Gazi Kırcaali Baba

Abstract

There are opinions that Gazi Kırcaali Baba lives in the name of the city of Kırcaali. Kardzhali and its region are one of the regions that the Ottomans conquered in Rumeli. The conquest of the region probably took place after the conquest of Dimetoka and Edirne. The Kardjali-Cebel-Sultanyeri region, which is located in Dimetoka-Edirne-Hasköy triangle, is the area of dervishes, the spiritual leaders of the Ottoman conquests. One of these dervishes is Gazi Kırcaali Baba. Today, only the location of Gazi Kardzhali’s grave is known. It is also presumed that Kırcaali Baba lived in the name of the town of Kırcaali. Gazi Kırcaali Baba, Kırcaali region and Kırcaali city are all based on legendary information found in historical sources. Therefore, the studies on the region are limited and the related legendary information cannot go beyond repetitions. In the present study, Kırcaali region, Kırcaali city and Gazi Kırcaali Baba will be evaluated and it will be examined whether Gazi Kardzhali, one of the dervishes of Murat I period, is related to the establishment of the city. Until today, there was no known source of information other than the Edirne Salnames of H. 1309 and H. 1310 related to Gazi Kardzhali. This study aims to evaluate the work of Hasan Hilmî named “Evsaf-ı Kırca Ali Baba”, which has not attracted the attention of the researchers and has not been published yet, as a historical and literary source. 

Keywords

• Balkans,Kırcaali,Kırcaali Baba,legends and historical sources

Gazi Kırcaali Baba

Öz

Gazi Kırcaali Baba’nın isminin Kırcaali kentinin adında yaşadığına dair görüşler mevcuttur. Kırcaali ve bölgesi, Osmanlıların Rumeli’de fethettiği bölgelerden birisidir. Bölgenin fethi muhtemelen Dimetoka ve Edirne’nin fethinden sonra gerçekleşmiştir. Dimetoka-Edirne-Hasköy üçgeninde kalan Kırcaali-Cebel-Sultanyeri bölgesi, Osmanlı fetihlerinin manevi önderleri olan dervişler/evliyalar diyarıdır. Bu dervişlerden birisi de Gazi Kırcaali Baba’dır. Bugün sadece Gazi Kırcaali Baba’nın mezarının nerede olduğu bilinmektedir. Ayrıca Kırcaali Baba’nın adının Kırcaali şehrinin isminde yaşadığı var sayılmaktadır. Gazi Kırcaali Baba, Kırcaali bölgesi ve Kırcaali şehri ile ilgili bilinenler tarih kaynaklarından ziyade efsanevi verilere dayanmaktadır. Bundan dolayıdır ki bölge ile ilgili çalışmalar sınırlıdır ve bilinen efsanevi bilgileri tekrarlamaktan öteye gidememektedir. Çalışmamızda Kırcaali bölgesi, Kırcaali şehri ve Gazi Kırcaali Baba ile ilgili veriler değerlendirilecek ve I. Murat dönemi dervişlerinden Gazi Kırcaali’nin şehrin kuruluşu ile alakalı olup olmadığı irdelenmeye çalışılacaktır. Bugüne kadar Gazi Kırcaali ile ilgili H. 1309 ve H. 1310 tarihli Edirne Salnameleri’nin dışında bilgi veren bir kaynak bilinmemekteydi. Bu çalışma, Gazi Kırcaali Baba ile ilgili daha önce araştırmacıların ilgisini çekmemiş ve henüz yayımlanmamış olan Hasan Hilmî’nin “Evsaf-ı Kırca Ali Baba” adlı eseri hem tarih kaynağı olarak hem de bir edebî eser olarak değerlendirip yayımlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Balkanlar,Kırcaali,Kırcaali Baba,menkıbeler ve tarihi kaynaklar

References

1. Hasan Hilmî, Menakıb-ı KırcaaliBaba, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Kemal Salih Sel Koleksiyonu, Numara 1340. MAD 342 TT 50 TT 370 TT 385 TT 521 TT 652 Akbulut, T. Z. (2015). “Kırcaali”. Yeni Türkiye Dergisi. sayı 66 (Rumeli-Balkanlar Özel Sayısı-1), Ankara. Barkan, Ö. L . (1942). “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I. İstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”. Vakıflar Dergisi, S. II. 279-304. Beldiceanu-Steinherr, I. (1999). “Osmanlı Tahrir Defterlerinde Seyyid Ali Sultan: Heterodoks İslam’ın Trakya’ya Yerleşmesi”. Sol Kol. Osmanlı Egemenliğinde Via Egnatia (1380-1699). ed. Elizabeth Zachariadou. çev. Özden Arıkan-Ela Güntekin-Tülin Altınova. İstanbul, 50-72. Bilgili, A. S-S. Tozlu (2010). Osmanlı Arşiv Belgelerinde Kızıldeli (Seyyid Ali Sultan Zaviyesi)-I (1401-1852). ed. Giyasettin Aytaş. Ankara. Çarıkçı, E. (2015)“Kırcaali’nin Kuruluşu, Nüfusu ve Tarihi Hatıralarım”, Yeni Türkiye, sayı 67, s. 1559-1568. Cebecioğlu, Ethem, “Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü”, http://tasavvufkitapligi.com/i/uploads/429779tasavvuf-terimleri-ve-deyimleri-sozlugu.pdf (Erişim Tarihi: 14.09.2018). Cunbur, M. (2004). “Hasan Hilmî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.4, Ankara: AKM Yay. 405. Çalık, S. (2005). Çirmen Sancağı Örneğinde Balkanlar’da Osmanlı Düzeni (15.-16. Yüzyıllar), Ankara. Ekici, H. (2010). Hasan Hilmî Edirnevî Dîvânı (İnceleme-Metin) Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erdoğan, M. (2014). Hasan Hilmî, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Projesi. Madde Yazım Tatihi 19.07.2014. Gümüşoğlu, D. (2010). Keşan’da Rüstem Baba Dergâhı, Türk Kültürü Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 53, 425-430. İnalcık, H. (1965). “Edirne’nin Fethi (1361)”. Edirne. Edirne’nin 600. Fetih Yıldönümü Armağan Kitabı, Ankara. Jirecek, C. (1889). "Einige Bemerkungen über die Überreste der Petschenegen und Kumanen, Sowie die Völkerschafter der Gagauzi und Surguci im heutigen Bulgarien". Sitzungsberichte der Köninglischen Böhmisehen Gesellsehaft der Wissensehaften, Philos. -Gesehiehtliehe Klasse, Prag. Kayapınar, L. (2002)“Yunanistan’da Osmanlı Egemenliğinin Kurulması”, Türkler, c. IX, Ankara 2002, s. 187-195. Kayapınar, A. (2015). “Bulgaristan'da Osmanlı Hâkimiyetinin Kurulması”. Yeni Türkiye Dergisi, sayı 66 (Rumeli-Balkanlar Özel Sayısı-1), 619, Ankara. Kayapınar, A. -L. Kayapınar (2010). “Balkanlarda Karıştırılan İki Bektaşi Zaviyesi: XV.-XVI. Yüzyılda Osman Baba ve Otman Baba Tekkeleri”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 55, 97-128. Kiel, M (1994). “Dimetoka”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 9, 305-308. Kiprovska M.-M. Kiel, (2016). “Kırcaali”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, EK-2. 59-62. Öcalan, H. B. (2011). Bursa’da Abdullah Münzevi Dergâhı Vakfiyesi. Yıl. 12, 20. 2011/1, 21-34. Sazlık, F. (2010). Hasan Hilmî Hayatı, Edebî Kişiliği, Dîvânı ve Dîvânı’nın İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Venedikova, K. (2015). “Baştino (Hasan Babalar) Köyü ve Yöresiyle İlgili Kaynaklar”. Balkanlarda Alevilik Bektaşilik, ed. M. Ersal, Çorlu. Venedikova, K. (2009). “Bayrakıt s nadpisi ot Momçilgradskoto selo Postnik-Teke”. Numizmtaika, Sgrafistika i Epigrafika. 5, 383, 387-397. Venedikova, K. (2010). Nadpisi na Aliyanskoto naselenie v rayona na grad Kırcali. Sofya. http://katalog.ibb.gov.tr/yordambt/yordam.php?dilsecim=0&-vt=YordamBTSYS& Erişim Tarihi: 30.08.2018. www.yenisafak.com/yenisafakpazar/felcli-haliyle-bes-kez-hacca-giden-allah-dostu-murad-i-munzevî-396265 Erişim Tarihi: 12.09.2018. Zlatarski, V. (1928). “Rodopskiyat unak Momçil voyvoda”. Bılgarska istoriçeska bilblioteka, 2.