Türkiye’de çevirinin toplumsal görünürlüğü ve gelişiminde çeviri derneklerinin rolü
Öz
Son dönemlerde çeviri, toplumsal değişimlerin de
etkisiyle dilsel ve metinsel düzlemin ötesinde kültürel boyutuyla tartışılır
hale gelmiştir. Çokkatmanlı olan kültür kavramının incelenmesi sosyolojik bir
bakış açısını gerektirmektedir. Bu noktada, toplumsal ihtiyaçtan doğan çeviri
eylemini, sosyolojik bağlamda ele alarak çeviriyi kuşatan etkenlerin toplumsal
ağın birer parçası olduğunu vurgulayan çalışmalar yoğunlaşmıştır. Söz konusu
etkenler arasında yer alan amaç, işlev ve çeviri süreci aktörleri, devingen bir
toplumsal sistem içinde yer alır. Bu sistemde, çeviri edimi ve çeviri mesleğine
ilişkin algı ve beklentilerin belirlenmesi ve şekillenmesinde mesleki
örgütlenmenin önemli bir rolü bulunmaktadır. Öte yandan, örgütlenme mesleki
açıdan kalite ve standartların oluşturulmasında ve yaygınlaştırılmasında
gereklilikler arasındadır. Dernekler, bu işleyiş içinde mesleği ve alan
aktörlerini temsil eden önemli kuruluşlardır. Türkiye bağlamında çeviri
dernekleri, çeviri alanıyla ilgili farkındalık yaratılması, henüz meslek
statüsü kazanmamış olan çevirmenliğin meslekleşme sürecinin yönlendirilmesi ve
akademik çeviri eğitiminin değişen toplumsal koşullara koşut güncellenmesine
katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmada, çeviri eylemi sosyolojik bağlamda ele
alınmış ve bu bağlam içinde dernekleşmenin çeviri açısından önemi ve rolü
Türkiye özelinde tartışılmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan dernekler olan
Çeviri Derneği, Çeviri İşletmeleri Derneği, Çevirmenler Meslek Birliği ve
Türkiye Konferans Tercümanları Derneği vizyon ve misyonları açısından
değerlendirmiş ve alanın toplumsal görünürlüğü ve gelişmesi için yürüttükleri
çalışmalar farkındalık yaratma, meslekleşme ve eğitim bağlamında
irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Arı, S. (2014). Çeviri Sosyolojisi. İstanbul: Aylak Adam. Bancroft, M. A. (2015). ‘Community Interpreting: A profession rooted in social justice’, içinde Mikkelson, H. ve Jourdenais, R., (Ed.). The Routledge Handbook of Interpreting, (s. 217-235). London and New York: Routledge Bassnett, S., ve Lefevere, A. (Ed.). (1990). Translation, History and Culture. London: Pinter. Chesterman, A. (2006). Questions in the Sociology of Translation. J. F. Duarte, A. A. Rosa ve T. Seruya, (Ed.). Translation Studies at the Interface of Disciplines, 68, 9-29. Chesterman, A. (2007). Bridge Concepts in Translation Sociology. M. Wolf ve A. Fukari, (Ed.). Constructing a Sociology of Translation, 74. Delisle, J. ve Woodsworth J. (Ed.). (2012). Translators through History. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Eruz, F. S. (2012). Avrupa Birliği Bakanlığı Çeviri Platformu. Çeviri Derneği ve Türkiye'de Çevirmenlik Mesleğinin Statüye Kavuş(a)ma(ma)sı Üzerine On Üç Yıllık Gel Gitli Bir Öykü, (s. 17-23). İstanbul. Even-Zohar, I. (1990). Poetics Today. Polysystem Studies, 11. (2018, Mayıs 10), erişim adresi: http://www.tau.ac.il/~itamarez/works/books/Even-Zohar_1990--Polysystem%20studies.pdf Gile, D. (2012). Institutionalization of Translation Studies. In L. V. Yves Gambier (Ed.), Handbook of Translation Studies (s. 73-80). John Benjamins Publishing Company. Hale, S. B. (2007). Community Interpreting. Basingstoke, New York: Palgrave Macmillan. Hermans, T. (2007). Translation, irritation and resonance. M. Wolf ve A. Fukari, (Ed.). Contructing a Sociology of Translation, s. 57-79. Holmes, J. S. (1988). The Name and Nature of Translation Studies. Translated!: Papers on Literary Translation and Translation Studies, s. 66-80. Kiraly, D. C. (1995). Pathways to Translation: Pedagogy and Process. Kent: Kent State University Press. Kurultay, T. (2013, Nisan 11). Turgay Kurultay ile Röportaj. (S. Kobya, röportajı yapan) erişim adresi: http://www.ceviriblog.com/2013/04/11/turgay-kurultay-ile-roportaj/ Kurultay, T. ve Birkandan, İ. (Ed.). (1997). Forum: Türkiye'de Çeviri Eğitimi: Nereden Nereye? İstanbul: Sel Yayıncılık. Kurultay, T. ve Bulut, A. (2012). Toplum Çevirmenliğine Yeniden Bakışta Afette Rehber Çevirmenlik (ARÇ). İ.Ü. Çeviribilim Dergisi(6), s. 75-102. Luhmann, N. (1995). Social Systems. J. Bednarz ve D. Baecker, Trans. California: Stanford University Press. Millerson, G. (ilk basım 1964, yeniden basım 1998). The Qualifying Associations: A Study in Professionalization. London: Routledge. Pym, A. (2004, Ocak 10). Online Publications. On the Social and Cultural in Translation Studies. (2018, Mayıs 12), erişim adresi: usuaris.tinet.cat: http://usuaris.tinet.cat/apym/on-line/research_methods/sociocultural.pdf Robinson, D. (2012). Becoming a Translator: An Introduction to Theory and Practice of Translation. Routledge. Snell-Hornby, M. (2006). The Turns of Translation Studies. New Paradigms or Shifting Viewpoints. Amsterdam: John Benjamins. Toury, G. (1995). Descriptive Translation Studies and Beyond. Amsterdam: John Benjamins Publishing. Tyulenev, S. (2014). Translation and Society: an Introduction. New York: Routledge. Uysal N. M. (2017). Çevirmenlikte Meslekleşme ve Çevirmen Sertifikasyonu. Ankara: Gece Kitaplığı. Vermeer, H. J. (1989). Skopos and Commission in Translational Action. In A. Chesterman (Ed.), The Translation Studies Reader s. 173-189. Oy Finn Lectura Ab. Wolf, M. (2007). Introduction. The Emergence of a Sociology of Translation. M. Wolf ve A. Fukari, (Ed.). Constructing a Sociology of Translation, 74, s. 1-36. Wolf, M. (2014). The Sociology of Translation and its "Activist Turn". C. V. Angelelli, (Ed.). The Sociological Turn in Translation and Interpreting Studies, 66, s. 7-23.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Linguistics
Journal Section
Research Article
Authors
Güldane Duygu Seymen
*
This is me
0000-0001-7865-2349
Türkiye
Aslı Selcen Aslan
This is me
0000-0001-6065-4960
Türkiye
Publication Date
June 21, 2019
Submission Date
May 21, 2019
Acceptance Date
June 20, 2019
Published in Issue
Year 2019 Number: 15
Cited By
Çevirilerin resmi olarak onaylanması: Ülkemizde yeminli tercümanlık müessesesi ve dünyadaki yeminli/tasdikli çeviri uygulamaları üzerine genel bir değerlendirme
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.706503Translating the ‘untranslatable’: is it the way to become a translator celebrity?
Celebrity Studies
https://doi.org/10.1080/19392397.2025.2510934BARRIERS TO PROFESSIONALIZATION: POVERTY CULT TRAITS AMONG TRANSLATORS IN TÜRKIYE
Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.37999/udekad.1702885