Review

Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar

Volume: 37 Number: 3 September 10, 2026
TR EN

Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar

Abstract

Multiomik yaklaşımlar biyolojik sistemlerin farklı moleküler katmanlarının bütüncül olarak değerlendirilmesine olanak sağlayarak fiziksel aktivite ve egzersize bağlı adaptasyonların altında yatan moleküler mekanizmaların anlaşılmasında önemli bir araç haline gelmiştir. Bu derlemenin amacı, egzersize verilen moleküler yanıtları genomik, epigenomik, transkriptomik, proteomik ve metabolomik düzeylerde incelemek ve bu yaklaşımların egzersiz biyolojisinin anlaşılmasına sağladığı katkıları güncel literatür doğrultusunda değerlendirmektir. Mevcut bulgular transkriptomik ve proteomik yaklaşımların dayanıklılık ve direnç egzersizine yanıt olarak aktive olan sinyal yolaklarının ve adaptif süreçlerin belirlenmesinde önemli bilgiler sağladığını, metabolomik yaklaşımların ise egzersize bağlı metabolik yeniden programlanmanın ve potansiyel biyobelirteçlerin tanımlanmasına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte farklı omik katmanlardan elde edilen verilerin entegrasyonu, teknik ve metodolojik farklılıklar ile bulguların biyolojik olarak doğrulanması multiomik çalışmaların temel zorlukları arasında yer almaktadır. Sonuç olarak, multiomik yaklaşımlar egzersize verilen moleküler yanıtların sistem düzeyinde anlaşılmasını güçlendirmekte ve bireysel biyolojik farklılıkları dikkate alan kişiselleştirilmiş egzersiz stratejilerinin geliştirilmesi için önemli bir bilimsel temel oluşturmaktadır.

Keywords

References

  1. Al-Amrani, S., Al-Jabri, Z., Al-Zaabi, A., Alshekaili, J., ve Al-Khabori, M. (2021). Proteomics: Concepts and applications in human medicine. World Journal of Biological Chemistry, 12(5), 57-69. https://doi.org/10.4331/wjbc.v12.i5.57
  2. Al-Khelaifi, F., Diboun, I., Donati, F., Botrè, F., Alsayrafi, M., Georgakopoulos, C., Suhre, K., Yousri, N. A., ve Elrayess, M. A. (2018). A pilot study comparing the metabolic profiles of elite-level athletes from different sporting disciplines. Sports Medicine - Open, 4(1), 2. https://doi.org/10.1186/s40798-017-0114-z
  3. Amar, D., Lindholm, M. E., Norrbom, J., Wheeler, M. T., Rivas, M. A., ve Ashley, E. A. (2021). Time trajectories in the transcriptomic response to exercise: A meta-analysis. Nature Communications, 12(1), 3471. https://doi.org/10.1038/s41467-021-23579-x
  4. Ambros, V. (2004). The functions of animal microRNAs. Nature, 431(7006), 350-355. https://doi.org/10.1038/nature02871
  5. Ang, J. E., Revell, V., Mann, A., Mantele, S., Otway, D. T., Johnston, J. D., Thumser, A. E., Skene, D. J., ve Raynaud, F. (2012). Identification of human plasma metabolites exhibiting time-of-day variation using an untargeted liquid chromatography-mass spectrometry metabolomic approach. Chronobiology International, 29(7), 868-881. https://doi.org/10.3109/07420528.2012.699122
  6. Baar, K. (2014). Nutrition and the adaptation to endurance training. Sports Medicine, 44(Suppl. 1), S5-S12. https://doi.org/10.1007/s40279-014-0146-1
  7. Babu, M., ve Snyder, M. (2023). Multi-omics profiling for health. Molecular & Cellular Proteomics, 22(6), 100561. https://doi.org/10.1016/j.mcpro.2023.100561
  8. Barres, R., Yan, J., Egan, B., Treebak, J. T., Rasmussen, M., Fritz, T., Caidahl, K., Krook, A., O'Gorman, D. J., ve Zierath, J. R. (2012). Acute exercise remodels promoter methylation in human skeletal muscle. Cell Metabolism, 15(3), 405-411. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2012.01.001

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Exercise Physiology

Journal Section

Review

Publication Date

September 10, 2026

Submission Date

March 13, 2026

Acceptance Date

June 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 37 Number: 3

APA
Türkel, İ., Durasi, I. M., & Kubat, G. B. (2026). Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar. Spor Bilimleri Dergisi, 37(3), 240-258. https://doi.org/10.17644/sbd.1909029
AMA
1.Türkel İ, Durasi IM, Kubat GB. Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar. HJSS. 2026;37(3):240-258. doi:10.17644/sbd.1909029
Chicago
Türkel, İbrahim, Ilknur Melis Durasi, and Gökhan Burçin Kubat. 2026. “Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar”. Spor Bilimleri Dergisi 37 (3): 240-58. https://doi.org/10.17644/sbd.1909029.
EndNote
Türkel İ, Durasi IM, Kubat GB (September 1, 2026) Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar. Spor Bilimleri Dergisi 37 3 240–258.
IEEE
[1]İ. Türkel, I. M. Durasi, and G. B. Kubat, “Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar”, HJSS, vol. 37, no. 3, pp. 240–258, Sept. 2026, doi: 10.17644/sbd.1909029.
ISNAD
Türkel, İbrahim - Durasi, Ilknur Melis - Kubat, Gökhan Burçin. “Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar”. Spor Bilimleri Dergisi 37/3 (September 1, 2026): 240-258. https://doi.org/10.17644/sbd.1909029.
JAMA
1.Türkel İ, Durasi IM, Kubat GB. Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar. HJSS. 2026;37:240–258.
MLA
Türkel, İbrahim, et al. “Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar”. Spor Bilimleri Dergisi, vol. 37, no. 3, Sept. 2026, pp. 240-58, doi:10.17644/sbd.1909029.
Vancouver
1.İbrahim Türkel, Ilknur Melis Durasi, Gökhan Burçin Kubat. Egzersize Bağlı Moleküler Yanıtların İncelenmesinde Multiomik Yaklaşımlar. HJSS. 2026 Sep. 1;37(3):240-58. doi:10.17644/sbd.1909029