Research Article

ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ

Volume: 4 Number: 1 January 30, 2024
EN TR

ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ

Abstract

3 Şubat 1923 tarihinde Almanya’nın Frankfurt kentinde kurulan Frankfurt Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü ya da daha çok bilinen adıyla Frankfurt Okulu, sosyolog, iktisatçı, psikolog, tarihçi, siyaset bilimci, felsefeci, hukukçu, edebiyatçı ve müzikolog gibi birçok farklı alandan düşünürü kendi çatısı altında toplamış ve dönemin güncel sorunları ile ilgili olarak eleştirel bir bakış açısı getirmiştir ve Eleştirel Teori kavramı Frankfurt Okulu ile birlikte anılan bir yapı hâline gelmiştir. Frankfurt Okulu düşünürleri Karl Marx’ın geliştirmiş olduğu teorileri dünya üzerindeki ilk eleştirel teori yaklaşımı olduklarını iddia etmiştirler ve özgürleşmeyi ve değişimi temel alan ve kendi kuramını ortaya çıkaran, bilinçli eleştirel şekilde ifade edilen bir düşünce biçimini ortaya koymuşlardır. Eleştirel Teori genel olarak Marksizm’in yeniden yorumlanması yoluyla ifade edilse de sadece bu sınırlandırılmayla açıklanabilecek bir teori değildir. Eleştirel Teori’nin temel hedefi sosyal yapıların kişilerin davranışlarını ve kimliklerini nasıl etki altına aldığını ve bireylerin sosyal yapıları tekrardan nasıl biçimlendirdiğini belirleyebilmektir. Kapitalizm anlayışına göre her şey bir metadır ve var olan bu sistemde her şey bir başka kişiye devredilebilmektedir. Bu da her şeye parasal bir anlam yüklenmesine yol açmıştır. Özel mülkiyet ve ücretli emek anlayışı kapitalizmin ana özelliklerini ifade etmektedir. Bu durum da Eleştirel Teorisyenlerin kapitalizme bakış açısını etkilemiş ve kapitalizmi bireyleri tüketim toplumu haline getirmeyi amaçlayan bir sistem olarak tasvir etmişlerdir.

Keywords

Frankfurt Okulu, Eleştirel Teori, Kapitalizm

References

  1. Avyüzen, Zobar, J. (2019). Kültür Endüstrisi ve Tüketim Bağlamında Frankfurt Okulu’ndan Günümüze Birey, Tahakküm ve Özgürlük İlişkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi/sosyal Bilimler Enstitüsü: Edirne.
  2. Aydın, M. K. (2003). Kapitalizm ve Kriz. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:6, Sayı:2. pp:1-10.
  3. Aydın, M. K. (2012). Kapitalizm Neden Vazgeçilmezdir? Sakarya İktisat Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1. pp: 21-38.
  4. Aytaç, Ö. (2005). Kapitalizm ve Boş Zaman. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 1. pp: 1-22.
  5. Balkız, B. (2004). Frankfurt Okulu ve Eleştirel Teori: Sosyolojik Pozitivizm Eleştirisi. Sosyoloji Dergisi, Sayı: 12 pp: 135-158.
  6. Bilmez, N. (2023). R. B. Denhardt’ın Eleştirel Teori Yaklaşımı ve Kamu Yönetimine Yansıması: Eleştirel Kamu Yönetimi Teorisi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı:3. pp: 1767-1780.
  7. Birdişli, F. (2014). Eleştirel Güvenlik Çalışmaları Kapsamında Frankfurt Okulu ve Soğuk Savaş Sonrası Güvenlik Sorunlarına Eleştirel Bir Yaklaşım: Galler Ekolü. Güvenlik Stratejileri Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 20. pp: 229-256.
  8. Daloğlu, P. (2018). Kapitalizm ve Muhasebe; Tanzimat Dönemi İktisadi Zihniyetinin Muhasebe Kayıt Düzenine Etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  9. Demirel, C. (2021). Frankfurt Okulu ve Doğa Felsefesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  10. Doğan, F. B. (2018). Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno’da Modern İnsan Düşüncesi ve Tüketim Toplumu Analizi; Samsun Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Yozgat Bozok Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü: Yozgat.
APA
Karaca, S. O. (2024). ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ. SDE Akademi, 4(1), 93-120. https://doi.org/10.58375/sde.1403886
AMA
1.Karaca SO. ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ. SDE Akademi. 2024;4(1):93-120. doi:10.58375/sde.1403886
Chicago
Karaca, Serden Onur. 2024. “ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ”. SDE Akademi 4 (1): 93-120. https://doi.org/10.58375/sde.1403886.
EndNote
Karaca SO (January 1, 2024) ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ. SDE Akademi 4 1 93–120.
IEEE
[1]S. O. Karaca, “ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ”, SDE Akademi, vol. 4, no. 1, pp. 93–120, Jan. 2024, doi: 10.58375/sde.1403886.
ISNAD
Karaca, Serden Onur. “ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ”. SDE Akademi 4/1 (January 1, 2024): 93-120. https://doi.org/10.58375/sde.1403886.
JAMA
1.Karaca SO. ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ. SDE Akademi. 2024;4:93–120.
MLA
Karaca, Serden Onur. “ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ”. SDE Akademi, vol. 4, no. 1, Jan. 2024, pp. 93-120, doi:10.58375/sde.1403886.
Vancouver
1.Serden Onur Karaca. ELEŞTİREL TEORİ VE KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ. SDE Akademi. 2024 Jan. 1;4(1):93-120. doi:10.58375/sde.1403886