Memduh Şevket Esendal’ın ''Mendil Altında'' Hikayesi Üzerine Metin Dil Bilimsel Bir İnceleme
Öz
Birbiri ardına sıralanan tümcelerin birleşerek anlamlı bir bütün oluşturabilmesi, tümceler arasında bağdaşıklık ve tutarlılık ağlarının iyi inşa edilmesini gerektirmektedir. Onursal (2003), bu bağlamdan hareket ile metni ipliklerden dokunan bir kumaşa benzetmekte ve metnin dokuma sürecinde ortaya çıkan bir yapı olduğunun altını çizmektedir. Balyemez (2010) ise, bağdaşıklık kavramını; “bir metni meydana getiren cümle veya yargılar arasındaki anlam bağlantısının dil ögeleri ve dil kuralları aracılığıyla sağlanması” olarak tanımlamaktadır. Hengirmen (2009), metin dil bilimini; dili cümleler arası bağlantıları temel alarak inceleyen, dil kullanımını metin üretme olarak gören, metinleri bir bütünlük içinde ele alan dil bilimi dalı olarak, ifade etmektedir. Bu incelemede; Memduh Şevket Esendal'ın yazdığı “Mendil Altında” adlı hikâyenin bağdaşıklık görünümlerini yansıtan küçük yapısı Metin dil biliminin ilkeleri ve yaklaşımları ışığında ele alınarak ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Aksan, D. (1987). Anlambilimi ve Türk Anlambilimi (Ana Çizgileriyle). Ankara: DTCF Yayınları.
- Aşkın Balcı, H. (2009). Metin Dil Bilime Kavramsal Açıdan Genel Bir Bakış. (1. Baskı). Ankara: Biz bize Basın Yayın Dağıtım.
- Balyemez, S. (2010). Bağdaşıklık ve Dede Korkut Hikayeleri’nde bağdaşıklık görünümleri. International Periodical For The Languages, Literatureand History of Turkishor Turkic, 5(4), 132-173.
- Can, R. (2012). Ortaöğretim Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarına Paragraf Düzeyinde Bağdaşıklık ve Tutarlılık. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Çoban, A. (2012). İlköğretim 7. Sınıf Öğrencilerinin Oluşturdukları Öyküleyici Metinlerin Bağdaşıklık ve Tutarlılık Ölçütlerine Göre Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Erciyes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Kayseri.
- Coşkun, E. (2005). İlköğretim Öğrencilerinin Öyküleyici Anlatımlarında Bağdaşıklık, Tutarlılık ve Metin Elementleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Ankara.
- De Beaugrande, R. A. ve Dressler W. (1981). Introductionto Text Linguistics. New York: Longman Group Company.
- Göktürk, A. (2010). Okuma Uğraşı. İstanbul: YKY.
- Hengirmen, M. (2009). Dilbilgisi ve Dilbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Engin Yayınevi.
- Emel, H., ve Uzun, L. S. (2001). Metin türü ve yazma edimi ilişkisi: Bilimsel metin yazma edimi, Dilbilim Araştırmaları, 1, 9-10.
