HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN KARBONMONOKSİT İLE NİKOTİN BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Abstract
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda, sağlıklı yaşamı teşvik etmek ve tütün kullanımını azaltmak kritik öneme sahiptir. WHO'nun MPOWER stratejisi çerçevesinde, hemşirelik öğrencilerinin sigara kullanımına yönelik farkındalıklarının artırılması önem taşımaktadır.
Bu araştırmada, hemşirelik öğrencilerin ekspiryum havasındaki karbonmonoksit ile nikotin bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı.
Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı araştırma tasarımına uygun olarak yürütülen çalışmanın örneklemini, çalışmaya katılmayı kabul eden 300 öğrenci oluşturdu. Araştırmada hemşirelik öğrencilerinin karbonmonoksit ölçümü “CO Check Pro Baby Karbonmonoksit Ölçüm Cihazı” ile yapıldı. Ölçümü yapılan öğrencinin “Fagerström Nikotin Bağımlılık Testini” doldurması istendi.
Öğrencilerin %52.3’ü kadın, yaş ortalaması 21.45±1.19, sigaraya başlama yaşı 14.47±7.19’dur. Öğrencilerin %30.7’si 2. Sınıf öğrencisi ve %81.0’ı sigara kullanmaktadır. Yaşadıkları evde %62.0’ının sigara içen birileri vardır. Öğrencilerin karbonmonoksit düzey ortalaması 3.75±3.30 ppm’dir. Öğrencilerin karbonmonoksit düzeyi düşük seviyedir. Öğrencilerin Fagerström nikotin bağımlılık testi puan ortalaması 3.87±2.47’dir. Puanlamaya göre öğrencilerin az bağımlılığı bulunmaktadır. Öğrencilerin karbonmonoksit düzeyleri ile nikotin bağımlılık puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişki saptandı. Öğrencilerin karbonmonoksit düzeyleri arttıkça nikotin bağımlılık puanları da artmaktadır. Öğrencilerin sigaraya başlama yaşı, cinsiyeti, sınıfı, sigara kullanma durumu ve evde sigara içilme durumu Fagerström nikotin bağımlılık düzeyini; yaş, sigaraya başlama yaşı, sınıf, sigara kullanma durumu ve evde sigara içilme durumu karbonmonoksit düzeyini anlamlı olarak etkilemektedir.
Hemşirelik öğrencilerinin çoğunluğunun sigara içmesine rağmen karbonmonoksit düzeyleri ve sigara bağımlılığı düşük düzeydedir. Öğrencilerin sigaranın olumsuz etkilerine karşı farkındalıklarının geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Keywords
Fagerström nikotin bağımlılık testi, Hemşirelik, Karbonmonoksit ölçümü, Sigara
Supporting Institution
TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir.
Project Number
1919B012317630
Ethical Statement
Çalışmanın yapılacağı kurum olan Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi’nden kurum izni ve girişimsel olmayan etik kuruldan etik kurul izni alındı.
Thanks
Bu araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiş TÜBİTAK’a teşekkür ederiz. Ayrıca araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilere teşekkür ederiz.
References
- Altunsoy, S., Karadoğan, D., Telatar, T. G., Şahin, Ü. (2024). Long-term outcomes of smoking cessation outpatient clinic: A single center retrospective cohort study from the Eastern Black Sea Region of Türkiye. Population Medicine, 6: 4. https://doi.org/10.18332/popmed/182942
- Avcı, S., Çoşkun, A.B., Çiğdem, Z., Dikic, E., Öztürk Çağlayan, M., Polat, S, Arslan, S. (2024) Cigarette use, addiction levels, and influential factors among healthcare students ın Türkiye. Int. J. of Health Serv. Res. and Policy, 9(2):148-164. https://doi.org/10.33457/ijhsrp.1479914
- Aydın, G.Ş., Eryiğit, T., Nurdan, S. (2022) Üniversite öğrencilerinin sigaraya başlama nedenleri ve kullanma oranları. Lapseki Meslek Yüksekokulu Uygulamalı Araştırmalar Dergisi, 3(6):1-14.
- Babaoğlu, E., Karalezli, A., Er, M., Hasanoğlu, H. C., & Öztuna, D. (2016). Exhaled carbon monoxide is a marker of heavy nicotine dependence. Turkish Journal of Medical Sciences, 46(6):1677–1681. https://doi.org/10.3906/sag-1601-140
- Dayı, A., Güleç, G., Mutlu, F. (2015). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi öğrencilerinde sigara, alkol ve madde kullanım yaygınlığı. Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 28:309-318. https://doi.org/10.5350/DAJPN2015280402
- Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). WHO global report on trends in prevalence of tobacco use 2000–2030. Erişim linki: https://www.who.int/news/item/16-01-2024-tobacco-use-declines-despite-tobacco-industry-efforts-to-jeopardize-progress#:~:text=Globally%20there%20are%201.25%20billion,1%20in%203%20in%202000 Erişim tarihi: 1.10.2024
- Eral, G., Vehid, H.E. (2013). Nicel verilerin yer aldığı bağımsız ve bağımlı gruplarda uygulanan istatistiksel yöntemler. Journal of Child, 13(4):138-140. https://doi.org/10.5222/j.child.2013.138
- Ergin, H., Başak, O. (2021). The power of exhaled air carbon monoxide levels to predict nicotine dependency and smoking cessation. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 8(2):102-107. https://doi.org/10.5152/ADDICTA.2021.21028
- Esen, A.D., Arıca, S. (2018). Sigarayı bırakmak için başvuranlarda nikotin bağımlılık düzeyi ve sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesi. Ankara Med J, 18(3):328-336. https://doi.org/10.17098/amj.461371
- Fagerström, K., Eissenberg, T. (2012). Dependence on tobacco and nicotine products: a case for product-specific assessment. Nicotine Tob Res, 14(11):1382-1390. https://doi.org/10.1093/ntr/nts007