Research Article

Eski Anadolu Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi Ağızlarında Tek Şekilli, Çok İşlevli Yapım Ekleri

Number: 37 December 21, 2023

Eski Anadolu Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi Ağızlarında Tek Şekilli, Çok İşlevli Yapım Ekleri

Öz

Dillerin yaşamlarını uzun yıllar devam ettirebilmesi için üretkenliğe ve canlılığa ihtiyaçları vardır. Her dilin kuralları birbirinden farklı olduğu için bu devamlılığı farklı yollardan karşılarlar. Eklemeli dil grubunda olmayan Batı dillerinde, yeni kelime yapma yöntemlerinden biri olarak genellikle kelime birleştirme yolu tercih edilmiştir. Eklemeli dillerde ise yapım ekleri ne kadar fazla ve işlek olursa dil de o kadar canlı ve üretkendir. Türk dilinin üretkenliğini de bu yapım ekleri karşılar. Bu çalışmada, Eski Anadolu Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi ağızlarında var olan yapım ekleri karşılaştırılarak bunlarda ortak kullanılan yapım ekleri tespit edilmiştir. Bu yapım eklerinden tek şekilli, ancak çok işlevli yapım ekleri üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur. İsimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil yapım eklerinde ortak olarak kullanılan yedi ek tespit edilmiş, hangi yapım eki için kullanılmış ise onunla ilgili örnekler verilmiştir. Araştırma sonunda, Türkçenin isim ve fiil köklerine getirilen yapım eklerinin daha çok isim yapma işlevinde kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca Eski Anadolu Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi ağızlarında kesintisiz olarak kullanılan yapım eklerinin bütün yapım ekleri içindeki oranı da yaklaşık dörtte birdir. Bu da tespit edilen yapım eklerinin diğerlerine göre daha işlek, daha sürekli ve daha canlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Argunşah M. (2011), “Türkçede Zarf-Fiil Eklerinin Durum Ekleriyle Kalıplaşması”, Turkish Studies – International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, S. 6/1, s. 55-68.
  2. Banguoğlu, T. (2000), Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yayınları.
  3. Dilek, S. (2005), Eski Anadolu Türkçesinde İsimden Fiil Fiilden Fiil Yapma Ekleri ve Fonksiyonları, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
  4. Doğan, E. (2014), “Türkiye Türkçesinde Addan Zarf Türeten Birleşik Ekler Üzerine”, İÜEF Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, S. 50, s. 11-28.
  5. Ergin, M. (1993), Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım.
  6. Erten M. (2007), “+sız Eki Olumsuzluk Eki Midir?” Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, S. 2/4, s. 1168-1173.
  7. Gedizli, M. (2012), “Türkçede Tek Şekilli ve Çok İşlevli Yapım Ekleri”, Turkish Studies - İnternational Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, S. 7/4, s. 3351-3369.
  8. Genc, G. (2005), Eski Anadolu Türkçesinde İsimden İsim Fiilden İsim Yapma Ekleri ve Fonksiyonları, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

New Turkish Language (Turkish of Old Anatolia, Ottoman, Turkiye)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 21, 2023

Submission Date

November 9, 2023

Acceptance Date

December 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 37

APA
Akın, L. (2023). Eski Anadolu Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi Ağızlarında Tek Şekilli, Çok İşlevli Yapım Ekleri. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 37, 1539-1560. https://doi.org/10.29000/rumelide.1409129