Üstünlük kuramı bağlamında Türk ve İngiliz siyasetinde mizahın kullanımı üzerine bir karşılaştırma
Öz
Gülmek, insanların gündelik hayatları içerisinde
sıklıkla gerçekleştirdikleri eylemlerden biridir ve bu eylem mizahın en önemli
sonuçlarından biridir. Gazetelerde yayınlanan köşe yazılarında, televizyon ve
radyo programlarında, şehrin muhtelif yerlerinde karşımıza çıkan ilan
panolarında, bir pazarda satılan ürünün niteliğini anlatmak için atılan
sloganlarda, motorlu taşıtların genellikle tamponlarına veya arka camlarına
yapıştırılan çıkartmalarda ve bunlara benzer şekilde gündelik hayatımızın her
anında mizahın karşımıza çıkması söz konusu olabilmektedir. En önemli amacı ve
sonucu gülmek ve güldürmek olan mizah bir duyguyu, bir düşünceyi, bir mesajı
iletmek noktasında etkili bir iletişim aracı olduğu kadar mahir ellerde etkili
bir silaha da dönüşebilmektedir. Bu bağlamda tarafların muarızlarını çaresiz
bırakma noktasında etkili bir üstünlük kurma aracı olarak siyasette ve kimi
zaman savaşlarda bile mizahın bu gücünden yararlanıldığı örnekler mevcuttur. Bu
çalışmada, İngiliz ve Türk siyasetinde verilen mizah örnekleri üzerinden bir
karşılaştırma yapılacaktır. Dönem olarak, bir karşılaştırma yapabilmek adına
yeteri kadar kayıt alınmış örneğe rastlamamız dolayısıyla 19.yüzyıl ve
sonrasında ağırlıklı olarak yüz yüze iletişim ortamında verilmiş örnekler
tercih edilmiştir. Öncelikle Türk ve İngiliz toplumlarında mizahın,
belirttiğimiz yüzyıllar içerisindeki durumu ve otoritenin mizaha bakışında öne
çıkan noktalar genel hatlarıyla değerlendirilecektir. Ardından da siyasal
alanda verilen örnekler ele alınacaktır. Bu örnekler üstünlük kuramı açısından
irdelenecektir. Örneklerde yer alan verilerden hareketle, her iki toplumun
siyasal hayatında mizahın kullanımı üzerinden bir karşılaştırma ile çalışma
sona erecektir.
Anahtar Kelimeler
References
- Bergler, E. (1956). Laughter and the Sense of Humor. New York: Intercontinental Medical Book Corporaiton. Bishop, M. (1942). A Treasury of British Humor. New York: Coward-McCann Inc. Blake, J. B. (2007). Playing with Words: Humor in the English Language. Londra: Equinox. Christopher, D. P. (2015), British Culture: An Introduction. New York: Routledge. Çetinkaya, G. (2006). Gırgır Dergisinin Türk Halkbilimi Açısından İncelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eker, G. Ö. (2009). İnsan, Kültür, Mizah. Ankara: Akçağ Yayınları. Emeksiz, A. (2010). Bir İstanbul Kahramanı Bekri Mustafa. İstanbul: Mühür Kitaplığı. Feinberg, L. (2004). The secret of humor (Çev. Feinberg, L. ve Koçsoy, F. G. Ö.). Milli Folklor, 62, 105-113. Kamiloğlu, Z. (2014). 2002-2011 Dönemi Türk Siyasetinde Mizah (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kılınç, A. (2007). Üstünlük kuramı bağlamında harp ve mizah. Milli Folklor, 73, 55-60. Martin, R. A. (2007). The Psychology of Humor. Burlington: Elsevier Academic Press. Mikes, G. (1980). English Humour for Beginners. London: Andre Deustch. Mindess, H. (1971). Laughter and Liberation. Los Angeles: Nash Publishing. Morreal, J. (1997). Gülmeyi Ciddiye Almak. İstanbul: İris. Nesin, A. (2001). Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı. İstanbul: Adam yayınları. Öngören, F. (1998). Türk Mizahı ve Hicvi. İstanbul: İşbankası Yayınları. Özcan, Ö. (2002). Türk Edebiyatında Hiciv ve Mizah. İstanbul: İnkılap Yayınları. Özdiş, H. (2010). Osmanlı Mizah Basınında Batılılaşma ve Siyaset. İstanbul: Libra Yayınları. Ross, A. (2005). Language of Humor. United Kingdom: Taylor & Francis e-Library. Türk, T. K. (2015). Türk Siyasal Hayatında Politik Mizah (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Usta, R. (1998). Neyzen Tevfik: Tercüme-i Halim. İstanbul: Broy Yayınları. Yakar, F. (2008). Mizahi Siyaset. İstanbul: Başlık Yayın Grubu. Yücebaş, H. (1976). Hiciv ve Mizah Edebiyatı Antolojisi. İstanbul: Milliyet Dağıtım. Ziv, A. (1988). National Styles of Humor. London: Greenwood Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Turkish Folklore
Journal Section
Research Article
Authors
Erkan Kalaycı
*
0000-0002-9734-7435
Türkiye
Publication Date
June 21, 2019
Submission Date
April 22, 2019
Acceptance Date
June 17, 2019
Published in Issue
Year 2019 Number: 15