Milli Mücadelede Sıtmaya Karşı Hilal-i Ahmer Cemiyetinin Rolü

Sıtma; parazit taşıyan dişi anofel sivrisinekleri, beslenme sırasında kişilere aşıladıkları Plasmodium parazitlerinin eritrositlerini enfekte ettiğinde gelişen bulaşıcı bir hastalıktır. Birinci Dünya savaşı zamanında bilhassa İzmir’de açılan Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Şubesi en etkin odak yerlerinden biriydi. Üstelik İzmir limanının kapalı olması ve savaş bunalımı merkezin mühimini göstermekteydi. Bu odak noktasından geçen gelip geçmekte olan askeri birliklere her çeşit ilaç, ameliyat aleti, yatak, yorgan, çarşaf, battaniye, çamaşır ve melbûsat gibi eşyalar dağıtıldığını ve frengi, sıtma, tifüs ve kolera gibi müstevli rahatsızlıklarla da mücadele edildiğini görüyoruz. Rusya’da Çarlık düzeninin yıkılmaya başlaması ve Rusların işgal ettikleri illeri boşaltmaları neticesinde Sivas ehemmiyetini kaybetmeye başladı. Kızılay hastanesi kıyıdan yapılacak hasta nakline destek olmak hedefiyle Samsun’a aktarılarak, Samsun’dan Trabzon’a kadar uzanan kıyı bölgesinde egemenlik gösteren sıtmayla mücadele edildi. Batı Cephesinin kimi zaman delegelerden ilaç isteğinde bulunduğu da oluyordu. Gerçekten sıtma mücadelesinde kullanılan kinin çok aranan, buna rağmen ücreti yüksek olan ve kolay bulunmayan bir ilaçtı. Batı Cephesinin kinin talebine Ankara delegeliği iki mayıs bin dokuz yüz yirmi iki tarihli yazısında; “Hilâl-i Ahmer anbarının tüm ihtiyacına mukabil kinin mevcudu üç yüz kilodur. Binâenaleyh talep buyralan şehrî beş yüz kilonun itâsına maddeten imkân olmadığı” cevabı söyleniyordu. Hilal-i Ahmer Derneği doğrusu imkân nisbetin de cepheye destekten geri durmuyordu. I. Dünya Savaşı sonrası Doğu Anadolu’ya gönderilen kurullar, Trabzon, Akhisar, Nazilli, İzmir ve Alaşehir, Adana ve Konya, Gördes, mübadelede Yunanistan (Girit, Batı Makedonya, Selanik) gönderilerek Hilâl-i Ahmer vasıtasıyla çok fazla ölçüde kinin verilmiştir. Kurulun raporunda yüz bine yaklaşan bireylerin sıtma ve sefaletle iç içe olduğu ilan edilmiştir. Hilâl-i Ahmer Derneğinin faik çabalarıyla Birinci Dünya savaşı ve Milli Mücadele zamanında sıtma ile aktif biçimde mücadele edilmiştir.