Year 2017, Volume 9 , Issue 2, Pages 612 - 623 2017-11-30

DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Süleyman DOST [1]


Geleneksel anlayışta bir ülkedeki siyasi faaliyetler, o ülkenin vatandaşlarının yararlanabileceği bir hak ve özgürlüktür. O ülkenin vatandaşları, yasal çerçeve içinde bu faaliyeti gerçekleştirebilir. O ülkede yasal olarak bulunan yabancılar, belirli bazı istisnalar haricinde kural olarak siyasi faaliyet yapamazlar. Bu nedenle yabancıların, bulundukları ülkede siyasi hak ve özgürlükleri oldukça sınırlıdır.   

Yabancıların siyasi hak ve özgürlükleri kavramından, genellikle, yabancı kişilerin bulundukları ülkede siyasi faaliyette bulunması, siyasi partilere üye olması, seçme veya seçilme durumları anlaşılmaktaydı. Yani buradaki yabancı kelimesi, bulunduğu ülkede çalışma veya oturma izni ile yasal olarak bulunan kişileri ifade etmekte idi. Ancak yabancı ülkelerde bulunan bu kişilerin, vatandaşı olduğu ülkede (yani kendi ülkesinde) yapılan seçimlerde oy kullanma imkân ve araçları sağlandıkça bu kavramın içeriği değişmeye başlamıştır. Çünkü devlet veya parti temsilcileri, yabancı ülkede, o ülkede bulunan kendi vatandaşlarına yönelik propaganda için toplantı veya organizasyonlar düzenleyebilmektedir. Böylece yabancıların siyasi hak ve özgürlükleri kavramının içeriği, siyasi faaliyet yapılacak ülkede oturmayan yabancıları da içine alacak şekilde genişlemiş bulunmaktadır. Bu bağlamda bazı devletler kendi ülkelerindeki bu tür siyasi faaliyetleri çeşitli gerekçelerle kısıtlama yoluna gitmektedir. 16 Nisan’da yapılacak/yapılan Anayasa değişikliği referandumu için Türk bakan veya parti liderlerinin Almanya veya Hollanda’daki toplantılarının engellenmesi girişimleri bunun tipik örneğini oluşturmaktadır.

Bu konu, uluslararası hukuk bakımından iki yönden ele alınabilir: İlki devlet veya parti temsilcilerinin sadece kendi vatandaşlarına yönelik olarak (kısa süre için) yabancı bir ülkede siyasi faaliyet yapması mümkün mü? Bu soru diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalık sahibi olan ve olmayanların siyasi faaliyetleri açısından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. İkincisi de bu siyasi faaliyetin engellenmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’nin yabancıların siyasal etkinliklerinin kısıtlanması başlıklı 16.maddesine aykırılık teşkil eder mi? Çünkü söz konusu madde “10, 11 ve 14. maddelerin hiçbir hükmü, Yüksek Sözleşmeci Taraflara yabancıların siyasal etkinliklerine kısıtlama getirmelerini yasakladığı anlamında değerlendirilemez” demektedir. AİHS’nin 10.maddesi ifade özgürlüğünü, 11.madde toplantı ve dernek kurma özgürlüğünü ve 14.madde ise ayırımcılık yasağını düzenlemektedir. Bu maddelere bakıldığında, devlet veya parti temsilcilerinin AİHS’nin tarafı bir ülkede, kendi vatandaşlarına yönelik siyasi faaliyetlerinin ancak söz konusu maddelerde bulunan sınırlandırma nedenleri gerekçesiyle sınırlanabileceğini, aksi takdirde sınırlanamayacağı görülmektedir.

İşbu bildiride devlet veya parti temsilcilerinin yabancı bir ülkede kendi vatandaşlarına yönelik siyasi faaliyetleri, diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalık kapsamında ve AİHS’nin yabancıların siyasal etkinliklerinin kısıtlanması başlıklı 16.maddesi bağlamında değerlendirilecektir.    

AİHS, siyasi, hak, özgürlük, yabancı
  • Kitap ve Makaleler “Uluslararası Hukuka Göre Türkiye - Hollanda Diplomasi Krizinin Değerlendirmesi”, FSM Üniversitesi, UHAM, Makale için bakınız: http://uham.fsm.edu.tr/ (Erişim Tarihi:18.04.2017) ÇELİKEL, Aysel / GELGEL, Günseli Öztekin, Yabancılar Hukuku, İstanbul, 2004. DOĞAN, Vahit, Türk Yabancılar Hukuku, Savaş Yayınları, Ankara, Ekim, 2016. DUTERTRE, Gilles, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarından Örnekler, Avrupa Konseyi Yayınları, Ankara, 2007. NOMER, Ergin, Türk Vatandaşlık Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2015. ÖZMAN, Aydoğan, Devletlerin Egemenliği ve Milletlerarası Teşekküller, AÜHFD, Cilt: 21, Sayı: 1, 1964. ÖZTÜRK, Necla, “Yabancıların Yerel Seçimlerde Oy Kullanma Hakkı”, MHB, Yıl:33, Sayı:1, 2013. TURHAN, Mehmet, “Değişen Egemenlik Anlayışının hak ve Özgürlüklerin Korunmasına Etkileri ve Türk Anayasa Mahkemesi”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt:20, 2003.
  • AİHM Kararları Autronic AG-İsviçre, 22 Mayıs 1990, Seri A No:178. Christians against Racism and Fascism-Birleşik Krallık, 16 Temmuz 1980. Handyside-Birleşik Krallık, 7 Aralık 1976, Seri A No:24. Rassemblement jurassien-İsviçre, 10 Ekim 1979. Paramanathan-Federal Almanya, 1 Aralık 1986. Piermont-Fransa, 27 Nisan 1995, Seri A No:314.
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: orcid.org/0000-0003-0317-6389
Author: Süleyman DOST
Institution: SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : November 30, 2017

Bibtex @research article { sarkiat334907, journal = {Şarkiyat}, issn = {}, eissn = {1308-9633}, address = {}, publisher = {Şarkiyat Araştırmaları Derneği}, year = {2017}, volume = {9}, pages = {612 - 623}, doi = {10.26791/sarkiat.334907}, title = {DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ}, key = {cite}, author = {DOST, Süleyman} }
APA DOST, S . (2017). DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Şarkiyat , 9 (2) , 612-623 . DOI: 10.26791/sarkiat.334907
MLA DOST, S . "DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ". Şarkiyat 9 (2017 ): 612-623 <https://dergipark.org.tr/en/pub/sarkiat/issue/30758/334907>
Chicago DOST, S . "DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ". Şarkiyat 9 (2017 ): 612-623
RIS TY - JOUR T1 - DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ AU - Süleyman DOST Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.26791/sarkiat.334907 DO - 10.26791/sarkiat.334907 T2 - Şarkiyat JF - Journal JO - JOR SP - 612 EP - 623 VL - 9 IS - 2 SN - -1308-9633 M3 - doi: 10.26791/sarkiat.334907 UR - https://doi.org/10.26791/sarkiat.334907 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Şarkiyat DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ %A Süleyman DOST %T DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ %D 2017 %J Şarkiyat %P -1308-9633 %V 9 %N 2 %R doi: 10.26791/sarkiat.334907 %U 10.26791/sarkiat.334907
ISNAD DOST, Süleyman . "DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ". Şarkiyat 9 / 2 (November 2017): 612-623 . https://doi.org/10.26791/sarkiat.334907
AMA DOST S . DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Şarkiyat. 2017; 9(2): 612-623.
Vancouver DOST S . DEVLET VEYA PARTİ TEMSİLCİLERİNİN YABANCI ÜLKEDE BULUNAN KENDİ VATANDAŞLARINA YÖNELİK SİYASİ FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Şarkiyat. 2017; 9(2): 623-612.