Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri
Abstract
Parkinson hastalığı (PH) bilişsel ve motor semptomları içeren nörodejeneratif bir hastalıktır. Beyinin vücuttaki en yağlı ve yüksek oranda kolesterol içeren bir organ olması nedeniyle normal fonksiyonlarını sürdürülmek için yağlara ve kolesterole ihtiyaç duyar. Elzem yağ asitleri beynin birçok hücresel fonksiyonunda rol almaktadır. Linoleik asit ve α-linolenik asit vücut tarafından sentezlenemediği için elzem yağ asitleri olup diyet ile alınmalıdır. Bu iki esansiyel yağ asidi daha uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitlerinin (PUFA) sentezi için öncüdürler. Beyin serbest PUFA seviyeleri oksidatif stres ve inflamasyon bağlı olarak artmaktadır. Ayrıca oksidatif stres beyinde yüksek seviyelerde bulunan DHA ve AA’in peroksidasyonuna ve bunun sonucunda da dopaminerjik sistem nörodejenerasyonuna neden olmaktadır. Diyetin esansiyel yağ asidi içeriği nörotransmitter sistemleri etkilemektedir. Kronik omega-3 (w-3) yağ asidi eksikliği dopamin reseptörü bağlanmasında azalmaya, serotonin reseptörü yoğunluğunda artışa ve dopamin metabolizmasında değişikliklere neden olabilirken substantia nigrada görülen dopaminerjik nöron kaybının az da olsa DHA tarafından önlendiği deneysel olarak gösterilmiştir. Beyin fonksiyonlarının devamlılığı için önemli olan kolesterolün de kanda normal seviyelerin üstüne çıkması beyinde oksidatif stresi ve buna bağlı olarak PH riskini arttırabilir. Diyet esansiyel yağ asitleri ve kolesterol seviyesi ile PH gelişimi riski arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların birbirleri ile çelişen sonuçları bulunmaktadır. Bu nedenle esansiyel yağ asitleri ve kolesterolün PH’nın oluşumu, önlemesi ve/veya semptomları azaltma etkisi konularını kesinleştirecek daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç vardır.
Keywords
References
- 1. Dauer W, Przedborski S. Parkinson's disease: mechanisms and models. J Neuron 2003; 39(6): 889-909.
- 2. De Lau LM, Breteler MM. Epidemiology of parkinson's disease. J The Lancet Neurology 2006; 5(6): 525-35.
- 3. Dorsey E, Constantinescu R, Thompson J, Biglan K, Holloway R, Kieburtz K, et al. Projected number of people with Parkinson disease in the most populous nations, 2005 through 2030. J Neurol 2007; 68(5): 384-6.
- 4. Durmus H, Gokalp MA, Hanagasi HA. Prevalence of Parkinson’s disease in Baskale, Turkey: a population based study. Neurol Sci 2015; 36(3): 411-3.
- 5. Türk Nöroloji Derneği [internet]. [07.09.2019]. https://www.noroloji.org.tr.
- 6. Yehuda S, Rabinovitz S, Mostofsky D. Essential fatty acids and the brain: from infancy to aging. Neurobiol Aging 2005; 26(1): 98-102.
- 7. Youdim KA, Martin A, Joseph JA. Essential fatty acids and the brain: possible health implications. Int J Dev Neurosci 2000; 18(4-5): 383-99.
- 8. Chang C-Y, Ke D-S, Chen J-Y. Essential fatty acids and human brain. J Acta Neurol Taiwan 2009; 18(4): 231-41.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Health Care Administration
Journal Section
Review
Authors
Meltem Mermer
*
0000-0001-5264-3356
Türkiye
Hilal Yıldıran
This is me
0000-0001-7956-5087
Türkiye
Publication Date
March 3, 2020
Submission Date
September 27, 2019
Acceptance Date
February 13, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 11 Number: 1