Yatılı Bölge Ortaokulunda Öğrenim Gören Öğrencilerin Geri Dönüşüm ve Sıfır Atık Konularındaki Görüşlerinin Belirlenmesi

Year 2026, Volume: 11 Issue: 1, 278 - 307, 15.03.2026

Dr. Eyüphan Bahadır , Fatih Aktürk

https://doi.org/10.29250/sead.1780573

https://izlik.org/JA58GW62WX

Abstract

Bu çalışmanın amacı yatılı bölge ortaokullarında öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin geri dönüşüm ve sıfır atık konularındaki farkındalık düzeylerinin belirlenmesi, dijital içerikli oyunlar yardımıyla farkındalık düzeylerinin arttırılması ve on kök değerin içselleştirilmesini sağlamaktır. Çalışmanın deseni durum çalışmasıdır. Durum çalışması bir olayın, olgunun, sosyal grubun bir parçasının derinlemesine analiz edilmesine dayalı bir tekniktir. Çalışma, Erzurum İli Narman İlçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yatılı bölge ortaokulunda öğrenim gören toplam 102 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik analiz yöntemi kullanılarak uygun tema ve kodlar belirlenmiştir. Tema ve kodlara yönelik frekanslar tablolar halinde verilmiştir. Çalışma sonucunda öğrencilerin geri dönüşüm konusundaki bilgi düzeyleri yeterli seviyede iken sıfır atık konusunda yeterli düzeyde bilgiye sahip olmadıkları belirlenmiştir. Geri dönüşüm ve sıfır atık konusundaki dijital oyun içerikleri ile birlikte öğrencilerin farkındalık ve bilgi düzeylerinin arttığı görülmüştür. Yapılan etkinlikler ile öğrencilerde değerler eğitimi kapsamında ele alınan on kök değerden sorumluluk, vatanseverlik becerilerini kazandıkları görülmüştür.

Keywords

Doğal kaynaklar , Eğitim , Geri dönüşüm , Sıfır atık

Ethical Statement

ÇIKAR ÇATIŞMASI BEYANI Yazar bu çalışmasında herhangi bir şekilde çıkar çatışması olmadığını beyan eder. ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ BEYANI Yazar bu çalışmasında araştırma ve yayın etiğine uyulduğunu beyan eder. Araştırma için Milli Eğitim Bakanlığından (26.12.2024 tarih ve MEB.TT.2024.013231.01 numaralı) araştırma uygulama izni alınmıştır. YAZAR SORUMLULUK BEYANI Yazar bu çalışmanın her aşamasını kendisinin yaptığını beyan eder. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ KULLANIMI BEYANI Yazarlar bu çalışmada üretken yapay zekâ araçlarının kullanılmadığını beyan ederler.

Determination of the Opinions of Students Studying at a Boarding Regional Secondary School on Recycling and Zero Waste

https://izlik.org/JA58GW62WX

Abstract

The aim of this study is to determine the awareness levels of secondary school students studying in regional boarding schools on recycling and zero waste, to increase their awareness levels with the help of digital games and to internalize the ten root values. The design of the study is case study. Case study is a technique based on the analysis of an event, phenomenon, a part of a social group. The study was conducted with a total of 102 students at the regional boarding secondary school affiliated with the Ministry of National Education in Narman District of Erzurum Province. A semi-structured interview form created by the researcher was used as a data collection tool in the study. In the analysis of the data, appropriate theme codes were determined using the content analysis method. Frequencies for themes and codes are given in tables. As a result of the study, it was determined that while the students' awareness and knowledge levels about recycling was sufficient, they did not have sufficient knowledge about zero waste. It was observed that students' awareness and knowledge levels increased with digital game contents on recycling and zero waste. With the activities carried out, it was observed that the students gained the skills of responsibility and patriotism, which are among the ten root values discussed within the scope of values education. As a result of the study, it was determined that while the students' knowledge level about recycling was sufficient, they did not have enough knowledge about zero waste. It has been observed that students' awareness and knowledge levels have increased with the digital game content on recycling and zero waste. With the activities carried out, it was seen that the students gained responsibility and patriotism skills from the ten root values considered within the scope of values education.

Keywords

Natural resources , Education , Recycling , Zero waste

Ethical Statement

CONFLICT OF INTEREST STATEMENT The authors declare that there is no conflict of interest in this study. RESEARCH AND PUBLICATION ETHICS STATEMENT The authors declare that research and publication ethics are followed in this study. The necessary permission to conduct the study was obtained from The Milli Eğitim Bakanlığı (26.12.2024/MEB.TT.2024.013231.01) AUTHOR RESPONSIBILITY STATEMENT The authors declare that the “Conceptual Framework, Method Design, Post Draft” part of this work was done by Dr. Eyphan BAHADIR, “Research, Post Draft, Reviewing and Editing, Visualization” part of this work was done by Fatih AKTÜRK. DECLARATION OF GENERATIVE ARTIFICIAL INTELLIGENCE USE The authors declare that generative artificial intelligence tools were not used in this study.

References

• Aksan, Y., Aksan, M., Mersinli, Ü., & Demirhan, U. U. (2016). A frequency dictionary of Turkish. Routledge.
• Aksoy, H. K. (2007). Yeniden üretim sistemlerinde en iyi geri dönüşüm ve atık politikalarının belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 20(2), 121-134. https://izlik.org/JA25UU89UG
• Altınışık, T. (2014). Ulusal geri dönüşüm. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
• Balcı, A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma. 6. Baskı. PegemA Yayıncılık.
• Başar, E. E., Ağ, A., & Gülhan, Ü. (2019). Sürdürülebilirlik: ekonomik ve sosyal eğilimler. İmaj Kitapevi.
• Birleşmiş Milletler (1987, Çevre ve Kalkınma Konferansı: Rio Bildirgesi, İlke 1 . Büyüksaatçı, S., Küçükdeniz, T., & Esnaf, Ş. (2008). Geri dönüşüm tesislerinin yerinin gustafson-kessel algoritması-konveks programlama melez modeli tabanlı simülasyon ile belirlenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(13), 1-20. https://izlik.org/JA66EC25ZL
• Chmiliar, l. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Eurepas ve E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp. 582-583). SAGE Publications.
• Curran-Everett, D., & Williams, C. L. (2015). Explorations in statistics: the analysis of change. Advances in physiology education, 39(2), 49-54. https://doi.org/10.1152/advan.00018.2015
• Demircioğlu, G., Demircioğlu, H. & Yadigaroğlu, M. (2015). Fizik, kimya ve biyoloji öğretmen adaylarının çevre bilinç düzeylerinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(19), 167-193. https://doi.org/10.14520/adyusbd.41708
• Dilmaç, O., & Karabacak, P. (2023). Ortaöğretim görsel sanatlar dersinde dijital çizim programları kullanımının öğrencilerin çevresel tutum ve yaratıcılıklarına etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 199-218. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1227901
• Ebreo, A., & Vining, J. (2000). Motives as predictors of the public's attitudes toward solid waste ıssues. Environmental management, 25(2), 153-168. https//doi.org/10.1007/s002679910012
• Greyson, J. (2007). An economic instrument for zero waste, economic growth and sustainability. Journal of Cleaner Production, 15(13-14), 1382-1390. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2006.07.019
• Harman, G., & Çelikler, D. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının geri dönüşüm kavramı hakkındaki farkındalıkları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 331-333. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.455855
• Hansmann, R., Bernasconi, P., Smieszek, T., Loukopoulos, P., & Scholz, R. W. (2006). Justifications and self-organization as determinants of recycling behavior: The case of used batteries. Resources, conservation and Recycling, 47(2), 133-159. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2005.10.006
• Kaçtıoğlu, S., & Şengül, Ü. (2010). Erzurum kenti ambalaj atiklarinin geri dönüşümü için tersine lojistik aği tasarimi ve bir karma tamsayili programlama modeli. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 89-112. https://izlik.org/JA29US86JD
• Karatekin, K., Kuş, Z., & Merey, Z. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarının çözümünde sosyal katılımları. İlköğretim Online, 13(2), 1-17
• Kışoğlu, M., & Yıldırım, T. (2015). İlkokul ve ortaokullarda çevre eğitimi verecek olan öğretmen adaylarının katı atıklar ve geri dönüşüme yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1518-1536. https://doi.org/10.14687/ijhs.v12i1.3283
• Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. SAGE Publications.
• Ryan, K., & Lickona, T. (Eds.). (1992). Character development in schools and beyond (Vol. 3). CRVP.
• Sönmez, D. (2020). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin “sıfır atık” kavramı ile ilgili çizimlerinin incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 593-601. https://doi.org/10.18506/anemon.638594
• Schultz, P. W., Oskamp, S., & Mainieri, T. (1995). Who recycles and when? A review of personal and situational factors. Journal of environmental psychology, 15(2), 105-121. https://doi.org/10.1016/0272-4944(95)90019-5
• Şahinkaya, S. (2021). Disintegration of Waste Activated Sludge via Nano-Fenton Process.
• Şarer, B., Hançerlioğlu, A., & Savruk, N. (2005). A design for apex fusion reactor model by using Monte Carlo Method. Gazi University Journal of Science, 18(2), 201-210. https://izlik.org/JA25DD24NM
• Tufaner, F. (2019). Geri dönüşebilir atıkların toplanması konusunda yapılan bilgilendirme çalışmalarının toplama verimine katkısının araştırılması. İklim Değişikliği ve Çevre, 4(1), 33-40. https://izlik.org/JA97XU33ED
• Özbakır Umut, M., Topuz, Y., & Nurtanış Velioğlu, M. (2015). Çöpten geri dönüşüme giden yolda sürdürülebilir tüketiciler. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 263-288. https://doi.org/10.18026/cbusos.68623
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı.). Seçkin Yayıncılık.
• Zacharious, A., & Valanides, N. (2006). Education for sustainable development: The impact of an out-door program on student teachers. Science Education International, 17(3), 187-203.