Küresel Salgınların Akademisyenlerin Beslenme Alışkanlıkları ve Stres Düzeyleri Üzerine Etkileri: COVID-19 Deneyimi
Abstract
Bu çalışma, COVID-19 pandemisinin akademisyenlerin beslenme alışkanlıkları ve stres düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Aralık 2021 - Ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yaş ortalaması 37.43 ± 7.54 olan 145 erkek ve 71 kadın olmak üzere toplam 216 akademisyen yer almıştır. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, "Koronavirüs Salgınının Beslenme Alışkanlıklarına Etkisine İlişkin Görüş Ölçeği" ve "Algılanan Stres Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Ki-kare testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular, pandemi sürecinde kadınların erkeklere oranla daha fazla öğün sayısını artırdığını ve daha yüksek stres düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Erkekler ise daha fazla paket-servis kullandıklarını belirtmiştir. Salgın sürecinde paket-servisi erkekler ile 34 yaş ve altındakiler anlamlı ölçüde daha fazla kullandığını belirtmiştir. Salgında kadınlar erkeklere göre anlamlı ölçüde daha çok öğün sayısı arttırdığını belirtmiştir. Algılanan stres ölçeği (ASÖ) puanı kadınlarda (28.39 ± 6.94) erkeklere göre (24.64 ± 6.37) daha yüksektir (p<0.001). Bekârlar, araştırma görevlileri ve geliri giderine eşit olan bireylerde stres düzeyleri anlamlı düzeyde daha fazladır. Stres puanları, beslenme alışkanlıklarının bozulduğunu belirten, vücut ağırlığı artan, daha fazla paket servis kullanan bireylerde anlamlı şekilde yüksektir (p<0.05). Ayrıca 4 öğün tüketen bireylerin stres puanı, 3 öğün tüketenlere göre daha yüksektir.
COVID-19 sürecinde özellikle duygusal yeme, fiziksel aktivite azlığı ve ekonomik kaygılar, beslenme bozukluklarına ve stres artışına ilişkili bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları, stresin beslenme davranışları üzerindeki etkisine yönelik farkındalığın artırılması ve bireylere sağlıklı baş etme stratejileri kazandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Keywords
References
- 1. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Türkiye Beslenme Rehberi 2022 (TÜBER). Ankara: Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Yayınları.
- 2. Baysal, A. (2021). Beslenme (17. baskı). Ankara: Hatipoğlu Yayıncılık.
- 3. Günay, U. (2018). Toplum Beslenmesi (2. baskı). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yayınları.
- 4. Ersoy, G. ve Buyrukçu, Y. (2020). Beslenme ve Kültür. Ankara: Gazi Kitabevi.
- 5. Yılmaz, M. S. (2023). Gıda ürünlerinin işlenme seviyelerine göre sınıflandırılması: NOVA sistemi ve ultra işlenmiş gıdaların insan sağlığı üzerine etkileri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 4(2), 270–287. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1321366
- 6. Küşümler, A. S. ve Özgün, D. (2020). Gıda katkı maddelerinin sağlık üzerine etkileri. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 2(1), 22–26.
- 7. Yıldırım, H. (2021). Ruhsal sağlığı bozuk olan hastalarda beslenme. Türkiye Klinikleri Public Health Nursing–Special Topics, 7(3), 77–81.
- 8. Acar Tek, N. ve Koçak, T. (2020). Koronavirüsle (COVID-19) mücadelede beslenmenin bağışıklık sisteminin desteklenmesindeki rolü. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı), 18–45.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Nutritional Science
Journal Section
Research Article
Publication Date
March 31, 2026
Submission Date
February 26, 2026
Acceptance Date
March 27, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 11