SAĞLIKTA DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİĞİ OLUŞTURMADA BİLGİ, MOTİVASYON, DAVRANIŞ BECERİLERİ (IMB) MODELİ
Abstract
Giriş: Sağlıkta davranış değişikliği sağlamakta kullanılabilen Bilgi, Motivasyon, Davranış Becerileri Modeli üç bileşene temellenmiştir. Bu bileşenlerden bilgi, bireylerin daha iyi bilgilendirilmesini sağlamakta; motivasyon, bireyleri, olumsuz risk davranışlarını değiştirme, tutarlı ve sağlıklı davranışları sürdürmede aldıkları bilgileri kullanmaya motive etmekte; davranış becerileri ise, bireylerin olumsuz sonuçları azaltarak sağlığı geliştirmede davranış becerileri edinmelerini sağlamaktadır. Amaç: Bu literatür incelemesi IMB modeli kullanılarak yapılan çalışmaları incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: IMB modeli kullanılarak yapılan çalışmaları içeren literatür sistematik olarak gözden geçirilmiştir. 2011 yılından bu yana yayınlanan çalışmalar Medline®, CINAHL®, The COCHRANE Library ve Google Scholar veri tabanları kullanılarak Ocak 2017 ile Şubat 2017 tarihleri arasında taranmıştır. Sağlık davranışlarının geliştirilmesi için IMB modeli temel alınarak yapılan davranışsal müdahaleleri test eden randomize kontrollü çalışmalara yer verilmiştir. İnceleme sonucunda kriterlere uygun 11 randomize kontrollü çalışmanın içerikleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bulgular: Araştırmaya toplam 11 çalışma dahil edilmiştir. Sekiz araştırmada HIV/AIDS hastaları araştırılmıştır. En sık kullanılan müdahale stratejileri, bilgi yapısı için öğretim broşürleri, motivasyon yapısı için motivasyonel görüşme teknikleri ve davranışsal beceri yapısı için öğretim ya da rol oynama olarak belirlenmiştir. Çalışmaların çoğunluğunda müdahale sonrası değerlendirmede önemli davranış değişiklikleri bildirilmiştir. Sadece beş çalışmada müdahale grubunda bilgi ve motivasyon düzeyleri anlamlı derecede yüksek çıkmasına rağmen davranış değişikliği görülmemiştir. Sonuç: Bu literatür incelemesi davranışsal müdahalelerin geliştirilmesi için teorik bir çerçeveye sahip olan IMB modelinin potansiyel gücünü göstermiştir; fakat IMB modeli ile ilgili iyi tasarlanmış, randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sistematik incelemenin, bu konuda yapılacak araştırmaların planlanmasında yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Keywords
References
- Fisher, J. D., Fisher, W. A., Bryan A. D., Misovich, S. J. (2002). Information-Motivation-Behavioral Skills Model Based HIV Risk Behavior Change Intervention for Inner-City High School Youth. Health Psychology, 21(2): 177-186.
- Kıray Vural, B., Zencir, G. (2010). Cinsel Sağlık Eğitim Modeli: IMB Modeli. Gaziantep Tıp Dergisi. 16(3): 01-05.
- Shell, D. F., Newman, I. M., Perry, C. M., Folsom, A. R. B. (2011). Changing Intentions to Use Smokeless Tobacco: An Application of the IMB Model. Am J Health Behav. 35(5):568-580.
- Walsh, J. L., Senn, T. E., Scott-Sheldon, L. A. J. (2011). Predicting Condom Use Using the Information-Motivation- Behavioral Skills (IMB) Model: A Multivariate Latent Growth Curve Analysis. ann. behav. med. 42:235–244. DOI 10.1007/s12160-011-9284-y
- Ndebele, M., Kasese-Hara, M., Greyling, M. (2012). Application of the information, motivation and behavioural skills model for targeting HIV risk behaviour amongst adolescent learners in South Africa, SAHARA-J: Journal of Social Aspects of HIV/AIDS. 9:sup1, S37-S47. DOI: 10.1080/17290376.2012.744903
- Zarani, F., Besharat, M. A., Sarami, G., Sadeghian, S. (2012). An Information–Motivation–Behavioral Skills (IMB) Model-Based Intervention for CABG Patients. Int.J. Behav. Med. 19:543–549. DOI 10.1007/s12529-011-9193-2
- Mittal, M., Senn, T. E., Carey, M. P. (2012). Intimate Partner Violence and Condom Use Among Women: Does the Information–Motivation–Behavioral Skills Model Explain Sexual Risk Behavior? AIDS Behav. 16:1011–1019. DOI 10.1007/s10461-011-9949-3
- Malow, R. M., De´vieux, J. G., Stein, J. A., Rosenberg, R., Lerner, B. G., Attonito, J., Villalba, K. (2012). Neurological Function, Information–Motivation–Behavioral Skills Factors, and Risk Behaviors Among HIV-Positive Alcohol Users. AIDS Behav 16:2297–2308 DOI 10.1007/s10461-012-0246-6
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Nursing
Journal Section
Review
Authors
Tuba Yılmazer
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Hilal Tuzer
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Publication Date
December 31, 2017
Submission Date
June 9, 2017
Acceptance Date
September 7, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 2 Number: 3