Review

Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri

Volume: 11 Number: 1 March 3, 2020

Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri

Abstract

Parkinson hastalığı (PH) bilişsel ve motor semptomları içeren nörodejeneratif bir hastalıktır. Beyinin vücuttaki en yağlı ve yüksek oranda kolesterol içeren bir organ olması nedeniyle normal fonksiyonlarını sürdürülmek için yağlara ve kolesterole ihtiyaç duyar. Elzem yağ asitleri beynin birçok hücresel fonksiyonunda rol almaktadır. Linoleik asit ve α-linolenik asit vücut tarafından sentezlenemediği için elzem yağ asitleri olup diyet ile alınmalıdır. Bu iki esansiyel yağ asidi daha uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitlerinin (PUFA) sentezi için öncüdürler. Beyin serbest PUFA seviyeleri oksidatif stres ve inflamasyon bağlı olarak artmaktadır. Ayrıca oksidatif stres beyinde yüksek seviyelerde bulunan DHA ve AA’in peroksidasyonuna ve bunun sonucunda da dopaminerjik sistem nörodejenerasyonuna neden olmaktadır. Diyetin esansiyel yağ asidi içeriği nörotransmitter sistemleri etkilemektedir. Kronik omega-3 (w-3) yağ asidi eksikliği dopamin reseptörü bağlanmasında azalmaya, serotonin reseptörü yoğunluğunda artışa ve dopamin metabolizmasında değişikliklere neden olabilirken substantia nigrada görülen  dopaminerjik nöron kaybının az da olsa DHA tarafından önlendiği deneysel olarak gösterilmiştir. Beyin fonksiyonlarının devamlılığı için önemli olan kolesterolün de kanda normal seviyelerin üstüne çıkması beyinde oksidatif stresi ve buna bağlı olarak PH riskini arttırabilir. Diyet esansiyel yağ asitleri ve kolesterol seviyesi ile PH gelişimi riski arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların birbirleri ile çelişen sonuçları bulunmaktadır. Bu nedenle esansiyel yağ asitleri ve kolesterolün PH’nın oluşumu, önlemesi ve/veya semptomları azaltma etkisi konularını kesinleştirecek daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç vardır.

Keywords

References

  1. 1. Dauer W, Przedborski S. Parkinson's disease: mechanisms and models. J Neuron 2003; 39(6): 889-909.
  2. 2. De Lau LM, Breteler MM. Epidemiology of parkinson's disease. J The Lancet Neurology 2006; 5(6): 525-35.
  3. 3. Dorsey E, Constantinescu R, Thompson J, Biglan K, Holloway R, Kieburtz K, et al. Projected number of people with Parkinson disease in the most populous nations, 2005 through 2030. J Neurol 2007; 68(5): 384-6.
  4. 4. Durmus H, Gokalp MA, Hanagasi HA. Prevalence of Parkinson’s disease in Baskale, Turkey: a population based study. Neurol Sci 2015; 36(3): 411-3.
  5. 5. Türk Nöroloji Derneği [internet]. [07.09.2019]. https://www.noroloji.org.tr.
  6. 6. Yehuda S, Rabinovitz S, Mostofsky D. Essential fatty acids and the brain: from infancy to aging. Neurobiol Aging 2005; 26(1): 98-102.
  7. 7. Youdim KA, Martin A, Joseph JA. Essential fatty acids and the brain: possible health implications. Int J Dev Neurosci 2000; 18(4-5): 383-99.
  8. 8. Chang C-Y, Ke D-S, Chen J-Y. Essential fatty acids and human brain. J Acta Neurol Taiwan 2009; 18(4): 231-41.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Review

Publication Date

March 3, 2020

Submission Date

September 27, 2019

Acceptance Date

February 13, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 11 Number: 1

APA
Mermer, M., & Yıldıran, H. (2020). Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 120-126. https://doi.org/10.22312/sdusbed.626176
AMA
1.Mermer M, Yıldıran H. Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;11(1):120-126. doi:10.22312/sdusbed.626176
Chicago
Mermer, Meltem, and Hilal Yıldıran. 2020. “Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri Ve Kolesterolün Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 (1): 120-26. https://doi.org/10.22312/sdusbed.626176.
EndNote
Mermer M, Yıldıran H (March 1, 2020) Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 1 120–126.
IEEE
[1]M. Mermer and H. Yıldıran, “Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 11, no. 1, pp. 120–126, Mar. 2020, doi: 10.22312/sdusbed.626176.
ISNAD
Mermer, Meltem - Yıldıran, Hilal. “Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri Ve Kolesterolün Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 11/1 (March 1, 2020): 120-126. https://doi.org/10.22312/sdusbed.626176.
JAMA
1.Mermer M, Yıldıran H. Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;11:120–126.
MLA
Mermer, Meltem, and Hilal Yıldıran. “Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri Ve Kolesterolün Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 11, no. 1, Mar. 2020, pp. 120-6, doi:10.22312/sdusbed.626176.
Vancouver
1.Meltem Mermer, Hilal Yıldıran. Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020 Mar. 1;11(1):120-6. doi:10.22312/sdusbed.626176