Conservative Resistance Against the Reformist Administration: The Coup Attempt Against Mikhail Gorbachev and Its Consequences
Abstract
During the Cold War, the Soviet Union — the dominant power of the Eastern Bloc — witnessed an intense power struggle from its establishment to its collapse, in which the conservative faction and the reformists fiercely competed for control of the state administration. The conservatives within the Communist Party regarded the party’s strong influence over society as necessary, viewing it as an instrument that protected the Soviet state from the capitalist world. Therefore, they concluded that a harsher administrative approach was required. In contrast, the reformists — who advocated an economic system prioritising the social needs of the people — sought a path that emphasised greater social freedoms to compete with Western states, while simultaneously struggling against the entrenched conservative clique within the party. Thus, throughout the existence of the Soviet Union, a struggle within the leadership persisted; however, until Mikhail Gorbachev, the conservative faction generally emerged victorious from this struggle.
The coup attempt against Mikhail Gorbachev in the Soviet Union in August 1991 represented a new dimension in the ongoing dispute between conservatives and reformists in Soviet history. During the coup attempt, society expressed support for the country’s ongoing reforms, while Boris Yeltsin’s preference for Gorbachev contributed to the attempt’s failure. Ultimately, the coup was repelled by the strong resistance of society and the Russian leadership; nevertheless, the Soviet Union rapidly disappeared from the stage of history and was dissolved at the end of that year.
The main problem of this study is to examine in depth the August 1991 coup attempt, which constituted a turning point in the struggle between the conservative faction and the reformists in the Soviet Union. In this context, the study examines the coup from the perspective of the power struggle between conservatives and reformists within the Soviet Union’s leadership. In this study, the document analysis method was used; the Russian and Turkish press of the period were examined as the main sources, and the material was combined with various primary and secondary sources to produce an academic text. Within the scope of the study, several topics were addressed, such as the reforms initiated by Mikhail Gorbachev, the emergence of certain changes in the country as a result of these reforms, the attempts of the conservative faction of the Communist Party — who believed that these changes were leading the country to collapse — to obstruct the process, and ultimately their coup attempt in August 1991.
The research findings reveal that the conservative faction’s coup attempt in August 1991 failed due to the transformation brought about by the reforms initiated by the reformist leadership, the political and social conditions of the period, and the interventions of President Boris Yeltsin and his team. Moreover, the attempt accelerated the disintegration of the Soviet Union by pushing the union republics toward distancing themselves from the centre.
Keywords
Консервативное сопротивление реформаторскому руководству: попытка государственного переворота против Михаила Горбачёва и её последствия
Abstract
Во период Холодной войны Советский Союз, являвшийся ведущей державой Восточного блока, протяжении значительной части своего существования был ареной борьбы за власть между консервативным крылом и сторонниками реформ в управлении страной. Консерваторы внутри Коммунистической партии считали необходимым, чтобы партия активно воздействовала на общество, рассматривая партию как инструмент защиты Советского государства от капиталистического мира. Поэтому они выступали за более жёсткий административный подход. В то же время реформаторы, выступавшие за экономическую систему, более ориентированную на социальные потребности населения, пытались одновременно бороться с укоренившимся консервативным крылом партии и продвигать курс, предусматривающий расширение социальных свобод, с целью повышения конкурентоспособности СССР по отношению к западным государствам. Таким образом, на протяжении всего существования Советского Союза в руководстве происходила борьба, однако до периода Михаила Горбачёва консерваторы в целом всегда выходили из неё победителями.
Попытка переворота против Михаила Горбачёва в Советском Союзе в августе 1991 года стала новым этапом в противостоянии между консерваторами и реформаторами в истории Советского Союза. Во время попытки переворота значительная часть общества поддержала продолжение реформ в стране, а выступление Президента РСФСР Бориса Ельцина, в поддержку Горбачёва способствовал провалу переворота. В конечном счёте попытка переворота была сорвана решительным сопротивлением общества и руководства РСФСР; тем не менее, Советский Союз быстро вступил в завершающую фазу своего распада и прекратил существование в конце того же года.
Основная исследовательская проблем связана с анализом переворота в августе 1991 года, который стала переломным моментом в борьбе между консервативным крылом и сторонниками реформ в Советском Союзе. В этом контексте исследование рассматривает переворот с точки зрения борьбы за власть между консерваторами и реформаторами в руководстве Советского Союза. В исследовании применен метод анализа документов, в качестве основных источников были использованы российская и турецкая пресса того периода, а также различные первичные и вторичные источники, что позволило создать академический текст. В рамках работы были рассмотрены такие темы, как реформы, инициированные Михаилом Горбачёвым, изменения, произошедшие в стране в результате этих реформ, попытки консервативного крыла Коммунистической партии воспрепятствовать процессу реформ, а также попытка переворота, предпринятая ими в августе 1991 года.
Результаты исследования показывают, что попытка переворота консервативного крыла в августе 1991 года потерпела неудачу вследствие политических и социальных изменений, вызванных реформами того времени, а также вмешательства Президента РСФСР Бориса Ельцина, и его окружения. Более того, эта попытка способствовала ускорению процесса распада Советского Союза.
Keywords
Reformist Yönetime Karşı Muhafazakâr Direniş: Mihail Gorbaçov’a Yönelik Darbe Girişimi ve Sonuçları
Abstract
Soğuk Savaş döneminde Doğu Bloku’nun başat gücü Sovyetler Birliği, kuruluşundan yıkılışına kadar geçen süreçte, ülke yönetiminde muhafazakâr kanat ile reform yanlılarının kıyasıya mücadele ettiği iktidar mücadelesine şahit olmuştur. Komünist Partisi içindeki muhafazakârlar, partinin toplum üzerinde etkin olmasını, Sovyet ülkesini kapitalist dünyadan koruyan bir araç olarak lüzumlu görmüşlerdir. O nedenle daha sert bir yönetimsel yaklaşım sergilenmesinin gerekli olduğuna kanaat getirmiştir. Buna karşın, halkın sosyal ihtiyaçlarının öne çıkarıldığı bir ekonomik sistemin savunuculuğunu yapan ıslahatçılar, bir yandan partideki kemikleşmiş muhafazakâr klikle mücadele ederken, bir yandan da batılı devletlerle rekabet edebilmek adına daha fazla toplumsal özgürlükleri öne çıkaran bir yol izlemeye çalışmışlardır. Böylece Sovyetler Birliği’nin varlığı boyunca yönetimde bir mücadele yaşanmış; ancak Mihail Gorbaçov dönemine kadar genel olarak muhafazakâr kanat, bu mücadeleden hep başarıyla çıkabilmiştir.
Ağustos 1991’de Sovyetler Birliği’nde Mihail Gorbaçov’a karşı düzenlenen darbe teşebbüsü, Sovyet tarihinde muhafazakârlar ile ıslahatçılar arasındaki anlaşmazlık sürecinin yeni bir boyutuydu. Darbe girişimi sırasında toplum ülkede devam etmekte olan ıslahatlardan yana tavrını koyarken, Rusya Federasyonu lideri Boris Yeltsin’in Gorbaçov’dan yana tercihte bulunması teşebbüsün başarısız olmasında etkili oldu. Sonuçta darbe toplum ile Rusya liderliğinin sert direnişiyle püskürtüldü, buna rağmen Sovyetler Birliği’nin hızlı bir şekilde tarih sahnesinden silinme sürecine girdi ve o yılın sonunda feshedildi.
Bu çalışmanın ana problemi, Sovyetler Birliği’nde muhafazakâr kanat ile reform yanlıları arasındaki mücadelenin kırılma noktası olan Ağustos 1991 darbe girişimini derinlemesine incelemektir. Bu bağlamda çalışma, darbeyi Sovyetler Birliği yönetiminde muhafazakârlar ile reformistler arasında yaşanan güç mücadelesi perspektifinden ele almaktadır. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmış, dönemin Rus ve Türk basını ana kaynaklar olarak incelenmiş, çeşitli birincil ve ikincil kaynaklarla harmanlanarak akademik bir metin haline getirilmiştir. Çalışma kapsamında Mihail Gorbaçov’un başlattığı ıslahatlar, ıslahatların ülkede birtakım değişiklikler meydana getirmesi, bu değişikliklerin ülkeyi yıkıma götürdüğüne inanan Komünist Partisi’nin muhafazakâr kanadının sürece engel olmaya çalışması ve sonuçta Ağustos 1991’de darbe girişiminde bulunması gibi çeşitli başlıklar değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Araştırma bulguları, muhafazakâr kanadın Ağustos 1991’deki darbe girişiminin; reformist yönetimin başlattığı yeniliklerin yarattığı dönüşüm, dönemin siyasal ve toplumsal koşulları ile Rusya Federasyonu Başkanı Boris Yeltsin ve ekibinin müdahaleleri sonucunda başarısızlığa uğradığını, dahası girişimin birlik cumhuriyetlerini merkezden uzaklaşma eğilimine sevk ederek Sovyetler Birliği’nin dağılmasına giden süreci hızlandırdığını ortaya koymaktadır.
Keywords
