Alıntılamalarda Aktarımsal Eylemlerin İşlevleri
Abstract
Akademik metinler, bilgi paylaşımı ve bilimsel bulguların sunulması amacıyla yazılan, ait olduğu söylem topluluğunca kabul edilmiş üstsöylemsel özellikler içeren metinlerdir. Bu tür çalışmalar, araştırmaların kuramsal çerçevesini, analizlerini, bulgularını ve sonuçlarını tarafsızlık, geçerlik ve güvenirlik ilkeleri doğrultusunda sunar. Akademik metin yazarları, metinlerinin inandırıcılığını ve güvenirliğini desteklemek için kaynaklarını doğru ve etik kurallara uygun biçimde alıntılarlar. Yazarlar, alıntılama süreçlerinde yalnızca bilgiyi aktarmakla kalmaz; aynı zamanda dilsel seçimleri (Gray & Biber, 2012) aracılığıyla duruşlarını, yargılarını, duygularını ve konuyla ilgili eleştirel düşüncelerini (Hyland 2005b; Fairclough, 1992) okuyucuya aktarırlar. Bu dilsel seçimler, yazarın kaynak ve konuya ilişkin tutumunu (Hyland, 2005a) belirtmede önemli bir araçtır. Araştırmanın temel amacı, Swales (1990) tarafından alanyazına kazandırıldıktan sonra Thompson ve Tribble (2001) tarafından geliştirilmiş "eylem yönetme" alıntılama tipinde görülen aktarımsal eylemleri, Hyland’ın (1999) olgusal, karşı-olgusal ve olgusal olmayan eylemler çerçevesinde çözümlemektir.” Çalışmanın veri tabanı, Sosyal Bilimler (Dilbilim, Tarih, Felsefe, Psikoloji) ve Fen Bilimleri (Biyoloji, Fizik, Kimya, Matematik) alanlarında, 2015-2018 yılları arasında, ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış Türkçe akademik metinleri içermektedir. Çalışma evreni 2979 makale olup, tabakalandırılmış rastlantısal örnekleme tekniğiyle belirlenen örneklem 340 makaleden oluşmaktadır. Elde edilen bulgulara göre, Fen Bilimleri alanında olgusal eylemler (%90), Sosyal Bilimler alanında ise olgusal olmayan eylemler (%84) daha sıklıkla kullanılmıştır. Sonuç olarak, Fen Bilimleri alanındaki yazarların alıntıladıkları bilgileri doğrulayıcı bir tutum sergilediği; Sosyal Bilimler alanındaki yazarların ise tarafsız bir bilgi aktarımına odaklandığı görülmektedir. Çalışmanın veri tabanındaki metinlerde karşı-olgusal eylemin kullanılmamış olması, yazarların alanyazındaki bilgilere karşı eleştirel bir yaklaşım sergilemediklerini veya olumsuz bir tutum bildirmediklerini göstermektedir.
Keywords
Akademik Metinler, Alıntılamalar, Aktarımsal Eylemler, Akademik Yazma
References
- Agbaglo, E. (2017). The types and the frequencies of reporting verbs in research articles written by lecturers in a Ghanaian university. Journal of Literature, Languages and Linguistics, 34, 54–56.
- Aktulum, K. (2014). Metinlerarası ilişkiler. Kanguru Yayınları.
- Aydın, E. (2023). Akademik metinlerde üstsöylemsel adlar [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
- Becher, T., & Trowler, P. (2001). Academic tribes and territories. Open University Press.
- Bochenski, J. M. (1994). Felsefece düşünmenin yolları (K. Dinçer, Çev.). ARK Yayınları.
- Charles, M. (2006). The construction of stance in reporting clauses: A cross-disciplinary study of theses. Applied Linguistics, 27(3), 492–518.
- Connell, R. W. (2005). Change among the gatekeepers: Men, masculinities, and gender equality in the global arena. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 30(3), 1801-1825.
- Coulthard, M. (1994). On analysing and evaluating written text. In M. Coulthard (Ed.), Advances in written text analysis (p. 6). Routledge. http://doi.org/10.4324/9780203422656
- Dagnev, I. (2023). Verbs denoting authorial position: A contrastive Bulgarian-English study of medical research articles. Studies in Linguistics, Culture, and FLT, 11(2), 71–82. https://doi.org/10.46687/FBMA2134
- Davis, R. (2015). A genre analysis of medical research articles. [Unpublished doctoral dissertation]. (University of Glasgow).