Review

Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları

Number: 11 March 31, 2026
EN TR

Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları

Abstract

Bu sistematik derleme, tekerlekli sandalye kullanıcılarının toplu taşıma sistemlerine erişilebilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatür taraması Google Scholar, DergiPark, TR Dizin ve PubMed veri tabanlarında, 2016–2026 yılları arasında yayımlanmış çalışmalarla sınırlı olarak Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirilmiştir. “Tekerlekli sandalye, toplu taşıma, otobüs, bedensel engelli, ulaşım ve engelli” anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan tarama sonucunda toplam 105 kayda ulaşılmış; önceden belirlenen dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan 16 çalışma derlemeye dâhil edilmiştir. İncelenen çalışmalar, tekerlekli sandalye kullanıcılarının toplu taşıma sistemlerine erişiminde yaygın ve çok boyutlu engeller bulunduğunu ortaya koymaktadır. Araç–kaldırım kot uyumsuzluğu, standart dışı rampalar, yetersiz veya işlevsiz asansör sistemleri, durak ve istasyon çevrelerinde sürekliliği olmayan yaya altyapısı ile yönlendirme ve bilgilendirme eksiklikleri öne çıkan sorunlar arasındadır. Bulgular, erişilebilirliğin çoğunlukla parçacıl düzenlemelerle ele alındığını ve yolculuk zincirinin bütüncül biçimde planlanmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, erişilebilir toplu taşımanın sağlanabilmesi için yolculuk zinciri temelli, kullanıcı odaklı ve bütüncül planlama yaklaşımlarının benimsenmesi; erişilebilirlik standartlarının uygulama ve denetim süreçlerinde tutarlı biçimde hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Keywords

Supporting Institution

No funding was received for this study.

Project Number

Proje numarası bulunmamaktadır.

Ethical Statement

This study is a review article. As it does not involve human or animal participants, ethical committee approval was not required. The study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics.

References

  1. Dicle, A., & Toprak, T. (2020). Engellilerin kent içindeki mobilitesi: Kadıköy ve Üsküdar ilçelerinde erişilebilirlik çalışmaları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 3(1), 81–94.
  2. Duri, B., & Luke, R. (2022). Transport barriers encountered by people with disability in Africa: An overview. Journal of Transport and Supply Chain Management, 16, a826. https://doi.org/10.4102/jtscm.v16i0.826
  3. Duri, B., & Luke, R. (2025). Service quality barriers encountered in urban public transport by people with disability in South Africa. Social Sciences, 14(6), 366. https://doi.org/10.3390/socsci14060366
  4. Elorduy, J. L., & Gento, A. M. (2025). Accessibility of public transport for people with disabilities: A systematic literature review. Transport, 40(1), 74–93. https://doi.org/10.3846/transport.2025.23562 Güremen, L., & Dede, O. M. (2019). Engellilerin erişim güçlükleri: Amasya kent merkezi Mustafa Kemal Paşa Caddesi örneği. Technological Applied Sciences, 14(3), 80–97. https://doi.org/10.12739/NWSA.2019.14.3.2A0171
  5. Kett, M., Cole, E., & Turner, J. (2020). Disability, mobility and transport in low- and middle-income countries: A thematic review. Sustainability, 12(2), 589. https://doi.org/10.3390/su12020589
  6. Kırlıoğlu, M., & Keskin, E. B. (2023). Engelli üniversite öğrencisi olmak: Deneyimler ve yaşanılan sorunlar. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 23(2), 85–112. https://doi.org/10.54961/uobild.1359240
  7. Liu, L., Kar, A., Tokey, A. I., Zhang, F., & others. (2023). Disparities in public transit accessibility for people with mobility disabilities. Journal of Transport Geography, 109, 103589. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.103589
  8. Mülayim, A., & Pala Azsöz, G. (2020). Tekerlekli sandalye kullanan engellilerin sosyal hayata katılımında en büyük engel: Yapılı çevrede yaşanan problemler ve çözüm önerileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Erişilebilirlik Özel Sayısı, 357–382. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.821013

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physiotherapy

Journal Section

Review

Publication Date

March 31, 2026

Submission Date

March 4, 2026

Acceptance Date

March 27, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 11

APA
Heybet, S., & Yaşar, C. (2026). Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları. Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11, 45-51. https://izlik.org/JA52AT59TA
AMA
1.Heybet S, Yaşar C. Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları. Journal of Health Sciences. 2026;(11):45-51. https://izlik.org/JA52AT59TA
Chicago
Heybet, Safa, and Ceren Yaşar. 2026. “Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları”. Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, nos. 11: 45-51. https://izlik.org/JA52AT59TA.
EndNote
Heybet S, Yaşar C (March 1, 2026) Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları. Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 45–51.
IEEE
[1]S. Heybet and C. Yaşar, “Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları”, Journal of Health Sciences, no. 11, pp. 45–51, Mar. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA52AT59TA
ISNAD
Heybet, Safa - Yaşar, Ceren. “Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları”. Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 11 (March 1, 2026): 45-51. https://izlik.org/JA52AT59TA.
JAMA
1.Heybet S, Yaşar C. Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları. Journal of Health Sciences. 2026;:45–51.
MLA
Heybet, Safa, and Ceren Yaşar. “Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları”. Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, no. 11, Mar. 2026, pp. 45-51, https://izlik.org/JA52AT59TA.
Vancouver
1.Safa Heybet, Ceren Yaşar. Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları. Journal of Health Sciences [Internet]. 2026 Mar. 1;(11):45-51. Available from: https://izlik.org/JA52AT59TA