Research Article

Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları

Number: 5 June 30, 2021
EN RU TR

Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları

Abstract

Bu çalışmada, Rusya Türklerinin yaşadıkları bölgelerdeki Kurucu Meclis seçim sonuçları karşılaştırılmış, analiz ve değerlendirmesi yapılmıştır. Kazanan Müslüman milletvekillerinin isimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Seçim hazırlıkları, Geçici Hükümet iktidardayken başladığından süreç bu dönemden itibaren incelenmiştir. Ayrıca Petrograd’a gelen Müslüman milletvekillerinin faaliyetlerinin aydınlatılmasına çalışılmıştır. Dönemin kaynakları haricinde seçim bölgelerindeki oylama sonuçları üzerinde çalışan Rus araştırmacıların verilerinden istifade edilmiştir. Buna göre, Şubat İhtilali sonrasında Rusya Türklerinin ortak amacının mecliste mümkün olduğu kadar çok Müslüman milletvekilinin olmasını sağlamak, millî talepleri gündeme getirmek ve mecliste kendi lehlerine kararlar alınması yönünde girişimde bulunmak olduğu söylenebilir. Seçimler, 12-14 Kasım 1917 tarihleri arasında 82 seçim bölgesinin yarısından çoğunda zamanında yapıldı. Genel olarak Kurucu Meclis seçimleri 3 aydan fazla sürdü. Ancak çeşitli sebeplerle seçimlerin ertelendiği, yapılsa bile sonuçlarının tam olarak alınamadığı ya da hiç yapılamadığı bölgeler arasında Batı Türkistan oblastları başta geldi. Seçimlerde her bölgede tek milletvekili aday listesinin oluşturulmasına dikkat edilmedi. Uygun olduğu takdirde sosyalist partilerle blok kurma kararına üç bölge hariç uyulmadığı anlaşılmaktadır. Türkler, çoğunlukla kendi milletvekili aday listelerine oy vermeyi tercih ettiler. Türklerin oy kullandığı bölgelerde kendi listeleri başarılı değilse genellikle seçimleri Sosyalist Devrimciler Partisi kazandı. Seçimlerin hiç yapılamadığı yerler hariç aralarında gayri Türk Müslüman milletvekilleri ve Müslüman listesinde olmayan Türk milletvekilleri de dahil edilmekle birlikte 68 milletvekili Kurucu Meclis’e girmeye hak kazandı. Meclisin ilk ve tek oturumuna 11 Müslüman milletvekilinin katıldığı tespit edilebildi. 5 Ocak 1918 tarihinde kurulan fraksiyona “Müslüman Sosyalist Fraksiyonu” adının verilmesi ve genel olarak seçim sürecine bakıldığında seçilen bütün milletvekillerinin bu fraksiyonda birleşmesi pek mümkün görünmemekteydi. 17 Ocak 1918 tarihinde yayımlanan kararnameyle bazı fraksiyon milletvekillerinin katılımıyla Milliyetler Halk Komiserliği’ne bağlı Müslüman Komiserliği kuruldu. Bir kısım Türk milletvekilleri ise iç savaş esnasında Samara’da kurulan Kurucu Meclis Üyeleri Komitesi’yle (KOMUÇ) birlikte Bolşeviklere karşı mücadele etmeyi tercih etti.

Keywords

References

  1. 2-iy Vserossiiskiy Musulmanskiy Syezd Musulmanskaya Fraktisiya v Uçreditelnom Sobranii Reç Ahmeda Tsalikova. Kazan: Lito-Tipografiya T-vo Umid B. Haritonova, 1917.
  2. “Alfavitnıy Spisok Çlenov Uçreditelnago Sobraniya.” Tsentralnıy Gosudarstvennıy Arhiv Oktyabrskoy Revolyutsii i Sostsialistiçeskogo Stroitelstva SSSR. Fond. Kantselyariya Tavriçeskogo Dvortsa Rossiiskoy. Opisi. 1917-1918 gg. 2-13. Erişim Tarihi: 4.10.2020 https://www.prlib.ru/item/465804.
  3. Bigi, Musa Carullah. Islahat Esasları. Petrograd: Tipografiya M. A. Maksudova, 1915.
  4. Bigiyef, Musa. Umum Rusya Müslümanlarının Üçüncü Resmi Nedveleri. Kazan: Lito-Tipografiya T-vo Bratya Karimovı, 1906.
  5. Carr, Edward Hallett. Bolşevik Devrimi 1917-1923. Çev. Orhan Suda. C. 1. İstanbul: Metis Yayınları, 2006.
  6. Çalışkan, Ülkü. “Geçici Hükümet ve Rus Kurucu Meclisi Seçim Hazırlıkları.” Türkiye Rusya Araştırmaları Dergisi 4 (2020): 36-54.
  7. Çalışkan, Ülkü. Rusya İmparatorluğu’nda Anayasal Demokrat Partisi’nin Milliyetler Politikası (Kadet Partisi 1905-1917). İstanbul: Kriter Yayınları, 2019.
  8. “Çlenı Vserossiiskogo Uçreditelnogo Sobraniya” Erişim Tarihi: 17.10.2020 http://www.hrono.ru/biograf/bio_u/uchredit.php.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Science

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2021

Submission Date

February 12, 2021

Acceptance Date

June 8, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 5

APA
Çalışkan, Ü. (2021). Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi, 5, 85-111. https://doi.org/10.48068/rusad.879136
AMA
1.Çalışkan Ü. Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2021;(5):85-111. doi:10.48068/rusad.879136
Chicago
Çalışkan, Ülkü. 2021. “Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları Ve Sonuçları”. Rusya Araştırmaları Dergisi, nos. 5: 85-111. https://doi.org/10.48068/rusad.879136.
EndNote
Çalışkan Ü (June 1, 2021) Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi 5 85–111.
IEEE
[1]Ü. Çalışkan, “Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları”, Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 5, pp. 85–111, June 2021, doi: 10.48068/rusad.879136.
ISNAD
Çalışkan, Ülkü. “Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları Ve Sonuçları”. Rusya Araştırmaları Dergisi. 5 (June 1, 2021): 85-111. https://doi.org/10.48068/rusad.879136.
JAMA
1.Çalışkan Ü. Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2021;:85–111.
MLA
Çalışkan, Ülkü. “Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları Ve Sonuçları”. Rusya Araştırmaları Dergisi, no. 5, June 2021, pp. 85-111, doi:10.48068/rusad.879136.
Vancouver
1.Ülkü Çalışkan. Rusya Türklerinin Kurucu Meclis Seçimlerine Katılımları ve Sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi. 2021 Jun. 1;(5):85-111. doi:10.48068/rusad.879136