Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Gülizar Yıldız

doi:10.53629/sakaefd.1821139

TR EN

Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Bu çalışmada bireylerin kendini psikolojik olarak yanıltma (self-gaslighting) düzeylerini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geçerlik sürecinde, rasyonel yaklaşım doğrultusunda uzman görüşlerine dayalı kapsam ve yapı geçerliği değerlendirmeleri yapılmış; istatistiksel açıdan ise açımlayıcı faktör analizi (AFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve yakınsak geçerlik analizleri uygulanmıştır. Güvenirlik değerlendirmelerinde Cronbach alfa ve birleştirici güvenirlik katsayılarından yararlanılmıştır. AFA ve Horn paralel analizleri sonucunda, toplam varyansın %65,24’ünü açıklayan beş faktörlü ve 25 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. DFA ile test edilen modelde, maddelerin standartlaştırılmış yüklerinin 0.58 ile 0.90 arasında değiştiği, t değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve ölçme modelinin uyum indekslerinin mükemmel veya kabul edilebilir olduğu belirlenmiştir. Beş faktörlü yapıya dair DFA bulgularıyla hesaplanan yakınsak geçerlik değeri 0.61’dir. Cronbach alfa güvenirlik katsayısı AFA çalışma grubunda 0.94, DFA çalışma grubunda ise 0.96 olarak bulunmuştur. DFA sonuçlarına göre hesaplanan birleştirici güvenirlik (CR) katsayısı 0.974’tür. Bu bulgular, “Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeği”nin bilimsel ve psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Keywords

Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma, Psikolojik Yanıltma, Özmanipülasyon, Kendini Suçlama, Ölçek Geliştirme

Development of the Self-Gaslighting Scale: A Study of Validity and Reliability

Abstract

This study aimed to develop a scale to determine individuals’ levels of self-gaslighting. During the validity process, content and construct validity evaluations were conducted based on expert opinions in line with the rational approach, and statistically, exploratory factor analysis (EFA), confirmatory factor analysis (CFA), and convergent validity analyses were performed. In the reliability evaluations, Cronbach’s alpha and composite reliability coefficients were used. As a result of the EFA and Horn’s parallel analyses, a five-factor, 25-item scale explaining 65.24% of the total variance was obtained. In the model tested with CFA, it was determined that the standardized loadings varied between 0.58 and 0.90, the t-values were statistically significant, and the model fit indices were excellent or acceptable. The convergent validity value calculated based on the CFA findings for the five-factor structure was 0.61. The Cronbach’s alpha reliability coefficient was found to be 0.94 in the EFA study group and 0.96 in the CFA study group. The composite reliability (CR) coefficient calculated based on the CFA results was 0.974. These findings indicate that the “Self-Gaslighting Scale” is a scientifically and psychometrically valid and reliable measurement tool.

Keywords

Self-Gaslighting, Gaslighting, Self-Blame, Scale Development

Ethical Statement

This study was approved by the Ethics Committee for Research in Social and Human Sciences at Mersin University, which deemed it ethically sound in its decision No. 137 dated July 4, 2023.

References

Abramson, K. (2014). Turning up the lights on gaslighting. Philosophical Perspectives, 28, 1-30. https://doi.org/10.1111/phpe.12046
Akiş, A. D. ve Öztürk, E. (2021). Patolojik narsisizm: Duygusal istismar ve “gaslighting” perspektifinden kapsamlı bir değerlendirme. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 6(2), 1-31. https://doi.org/10.46628/itbhssj.1013622
Anderson, C. A., Miller, R. S., Riger, A. L., Dill, J. C. ve Sedikides, C. (1994). Behavioral and characterological attributional styles as predictors of depression and loneliness: review, refinement, and test. Journal of Personality and Social Psychology, 66(3), 549–558. https://doi.org/10.1037/0022-3514.66.3.549
Aydemir, C. (2021). Duygusal manipülasyon ölçeğinin Türkçe uyarlaması: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Global Journal of Economics and Business Studies, 10(19), 87-94. https://izlik.org/JA46GT64YT
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Braiker, H. B. (2004). Who’s pulling your strings?: How to break the cycle of manipulation and regain control of your life (No. 26239). McGraw-Hill.
Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. Guilford Press.
Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
Byrne, B. M. (2001). Structural equation modeling with AMOS, EQS, and LISREL: Comparative approaches to testing for the factorial validity of a measuring instrument. International Journal of Testing, 1(1), 55–86. https://doi.org/10.1207/S15327574IJT0101_4
Calef, V. ve Weinshel, E. M. (1981). Some clinical consequences of introjection: Gaslighting. The Psychoanalytic Quarterly, 50(1), 44–66. https://doi.org/10.1080/21674086.1981.11926942

Child, D. (2006). The essentials of factor analysis (3rd ed.). Continuum.
Clayton, I. (2021, 14 Eylül). What is self-gaslighting? Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/emotional-sobriety/202109/what-is-self-gaslighting
DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (4th ed.). Sage.
Dorpat, T. L. (1996). Gaslighting, the double whammy, interrogation and other methods of covert control in psychotherapy and analysis. Jason Aronson, Incorporated.
Fricker, M. (2007). Epistemic injustice: Power and the ethics of knowing. Oxford University Press.
Guilford, J. P. (1954). Fundamental statistics in psychology and education. McGraw-Hill.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8. bs.). Cengage.
Hamilton, P. (1938). Gas light [Play]. Constable.
Hermann, A. D., Leonardelli, G. J. ve Arkin, R. M. (2002). Self-doubt and self-esteem: A threat from within. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(3), 395–408. https://doi.org/10.1177/0146167202286010
Hooper, D., Coughlan, J. ve Mullen, M. (2008). Evaluating model fit: A synthesis of the structural equation modelling literature. İçinde Proceedings of the 7th European Conference on Research Methodology for Business and Management Studies (ss. 195–200).
Hoyle, R. H. (Ed.). (1995). Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications. Sage Publications.
Kalaycı, Ş. (2005). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
Mayer, B. A. (2023, 31 Mayıs). Could you be a victim of self-gaslighting? Five signs of the subtle form of self-sabotage and how to stop, according to experts. Parade. https://parade.com/living/self-gaslighting
McGregor, J. ve McGregor, T. (2014). The sociopath at the breakfast table: Recognizing and dealing with antisocial and manipulative people. Hunter House.
Mertler, C. A., Vannatta, R. A. ve LaVenia, K. N. (2021). Advanced and multivariate statistical methods: Practical application and interpretation. Routledge.
Merriam-Webster. (2022, 28 Kasım). Word of the year 2022: Gaslighting. https://www.merriam-webster.com/wordplay/word-of-the-year-2022
Nazir, T. ve Özçiçek, A. (2022). Gaslighting: İki yüzlü bir duygusal istismarla yüzleşmek. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(3), 241–250. https://doi.org/10.34056/aujef.1015105
Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2. bs.). McGraw-Hill.
Özçelik, E. Ü. (2023). Kişilerarası iletişimde mükemmeliyetçilik, özgüven ve olumsuz değerlendirilme korkusu [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
Özdamar, K. (2004). Paket programlarla istatistiksel veri analizi 1. Kaan Kitabevi.
Raykov, T. (1998). Coefficient alpha and composite reliability with interrelated nonhomogeneous items. Applied Psychological Measurement, 22(4), 375–385. https://doi.org/10.1177/014662169802200407
SAS for Women. (2023). Five self-saving ways to stop gaslighting yourself. https://sasforwomen.com/stop-gaslighting-yourself/
Schumacker, R. E. ve Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2. bs.). Lawrence Erlbaum Associates.
Seligman, M. E. P. (1975). Helplessness: On depression, development, and death. Freeman.
Spear, A. D. (2020). Gaslighting, confabulation, and epistemic innocence. Topoi, 39(1), 229–241. https://doi.org/10.1007/s11245-018-9611-z
Stark, C. A. (2019). Gaslighting, misogyny, and psychological oppression. The Monist, 102(2), 221–235. https://doi.org/10.1093/monist/onz007
Stark, E. (2023). Coercive control: How men entrap women in personal life (2. bs.). Oxford University Press.
Stern, R. (2018). The gaslight effect. Harmony.
Sweet, P. L. (2019). The sociology of gaslighting. American Sociological Review, 84(5), 851–875. https://doi.org/10.1177/0003122419874843
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2020). Using multivariate statistics (7. bs.). Pearson.
Tavşancıl, E. ve Keser, H. (2002). İnternet kullanımına yönelik Likert tipi bir tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 1(1), 79–100.
Welch, B. (2008). State of confusion: Political manipulation and the assault on the American mind. St. Martin’s Press.
Yalçın, M. A. ve Öztürk, E. (2018). Cinsel saldırı suçu mağduru kadınlara karşı toplumsal tutumlar ile adil dünya inancı ve çelişik duygulu cinsiyetçiliğin ilişkisi. Türkiye Klinikleri Adli Tıp Dergisi, 15(2), 43–51. https://doi.org/10.5336/forensic.2017-59044
Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(Özel Sayı), 74–85. https://izlik.org/JA83ZA74BA
Yılmaz, H. (2018). İnsan ilişkilerinde manipülasyon ölçeği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 449–467. https://izlik.org/JA75WK69BM

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Measurement Theories and Applications in Education and Psychology, Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Gülizar Yıldız ^*
0000-0001-9126-3591
Türkiye

Early Pub Date

April 29, 2026

Publication Date

-

Submission Date

November 10, 2025

Acceptance Date

April 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.53629/sakaefd.1821139

IZ

https://izlik.org/JA24UP47CE

APA

Yıldız, G. (2026). Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 17-36. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1821139

AMA

1.Yıldız G. Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. SUJEF. 2026;(Advanced Online Publication):17-36. doi:10.53629/sakaefd.1821139

Chicago

Yıldız, Gülizar. 2026. “Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication: 17-36. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1821139.

EndNote

Yıldız G (April 1, 2026) Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 17–36.

IEEE

[1]G. Yıldız, “Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, SUJEF, no. Advanced Online Publication, pp. 17–36, Apr. 2026, doi: 10.53629/sakaefd.1821139.

ISNAD

Yıldız, Gülizar. “Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (April 1, 2026): 17-36. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1821139.

JAMA

1.Yıldız G. Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. SUJEF. 2026;:17–36.

MLA

Yıldız, Gülizar. “Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication, Apr. 2026, pp. 17-36, doi:10.53629/sakaefd.1821139.

Vancouver

1.Gülizar Yıldız. Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. SUJEF. 2026 Apr. 1;(Advanced Online Publication):17-36. doi:10.53629/sakaefd.1821139

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Kendini Psikolojik Olarak Yanıltma (Self-Gaslighting) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Keywords

Development of the Self-Gaslighting Scale: A Study of Validity and Reliability

Abstract

Keywords

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite