecektir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Arslan, N. (2019). Tercüme-i Cami’u’l-Hikâyât Li-Semerkandî. (Yüksek Lisans Tezi). Bolu: Bolu İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. Ayverdi, İ. (2010). Kubbealtı Lugatı Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı.
  3. Cebecioğlu, E. (2009). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Ağaç Kitabevi Yayınları.
  4. Çelebioğlu, Â. (1985). “Âşık Ahmed'in Câmiü'l-Ahbâr Adlı Manzum Tezkiretü'l-Evliyâ’sı”. Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu'nun Hâtırasına Armağan. XXIII (1-2). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 171-187.
  5. Çubukçu, H. (2020). “Sûfî Hikâyelerinde (Menkıbelerinde) Kadın Tasavvuru”. e-Şarkiyat İlmî Araştırmalar Dergisi. Nisan. c. 12, 2(27): 193-208.
  6. Devellioğlu, F. (1998). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
  7. Diyanet İşleri Başkanlığı. (2020). Hadislerle İslam. c. 6. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  8. El-Hikâyât Tercümesi. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Yazmalar Koleksiyonu, Yz_000036.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Classical Turkish Literature of Ottoman Field

Journal Section

Research Article

Authors

Halime Çavuşoğlu * This is me
0000-0001-8717-5679
Türkiye

Publication Date

August 21, 2023

Submission Date

June 11, 2023

Acceptance Date

August 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 35

APA
Çavuşoğlu, H. (2023). Ebu’l-Leys Semerkandî’ye atfedilen El-Hikâyetü’n-Nefîsetü’n-Nakdî Li’ş-Şeyh Ebu’l-Leys Semerkandî adlı eserde yer alan kadın sufi menkıbeleri ve bu menkıbeler üzerine değerlendirmeler. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 703-728. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342232