Arap Edebiyatında Hayalî Tasvir Üslubu ve Kur’ân Kıssalarındaki İzdüşümü
Abstract
Klasik Arap edebiyatı eleştirmenleri tasviri kategorize ederken; betimlenen unsurun olduğu gibi nakli ve kendisine sanatsal yorum katılmak suretiyle nakli şeklinde ikiye ayırmışlardır. Modern dönemde Arap edebiyatı bilginleri ise, bu tasvir çeşitlerini kavramsal olarak karşılayacak bir takım ıstılâhî açılımlar getirmişlerdir. Modern dönem Arap edebiyatında edebî tasvir üslubu hissî ve hayalî tasvir diye ikiye ayrılmıştır. Temel duyu organlarıyla hissedilen dış dünyanın betimlenen unsurlarının herhangi bir ekleme ve yorum katmaksızın olduğu gibi aktarılmasına hissî, teşbih ve istiare gibi söz sanatlarıyla süslenerek aktarılmasına ise hayali tasvir denmiştir. Ayrıca hayali tasvir; naklî, maddî ve vicdânî tasvir şeklinde üç sınıfa da ayrılmıştır. Naklî tasvirde dış dünyadaki iki somut unsur veya sahne arasında benzerlik ilgisi kurulmaktadır. Maddî tasvirde, bir fikir veya bir ruh halinin müşahhas bir öğenin veya fiziksel bir portrenin kendisine veya bir yönüne benzetme durumu söz konusu olmaktadır. Vicdânî tasvir üslubunda ise cansız veya akılsız varlıklar insani kişilikler kazanmaktadır. Bu araştırmada hayali tasvir üslubunun Kur’ân kıssalarındaki izdüşümüne ışık tutulmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda naklî, maddî ve hayalî tasvir çeşitlerinin Kur’ân retoriğine nasıl yansıdığı noktasında da nispeten bir fikir edinmek amaçlanmıştır.
Keywords
Arap Dili ve Belagati, Arap Edebiyatı, Hayali Tasvir, Kur’ân-ı Kerîm, Kıssalar.
References
- ‘Abbâs, İhsân. Fennü’ş-Şi‘r. Beyrut: Mektebetü Bagdâd-Dâru’s-Sekâfe, 3. Basım, 1955.
- ‘Abdunnûr, Cebbûr. el-Mu‘cemü’l-edebî. Beyrut: Dâru’l-‘İlm li’l-Melâyîn, 2. Basım, 1984.
- Altûncî, Muhammed. el-Mu‘cemü’l-mufassal fi’l-edeb. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 2. Basım, 1999.
- ‘Askerî, Ebû Hilâl el-Hasen b. Abdillah. es-Sınâʿateyn. thk. Ali Muhammed el-Becâvî - Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim. Beyrut: el-Mektebetü’l-ʿUnsuriyye, 1419/1998.
- Asmaî, Ebû Saʽîd Abdülmelik b. Garîb. el-Asmaʽiyyât. thk. Ahmed Muhammed Şâkir-Abdüsselâm Muhammed Hârûn. Mısır: Dâru’l-Ma‘ârif, 7. Basım, 1414/1993.
- Bagdâdî, Abdülkadir b. Ömer. Hızânetü’l-edeb ve lübbü lübabi lisani’l-'Arab. nşr. Abdüs-selâm Muhammed Hârun. 13 Cilt. Kahire: Mektebetü’l- Hâncî, 1418/1997.
- Begavî, Ebû Muhammed el-Hüseyin b. Mes‘ûd. Meʿâlimü’t-tenzîl fî tefsîri’l-Kur’ân. thk. Abdürrezzâk el-Mehdî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, 1420/1998.
- Câhız, Ebû Osman ‘Amr b. Bahr. el-Bursân ve’l-ʿurcân ve’l-ʿumyân ve’l-hûlân. thk. Ab-düsselâm Muhammed Hârûn. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1410/1990.
- Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr. el-Hayavân. thk. Muhammed Bâsil. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1424/2003.
- Cerrâvî, Ebü’l-‘Abbas Ahmed b. 'Abdisselâm. el-Hamâsetü’l-magribiyye. thk. Muhammed Rıdvân ed-Dâye. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikri’l-Mu‘âsır, 1411/1991.
