Süveyş Kanalı Krizi Sonrası Avrupa-Asya Ticaretinde Hava Kargo Talebindeki Yapısal Dönüşüm: Bir Trend Sapma Analizi
Abstract
Küresel tedarik zinciri yönetimi, Süveyş Kanalı tıkanıklığı ve Kızıldeniz krizleri sonrasında verimlilik odaklı "Tam Zamanında" (Just-in-Time) prensibinden, risk odaklı "Her İhtimale Karşı" (Just-in-Case) yaklaşımına doğru evrilmektedir. Literatürdeki mevcut çalışmalar hava kargo talebindeki artışı genellikle pandemi veya e-ticaret kaynaklı geçici şoklarla açıklasa da, bu çalışma denizyolu aksamalarının yarattığı dönüşümün operasyonel sürekliliğini ve kalıcı niteliğini sorgulayarak literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Avrupa-Asya ticaret rotasındaki değişim, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) küresel verileri ve bu rotanın kritik bir transit geçiş noktası olan Türkiye'nin Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) verileri üçgenlenerek analiz edilmiştir. 2019-2025 dönemi için uygulanan Boylamsal İzleme ve Trend Sapma Analizi bulguları, krizlerin akut etkileri sona erdikten sonra dahi hava kargo talebinin kriz öncesi trend çizgisine dönmediğini; aksine beklenen trendin ortalama yüzde 8,4 üzerinde, yani yüzde 5'ten büyük bir pozitif farkla yeni bir denge noktasına oturduğunu göstermektedir. Ayrıca denizyolu hacmindeki düşüş ile hava kargo talebi arasında belirgin bir makas etkisi tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, hava kargonun yalnızca geçici bir ikame aracı olmanın ötesine geçerek, tedarik zinciri dayanıklılığı açısından giderek daha stratejik bir tamamlayıcı rol üstlendiğine işaret etmektedir.
Keywords
References
- Chopra, S., & Meindl, P. (2001). Strategy, planning, and operation. Supply Chain Management, 15(5), 71–85.
- Chopra, S., Sodhi, M., & Lücker, F. (2021). Achieving supply chain efficiency and resilience by using multi‐level commons. Decision Sciences, 52(4), 817–832.
- Devlet Hava Meydanları İşletmesi. (2025). Havalimanı trafik istatistikleri (2019–2025). DHMİ Genel Müdürlüğü.
- International Air Transport Association. (2023). Annual review 2023. IATA Publications.
- International Air Transport Association. (2025). Global air cargo market analysis / Annual review 2025. IATA Publications.
- Jiang, B., Rigobon, D. E., & Rigobon, R. (2021). From just in time, to just in case, to just in worst-case: Simple models of a global supply chain under uncertain aggregate shocks (Working Paper No. 29345). National Bureau of Economic Research.
- Lee, J. M. Y., & Wong, E. Y. C. (2021). Suez Canal blockage: An analysis of legal impact, risks and liabilities to the global supply chain. MATEC Web of Conferences, 339, Article 01019. https://doi.org/10.1051/matecconf/202133901019
- Li, R. (2022, December). The impact of transportation delays on the supply chain—Using the Suez Canal as an example. 2022 2nd International Conference on Business Administration and Data Science (BADS 2022), 899–905. Atlantis Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Air Transportation and Freight Services, Transportation, Logistics and Supply Chains (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Öyküm Yılmaz
*
0009-0001-7962-5542
Türkiye
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
February 6, 2026
Acceptance Date
April 28, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 2 Number: 1