Research Article

Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri

Volume: 2026 Number: 1 April 30, 2026
TR EN

Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri

Abstract

Bu çalışma, Merkez Bankası Dijital Parası (CBDC) ve dijital ödeme sistemlerinin Türk vergi sistemi üzerindeki potansiyel etkilerini analiz etmektedir. Araştırma, dijitalleşmenin vergi kayıp ve kaçaklarını azaltma kapasitesini hem teknik hem de davranışsal boyutlarıyla ele almaktadır. Çalışma kapsamında vergi uyumu, rasyonel caydırıcılık yaklaşımı ile güven temelli uyum çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, dijital para altyapısının, işlem izlenebilirliğini artırarak denetim olasılığını yapısal biçimde yükselttiğini ve bu durumun rasyonel uyum davranışını güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, şeffaf ve öngörülebilir dijital sistemlerin devlet–vatandaş güven ilişkisini desteklemesi halinde, gönüllü uyumun da artabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, CBDC’nin yalnızca teknolojik bir yenilik değil, aynı zamanda vergi uyumunun kurumsal ve davranışsal temellerini dönüştürebilecek bir politika aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Allingham, M. G., ve Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3–4), 323–338.
  2. Andreoni, J., Erard, B., ve Feinstein, J. (1998). Tax compliance. Journal of Economic Literature, 36(2), 818–860.
  3. Auer, R., Frost, J., Gambacorta, L., Monnet, C., Rice, T., ve Shin, H. S. (2022). Central bank digital currencies: Motives, economic implications, and the research frontier. Annual Review of Economics, 14, 697–721.
  4. Auer, R., ve Böhme, R. (2020). The technology of retail central bank digital currency. BIS Quarterly Review, March, 15 (1), 85–100.
  5. Bank for International Settlements. (2020). Central bank digital currencies: Foundational principles and core features. Basel.
  6. Bank for International Settlements. (2023). CBDC implementation progress report. Basel: BIS.
  7. Bank of Canada, European Central Bank, Bank of Japan, Sveriges Riksbank, Swiss National Bank, Bank of England, Board of Governors of the Federal Reserve System ve Bank for International Settlements. (2020). Central bank digital currencies: Foundational principles and core features. Basel: BIS.
  8. Bank of England. (2021). Central Bank Digital Currency: Opportunities, challenges and design. London. Bankalararası Kart Merkezi. (2023). Kartlı ödeme sistemleri istatistikleri 2023. İstanbul: BKM.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Behavioural Economy, Public Economics - Taxation and Revenue

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

March 6, 2026

Acceptance Date

April 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 2026 Number: 1

APA
Yüksek, E., & Afşar, K. E. (2026). Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri, 2026(1), 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887
AMA
1.Yüksek E, Afşar KE. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2026;2026(1):87-108. doi:10.56337/sbm.1903887
Chicago
Yüksek, Eren, and Kerim Eser Afşar. 2026. “Dijital Teknolojilerin Ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri 2026 (1): 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887.
EndNote
Yüksek E, Afşar KE (April 1, 2026) Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri 2026 1 87–108.
IEEE
[1]E. Yüksek and K. E. Afşar, “Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”, Sosyal Bilimler Metinleri, vol. 2026, no. 1, pp. 87–108, Apr. 2026, doi: 10.56337/sbm.1903887.
ISNAD
Yüksek, Eren - Afşar, Kerim Eser. “Dijital Teknolojilerin Ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri 2026/1 (April 1, 2026): 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887.
JAMA
1.Yüksek E, Afşar KE. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2026;2026:87–108.
MLA
Yüksek, Eren, and Kerim Eser Afşar. “Dijital Teknolojilerin Ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri, vol. 2026, no. 1, Apr. 2026, pp. 87-108, doi:10.56337/sbm.1903887.
Vancouver
1.Eren Yüksek, Kerim Eser Afşar. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2026 Apr. 1;2026(1):87-108. doi:10.56337/sbm.1903887