TR
EN
Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri
Öz
Bu çalışma, Merkez Bankası Dijital Parası (CBDC) ve dijital ödeme sistemlerinin Türk vergi sistemi üzerindeki potansiyel etkilerini analiz etmektedir. Araştırma, dijitalleşmenin vergi kayıp ve kaçaklarını azaltma kapasitesini hem teknik hem de davranışsal boyutlarıyla ele almaktadır. Çalışma kapsamında vergi uyumu, rasyonel caydırıcılık yaklaşımı ile güven temelli uyum çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, dijital para altyapısının, işlem izlenebilirliğini artırarak denetim olasılığını yapısal biçimde yükselttiğini ve bu durumun rasyonel uyum davranışını güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, şeffaf ve öngörülebilir dijital sistemlerin devlet–vatandaş güven ilişkisini desteklemesi halinde, gönüllü uyumun da artabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, CBDC’nin yalnızca teknolojik bir yenilik değil, aynı zamanda vergi uyumunun kurumsal ve davranışsal temellerini dönüştürebilecek bir politika aracı olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allingham, M. G., ve Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3–4), 323–338.
- Andreoni, J., Erard, B., ve Feinstein, J. (1998). Tax compliance. Journal of Economic Literature, 36(2), 818–860.
- Auer, R., Frost, J., Gambacorta, L., Monnet, C., Rice, T., ve Shin, H. S. (2022). Central bank digital currencies: Motives, economic implications, and the research frontier. Annual Review of Economics, 14, 697–721.
- Auer, R., ve Böhme, R. (2020). The technology of retail central bank digital currency. BIS Quarterly Review, March, 15 (1), 85–100.
- Bank for International Settlements. (2020). Central bank digital currencies: Foundational principles and core features. Basel.
- Bank for International Settlements. (2023). CBDC implementation progress report. Basel: BIS.
- Bank of Canada, European Central Bank, Bank of Japan, Sveriges Riksbank, Swiss National Bank, Bank of England, Board of Governors of the Federal Reserve System ve Bank for International Settlements. (2020). Central bank digital currencies: Foundational principles and core features. Basel: BIS.
- Bank of England. (2021). Central Bank Digital Currency: Opportunities, challenges and design. London. Bankalararası Kart Merkezi. (2023). Kartlı ödeme sistemleri istatistikleri 2023. İstanbul: BKM.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Davranışsal İktisat, Kamu Ekonomisi - Vergilendirme ve Gelir
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
6 Mart 2026
Kabul Tarihi
23 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 2026 Sayı: 1
APA
Yüksek, E., & Afşar, K. E. (2026). Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri, 2026(1), 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887
AMA
1.Yüksek E, Afşar KE. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2026;2026(1):87-108. doi:10.56337/sbm.1903887
Chicago
Yüksek, Eren, ve Kerim Eser Afşar. 2026. “Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri 2026 (1): 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887.
EndNote
Yüksek E, Afşar KE (01 Nisan 2026) Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri 2026 1 87–108.
IEEE
[1]E. Yüksek ve K. E. Afşar, “Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”, Sosyal Bilimler Metinleri, c. 2026, sy 1, ss. 87–108, Nis. 2026, doi: 10.56337/sbm.1903887.
ISNAD
Yüksek, Eren - Afşar, Kerim Eser. “Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri 2026/1 (01 Nisan 2026): 87-108. https://doi.org/10.56337/sbm.1903887.
JAMA
1.Yüksek E, Afşar KE. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2026;2026:87–108.
MLA
Yüksek, Eren, ve Kerim Eser Afşar. “Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri”. Sosyal Bilimler Metinleri, c. 2026, sy 1, Nisan 2026, ss. 87-108, doi:10.56337/sbm.1903887.
Vancouver
1.Eren Yüksek, Kerim Eser Afşar. Dijital Teknolojilerin ve Merkez Bankası Dijital Parasının Türk Vergi Sistemine Potansiyel Etkileri. Sosyal Bilimler Metinleri. 01 Nisan 2026;2026(1):87-108. doi:10.56337/sbm.1903887