The Impact of Global Pandemics on Academics’ Dietary Habits and Stress Levels: The COVID-19 Experience

Yıl 2026, Sayı: 11 , 1 - 14 , 31.03.2026

Ömer Ekin , Esma Aksoy Kendilci

https://izlik.org/JA23CH42ZY

Öz

This study investigates the impact of the COVID-19 pandemic on the nutritional habits and stress levels of academics. Conducted between December 2021 and January 2022, this cross-sectional descriptive research included 216 academics (145 men and 71 women), with a mean age of 37.43 ± 7.54 years. Data were collected using a sociodemographic questionnaire, the “Nutrition Habits During the Coronavirus Outbreak Scale,” and the “Perceived Stress Scale (PSS).” Results revealed that women reported more frequent meal consumption, greater use of herbal products, and significantly higher stress levels compared to men. Men, on the other hand, reported more frequent use of food delivery services. Younger participants (aged 34 and below) also used delivery services more often. The mean PSS score was significantly higher among women (28.39 ± 6.94) than men (24.64 ± 6.37) (p < 0.001). Higher stress levels were associated with being single, working as a research assistant, and having an income equal to expenses. Stress scores were also elevated among individuals who reported weight gain, deterioration in eating habits, or frequent use of food delivery services. Additionally, those consuming four meals per day experienced higher stress than those eating three meals daily. The findings suggest that emotional eating, reduced physical activity, and financial concerns during the pandemic contributed to unhealthy eating behaviors and increased stress. Raising awareness about the link between stress and nutrition, and promoting healthy coping strategies, is essential for improving well-being in similar populations.

Anahtar Kelimeler

Academic , Coronavirus , Pandemic , Nutrition , Stress

Küresel Salgınların Akademisyenlerin Beslenme Alışkanlıkları ve Stres Düzeyleri Üzerine Etkileri: COVID-19 Deneyimi

https://izlik.org/JA23CH42ZY

Öz

Bu çalışma, COVID-19 pandemisinin akademisyenlerin beslenme alışkanlıkları ve stres düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Aralık 2021 - Ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yaş ortalaması 37.43 ± 7.54 olan 145 erkek ve 71 kadın olmak üzere toplam 216 akademisyen yer almıştır. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, "Koronavirüs Salgınının Beslenme Alışkanlıklarına Etkisine İlişkin Görüş Ölçeği" ve "Algılanan Stres Ölçeği" ile toplanmıştır. Bulgular, pandemi sürecinde kadınların erkeklere oranla daha fazla öğün sayısını artırdığını, şifalı ürünleri tercih ettiğini ve daha yüksek stres düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Erkekler ise daha fazla paket-servis kullandıklarını belirtmiştir. Salgın sürecinde paket-servisi erkekler ile 34 yaş ve altındakiler anlamlı ölçüde daha fazla kullandığını belirtmiştir. Salgında kadınlar erkeklere göre anlamlı ölçüde daha çok öğün sayısı arttırdığını, korunma adına şifalı ürünler kullandığını belirtmiştir. Algılanan stres ölçeği (ASÖ) puanı kadınlarda (28.39 ± 6.94) erkeklere göre (24.64 ± 6.37) daha yüksektir (p<0.001). Bekârlar, araştırma görevlileri ve geliri giderine eşit olan bireylerde stres düzeyleri anlamlı düzeyde daha fazladır. Stres puanları, beslenme alışkanlıklarının bozulduğunu belirten, vücut ağırlığı artan, daha fazla paket servis kullanan bireylerde anlamlı şekilde yüksektir (p<0.05). Ayrıca 4 öğün tüketen bireylerin stres puanı, 3 öğün tüketenlere göre daha yüksektir. COVID-19 sürecinde özellikle duygusal yeme, fiziksel aktivite azlığı ve ekonomik kaygılar, beslenme bozukluklarına ve stres artışına neden olmuştur. Çalışmanın sonuçları, stresin beslenme davranışları üzerindeki etkisine yönelik farkındalığın artırılması ve bireylere sağlıklı baş etme stratejileri kazandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademisyen , Beslenme , Koronavirüs , Salgın , Stres

Kaynakça

• 1. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Türkiye Beslenme Rehberi 2022 (TÜBER). Ankara: Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Yayınları.
• 2. Baysal, A. (2021). Beslenme (17. baskı). Ankara: Hatipoğlu Yayıncılık.
• 3. Günay, U. (2018). Toplum Beslenmesi (2. baskı). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yayınları.
• 4. Ersoy, G. ve Buyrukçu, Y. (2020). Beslenme ve Kültür. Ankara: Gazi Kitabevi.
• 5. Yılmaz, M. S. (2023). Gıda ürünlerinin işlenme seviyelerine göre sınıflandırılması: NOVA sistemi ve ultra işlenmiş gıdaların insan sağlığı üzerine etkileri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 4(2), 270–287. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1321366
• 6. Küşümler, A. S. ve Özgün, D. (2020). Gıda katkı maddelerinin sağlık üzerine etkileri. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 2(1), 22–26.
• 7. Yıldırım, H. (2021). Ruhsal sağlığı bozuk olan hastalarda beslenme. Türkiye Klinikleri Public Health Nursing–Special Topics, 7(3), 77–81.
• 8. Acar Tek, N. ve Koçak, T. (2020). Koronavirüsle (COVID-19) mücadelede beslenmenin bağışıklık sisteminin desteklenmesindeki rolü. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı), 18–45.
• 9. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2021). COVID-19 pandemisinin bireylerin beslenme alışkanlıkları üzerine etkisi raporu. Ankara: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü.
• 10. Di Renzo, L., Gualtieri, P., Pivari, F., Soldati, L., Attinà, A., Cinelli, G. ve ark. (2020). Eating habits and lifestyle changes during COVID-19 lockdown: An Italian survey. Journal of Translational Medicine, 18, 229. https://doi.org/10.1186/s12967-020-02399-5.
• 11. Kurtbeyoğlu, E., Akduman, G. ve Güneş, F. E. (2021). Depresyonda beslenmeye farklı bir bakış: Fizyopatolojik yolaklar üzerinde besin ögelerinin önemi. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 1–8.
• 12. Torres, S. J. ve Nowson, C. A. (2007). Relationship between stress, eating behavior, and obesity. Nutrition, 23(11–12), 887–894. https://doi.org/10.1016/j.nut.2007.08.008.
• 13. Ammar, A., Brach, M., Trabelsi, K., Chtourou, H., Boukhris, O., Masmoudi, L., ve ark. (2020). Effects of COVID-19 home confinement on eating behaviour and physical activity: Results of the ECLB-COVID19 international online survey. Nutrients, 12(6), 1583. https://doi.org/10.3390/nu12061583
• 14. Catucci, A., Scognamiglio, U. ve Rossi, L. (2021). Lifestyle and eating habits during the COVID-19 lockdown in young students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(12), 6068. https://doi.org/10.3390/ijerph18126068
• 15. Barrea, L., Pugliese, G., Framondi, L., Di Matteo, R., Laudisio, D., Savastano, S. ve ark. (2021). Does hypovitaminosis D play a role in the low immune response to COVID-19? Nutrients, 13(1), 87. https://doi.org/10.3390/nu13010087
• 16. Dilber, A. ve Dilber, F. (2020). Koronavirüs (COVID-19) salgınının bireylerin beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkisi: Karaman ili örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(3), 2144–2162.
• 17. Cohen, S., Kamarck, T. ve Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24, 385–396.
• 18. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F. ve Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. New Symposium Journal, 51(3), 132–140.
• 19. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (5th ed.). New York: Allyn and Bacon.
• 20. George, D. ve Mallery, P. (2016). IBM SPSS Statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14th ed.). New York: Routledge.
• 21. Şam, T. (2021). Yeni korona virüs salgınının sedanter kadınlarda stres algısı ve umutsuzluk düzeylerine etkisinin araştırılması (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
• 22. Güney Coşkun M. Covid-19 pandemisinde evden çalışanların stres ve fiziksel aktivite durumu değişikliklerinin beslenme ile ilişkisinin değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: İstanbul Medipol Üniversitesi; 2021.
• 23. Açar, Y. (2021). COVID-19 salgın döneminde yetişkin bireylerin besin desteği kullanımı ve beslenme durumu ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
• 24. Tamres, L. K., Janicki, D. ve Helgeson, V. S. (2002). Sex differences in coping behavior: A meta-analytic review. Personality and Social Psychology Review, 6(1), 2–30.
• 25. Bannister, C. M., Newman, E. ve O’Connor, T. M. (2020). The psychological impact of the COVID-19 pandemic on women’s mental health. Psychology, Health & Medicine, 25(1), 115–125.
• 26. Kuehner, C. (2017). Why is depression more common among women than among men? The Lancet Psychiatry, 4(2), 146–158. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(16)30263-2
• 27. Mahalik, J. R., Burns, S. M. ve Syzdek, M. (2007). Masculinity and perceived normative health behaviors as predictors of men’s health behaviors. Social Science & Medicine, 64(11), 2201–2209.
• 28. Hastaoğlu, E. (2021). Covid-19 salgını sürecinde turizm öğrencilerinin stres düzeyleri ve sağlıklı beslenme davranışları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(3), 1610–1621.
• 29. Dinçer, S. ve Kolcu, M. (2021). COVID-19 pandemisinde toplumun beslenme alışkanlıklarının incelenmesi: İstanbul örneği. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 5(2), 193–201.
• 30. Marx, W., Moseley, G., Berk, M. ve Jacka, F. (2017). Nutritional psychiatry: The present state of the evidence. Proceedings of the Nutrition Society, 76(4), 427–436.
• 31. Lassale, C., Batty, G. D., Baghdadli, A., Jacka, F., Sánchez-Villegas, A., Kivimäki, M. ve ark. (2019). Healthy dietary indices and risk of depressive outcomes: A systematic review and meta-analysis. Molecular Psychiatry, 24(7), 965–986.
• 32. Gopinath, B., Liew, G. ve Wang, J. J. (2016). The association between unhealthy dietary patterns and depression: A systematic review. Clinical Nutrition, 35(3), 744–755.
• 33. Gómez-Pinilla, F. (2008). Brain foods: The effects of nutrients on brain function. Nature Reviews Neuroscience, 9(7), 568–578. https://doi.org/10.1038/nrn2421
• 34. Vancampfort, D., Knapen, J. ve Probst, M. (2015). The effects of exercise on depression and anxiety in individuals with obesity: A systematic review. Obesity Reviews, 16(9), 874–881.
• 35. Pfefferbaum, B. ve North, C. S. (2020). Mental health and the COVID--19 pandemic. New England Journal of Medicine, 383(6), 510–512.
• 36. Süleymanoğlu, M., Saygın, C. ve Öztürk, H. (2020). The impact of the economic crisis on mental health: A study on stress, anxiety, and depression. Journal of Psychiatric Research, 48(12), 1826–1832.
• 37. Cacioppo, J. T. ve Patrick, W. (2008). Loneliness: Human nature and the need for social connection. New York: W. W. Norton & Company.
• 38. Farrow, C. V., Haycraft, E. ve Blissett, J. M. (2015). Teaching our children when to eat: How parental feeding practices inform the development of emotional eating. Developmental Review, 36(1), 65–86.