Hakkâri tarihten günümüze Sümerler, Asurlular, Babilliler, Medler, Persler, Romalılar, Sasaniler, Araplar ve Türklerin egemenliği altında bulunmuştur. Hakkâri’de Ertuşi, Herki, Jirki, Pinyanişi aşiretlerine mensup olan yerel halk yaşamını sürdürmektedir. Şehir fiziki konumu, iklim özellikleri ve demografik yapısı ile kendine özgü bir kültürel dokuya sahiptir. Bu kültürün en belirgin özelliklerinden birini renkli el dokumaları oluşturmaktadır. Çalışma konusu olarak Hakkâri dokumaları içinde az bilinen fakat önemli bir yere sahip olan Şal dokumaları seçilmiştir. Hakkâri merkezi, Çukurca ve yakın köylerde her evde Şal dokumalarına rastlamak mümkündür fakat günümüzde bu dokumayı az sayıda kişi devam ettirmektedir. Son dokunan örneklerin belgelenmesi bu açıdan önemlidir.
Belgeleme için yörede alan araştırması yapılmıştır. Bu araştırmada dokumayı yapan, dokuması bulunan ve kullanan kişiler tespit edilerek görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Dokumaların geçmiş ve günümüzdeki durumuna yönelik, hammadde, dokumaya hazırlık aşamaları ve dokuma tekniği hakkında bilgiler alınarak, renk, motif ve kompozisyon özellikleri incelenmiştir. Hakkâri merkezi, Çukurca ve yakın köylerde 40 adet dokuma örneğine ulaşılmış olup aynı özelliklere sahip olduğu saptanmıştır. Bu örnekler içinde farklı köylerdeki 5 adet dokumanın analizi yapılmıştır. Şal dokumasının özelliği yöredeki erkeklerin giydikleri “Şel şepik, Şelü Şepik” ve kadınların giydikleri “Kıras, Gıraz Fistan” adı verilen “Yerli Kıyafet”in üzerine bağladıkları el dokuması bir kuşak çeşididir. Hakkâri’de dokunan şalların diğer yerlerde dokunan örneklerden farkı, dokumanın 3 gücü ve 3 varangelen ile yapılmasıdır.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Journal Section | Araştırma Makalesi |
Authors | |
Publication Date | June 30, 2021 |
Submission Date | April 24, 2021 |
Acceptance Date | June 15, 2021 |
Published in Issue | Year 2021 Volume: 14 Issue: 27 |