Accessibility for Wheelchair Users in Public Transportation Systems: Findings from a Systematic Review

Öz

This systematic review aims to evaluate the accessibility of public transportation systems for wheelchair users. The literature search was conducted in February 2026 and was limited to studies published between 2016 and 2026 in the Google Scholar, DergiPark, TR Dizin, and PubMed databases. Using the keywords “wheelchair,” “public transportation,” “bus,” “physical disability,” “transportation,” and “disability,” a total of 105 records were identified. Of these, 16 studies that met the predefined inclusion and exclusion criteria were included in the review. The reviewed studies reveal that wheelchair users face widespread and multidimensional barriers in accessing public transportation systems. Prominent challenges include mismatches between vehicle and curb heights, non-standard ramps, insufficient or non-functional elevator systems, discontinuous pedestrian infrastructure around stops and stations, and deficiencies in wayfinding and information provision. The findings indicate that accessibility is often addressed through fragmented interventions and that the travel chain is not planned in a holistic manner. In conclusion, ensuring accessible public transportation requires the adoption of travel chain–based, user-centered, and integrated planning approaches, as well as the consistent implementation and monitoring of accessibility standards in practice.

Anahtar Kelimeler

• accessibility
• wheelchair
• public transportation
• urban environment
• transportation

Toplu Taşıma Sistemlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Sistematik Derleme Bulguları

Öz

Bu sistematik derleme, tekerlekli sandalye kullanıcılarının toplu taşıma sistemlerine erişilebilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatür taraması Google Scholar, DergiPark, TR Dizin ve PubMed veri tabanlarında, 2016–2026 yılları arasında yayımlanmış çalışmalarla sınırlı olarak Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirilmiştir. “Tekerlekli sandalye, toplu taşıma, otobüs, bedensel engelli, ulaşım ve engelli” anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan tarama sonucunda toplam 105 kayda ulaşılmış; önceden belirlenen dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan 16 çalışma derlemeye dâhil edilmiştir. İncelenen çalışmalar, tekerlekli sandalye kullanıcılarının toplu taşıma sistemlerine erişiminde yaygın ve çok boyutlu engeller bulunduğunu ortaya koymaktadır. Araç–kaldırım kot uyumsuzluğu, standart dışı rampalar, yetersiz veya işlevsiz asansör sistemleri, durak ve istasyon çevrelerinde sürekliliği olmayan yaya altyapısı ile yönlendirme ve bilgilendirme eksiklikleri öne çıkan sorunlar arasındadır. Bulgular, erişilebilirliğin çoğunlukla parçacıl düzenlemelerle ele alındığını ve yolculuk zincirinin bütüncül biçimde planlanmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, erişilebilir toplu taşımanın sağlanabilmesi için yolculuk zinciri temelli, kullanıcı odaklı ve bütüncül planlama yaklaşımlarının benimsenmesi; erişilebilirlik standartlarının uygulama ve denetim süreçlerinde tutarlı biçimde hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• erişilebilirlik
• tekerlekli sandalye
• toplu taşıma
• ulaşım
• kentsel çevre

Kaynakça

1. Dicle, A., & Toprak, T. (2020). Engellilerin kent içindeki mobilitesi: Kadıköy ve Üsküdar ilçelerinde erişilebilirlik çalışmaları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 3(1), 81–94.
2. Duri, B., & Luke, R. (2022). Transport barriers encountered by people with disability in Africa: An overview. Journal of Transport and Supply Chain Management, 16, a826. https://doi.org/10.4102/jtscm.v16i0.826
3. Duri, B., & Luke, R. (2025). Service quality barriers encountered in urban public transport by people with disability in South Africa. Social Sciences, 14(6), 366. https://doi.org/10.3390/socsci14060366
4. Elorduy, J. L., & Gento, A. M. (2025). Accessibility of public transport for people with disabilities: A systematic literature review. Transport, 40(1), 74–93. https://doi.org/10.3846/transport.2025.23562 Güremen, L., & Dede, O. M. (2019). Engellilerin erişim güçlükleri: Amasya kent merkezi Mustafa Kemal Paşa Caddesi örneği. Technological Applied Sciences, 14(3), 80–97. https://doi.org/10.12739/NWSA.2019.14.3.2A0171
5. Kett, M., Cole, E., & Turner, J. (2020). Disability, mobility and transport in low- and middle-income countries: A thematic review. Sustainability, 12(2), 589. https://doi.org/10.3390/su12020589
6. Kırlıoğlu, M., & Keskin, E. B. (2023). Engelli üniversite öğrencisi olmak: Deneyimler ve yaşanılan sorunlar. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 23(2), 85–112. https://doi.org/10.54961/uobild.1359240
7. Liu, L., Kar, A., Tokey, A. I., Zhang, F., & others. (2023). Disparities in public transit accessibility for people with mobility disabilities. Journal of Transport Geography, 109, 103589. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.103589
8. Mülayim, A., & Pala Azsöz, G. (2020). Tekerlekli sandalye kullanan engellilerin sosyal hayata katılımında en büyük engel: Yapılı çevrede yaşanan problemler ve çözüm önerileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Erişilebilirlik Özel Sayısı, 357–382. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.821013

9. Mwaka, C. R., Best, K. L., Cunningham, C., Gagnon, M., & Routhier, F. (2024). Barriers and facilitators of public transport use among people with disabilities: A scoping review. Frontiers in Rehabilitation Sciences, 4, Article 1336514. https://doi.org/10.3389/fresc.2023.1336514
10. Saplıoğlu, M., & Ünal, A. (2019). Yürüme engelli bireyler için kentiçi ulaşımda güzergâh iyileştirme önerisi: Pilot bölge çalışması. DÜMF Mühendislik Dergisi, 10(1), 289–299. https://doi.org/10.24012/dumf.433008
11. Şavlı, H. (2016). Kamusal alanların metro istasyonları ile bağlantılarında engelli erişilebilirliğinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi.
12. Unsworth, C., So, M. H., & Chua, J. (2021). Transport access and participation for people using wheelchairs. Disability and Rehabilitation, 43(16), 2253–2267. https://doi.org/10.1080/09638288.2019.1697382
13. Ünver, H., & Alptekin, O. (2020). Tekerlekli sandalye ile ulaşılabilirliğin yapı grubu ve kentsel ölçekte irdelenmesi: Eskişehir Odunpazarı kentsel sit alanı ve Kurşunlu Külliyesi. Planlama, 30(3), 508–521. https://doi.org/10.14744/planlama.2020.22590
14. Velho, R., Holloway, C., Symonds, A., & Balmer, B. (2016). The effect of transport accessibility on the social inclusion of wheelchair users. Social Inclusion, 4(3), 24–35. https://doi.org/10.17645/si.v4i3.484
15. World Health Organization. (2011). World report on disability. World Health Organization
16. Yıldız, N. (2018). Engelliler için erişilebilirlik kavramının kentsel ergonomi bağlamında değerlendirilmesi. ISAS 2018 Bildiriler Kitabı, 416–424.
17. Yılmaz Bayram, Z., & Çoban, E. (2022). Ortopedik engelliler için erişebilirlik: Trabzon Ortahisar örneği. İdealkent, 13(36), 622–656. https://doi.org/10.31198/idealkent.1078252