Dijital Yetkinliğin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Yeri

Year 2026, Volume: 11 Issue: 1, 142 - 185, 15.03.2026

Bilge Bağcı Ayrancı , Hatice Hande Özcan Aktaş

https://doi.org/10.29250/sead.1822599

https://izlik.org/JA36TH38SN

Abstract

Günümüzde dijitalleşme, toplumun her alanında giderek artan bir hızla yaygınlaşmaktadır. Bilgi teknolojilerinin bu denli etkin kullanımı, eğitim-öğretim ortamlarında öğretim programlarının değişimini ve gelişimini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" adıyla taslak olarak oluşturulan ve Talim ve Terbiye Kurulu tarafından kabul edilen Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (TDÖP), 2024-2025 eğitim-öğretim yılından itibaren kademeli olarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, söz konusu öğretim programını dijital yetkinlik açısından incelemektir. Bilgi toplumunun gereklilikleri doğrultusunda, bireylerin sahip olması gereken temel yetkinliklerden biri dijital yetkinliktir. Dijital yetkinlik, bireylerin yaşam boyu öğrenme çerçevesinde kişisel gelişimlerini sürdürmelerine, topluma etkin ve sorumlu bireyler olarak katılım sağlamalarına ve istihdam edilebilirliklerini artırmalarına katkıda bulunmaktadır. Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşma hedefi doğrultusunda, eğitim ortamlarında dijitalleşmeye dengeli ve yeterli düzeyde yer verilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, 2024 Ortaokul TDÖP kapsamında belirlenen öğrenme çıktıları, dijital yetkinliğe uygunluk açısından analiz edilmiştir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde kazanımlar, "öğrenme çıktısı" olarak ifade edilmektedir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ile gerçekleştirilmiş; ortaya çıkan veriler betimsel analiz yaklaşımıyla yorumlanmıştır. Araştırma kapsamında, öğretim programında yer alan dört temel beceri alanına ilişkin toplam 406 öğrenme çıktısı incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, öğretim programında dijital yetkinliğe büyük ölçüde yer verildiği tespit edilmiştir. Ancak dijital yetkinlikle ilişkili öğrenme çıktılarının beceri alanları ve sınıf düzeyleri bakımından dengesiz bir dağılım gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu durum, öğretim programında dijital yetkinliğin tüm sınıf düzeyleri ve dil beceri alanlarında daha dengeli ve bütüncül bir şekilde ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Keywords

Türkçe eğitimi , Öğretim programı , Öğrenme çıktısı , Dijital yetkinlik

Ethical Statement

ÇIKAR ÇATIŞMASI BEYANI Yazarlar bu çalışmalarında herhangi bir şekilde çıkar çatışması olmadığını beyan ederler. ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ BEYANI Yazarlar bu çalışmalarında araştırma ve yayın etiğine uyulduğunu beyan ederler. YAZAR SORUMLULUK BEYANI Yazarlar bu çalışmanın “Yöntem Tasarımı, Araştırma, Veri Analizi ve Yazılımı, Kaynakları Toplama, Görselleştirme” ölümlerinin Hatice Hande ÖZCAN AKTAŞ, “Kavramsal Çerçeve, Kaynakları Toplama, Yazı Taslağı, İnceleme ve Düzenleme, Proje Yönetimi” bölümlerinin Prof. Dr. Bilge BAĞCI AYRANCI tarafından yapıldığını beyan ederler. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ KULLANIMI BEYANI Yazarlar bu çalışmada “Literatür tarama, Çeviri, Kaynakça düzenleme” amacıyla üretken yapay zekâ araçlarının (ChatGPT) kullanıldığını beyan ederler.

The Role of Digital Competence in the 2024 Middle School Turkish Curriculum within the Türkiye Century Maarif Education Model

https://izlik.org/JA36TH38SN

Abstract

Today, digitalization is spreading at an increasingly rapid pace across all areas of society. The widespread use of information technologies necessitates significant changes and developments in educational curricula. In this context, the Middle School Turkish Language Curriculum (MSTLC), drafted by the Ministry of National Education under the name "Turkey Century Maarif Education Model" and approved by the Council of Education, has been gradually implemented starting from the 2024-2025 academic year. The purpose of this study is to examine the curriculum from the perspective of digital literacy. In line with the requirements of information society, digital literacy is one of the fundamental competencies that individuals must possess. Digital literacy contributes to individuals’ ability to sustain their personal development within the framework of lifelong learning, participate in society as active and responsible members, and enhance their employability. In pursuit of the goal of reaching a contemporary level of civilization, it is of great importance to incorporate digitalization into educational environments at a balanced and sufficient level. In this study, the learning outcomes defined within the 2024 MSTLC were analyzed in terms of their alignment with digital literacy. In the Türkiye Century Maarif Education Model, the concept previously referred to as “learning outcomes" in earlier curricula is now defined as “learning outcomes." This study was conducted using the document analysis method, a qualitative research approach; the resulting data were interpreted using a descriptive analysis approach. Within the scope of the research, a total of 406 learning outcomes related to the four core competency areas in the curriculum were examined. The analyses revealed that the curriculum places significant emphasis on digital literacy. However, it was observed that learning outcomes related to digital literacy exhibit an uneven distribution across skill areas and grade levels. This indicates that digital literacy must be addressed in a more balanced and comprehensive manner across all grade levels and skill areas within the curriculum.

Keywords

Turkish education , Curriculum , Learning outcomes , Digital literacy

Ethical Statement

DECLARATION OF CONFLICT OF INTEREST The authors declare that they have no conflict of interest of any kind in this work. RESEARCH AND PUBLICATION ETHICS STATEMENT The authors declare that research and publication ethics have been adhered to in this work. AUTHOR RESPONSIBILITY STATEMENT The authors declare that the sections of this study titled “Method Design, Research, Data Analysis and Software, Data Collection, and Visualization” were carried out by Hatice Hande ÖZCAN AKTAŞ, and the sections titled “Conceptual Framework, Data Collection, Drafting, Reviewing and Editing, and Project Management” by Prof. Dr. Bilge BAĞCI AYRANCI. DECLARATION OF GENERATIVE ARTIFICIAL INTELLIGENCE USE The authors declare that generative artificial intelligence tools (ChatGPT) were used in this study for the purpose of “Literature review, Translation, Editing References”.

References

• Ala-Mutka, K. (2011). Mapping digital competence: Towards a conceptual understanding. Publications Office of the European Union. http://www.jrc.ec.europa.eu
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Erstad, O. (2008). Trajectories of remixing. In C. Lankshear & M. Knobel (Eds.), Digital literacies: Concepts, policies & practices (pp. 177–202). Peter Lang Publishing.
• European Commission. (2010). Europe 2020: A strategy for smart, sustainable and inclusive growth. Publications Office of the European Union.
• European Qualifications Framework. (2008). The European qualifications framework for lifelong learning (EQF). Office for Official Publications of the European Communities. https://europa.eu/europass/en/european-qualifications-framework-eqf Ferrari, A. (2012). Digital competence in practice: An analysis of frameworks (EUR 25351 EN). Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2791/82116
• Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi (20. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
• Kurudayıoğlu, M., & Soysal, T. (2020). 2018 Türkçe dersi öğretim programının dijital yetkinlik bakımından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 184–199.
• Larraz, V., & Esteve, F. (2015). Evaluating digital competence in simulation environments. In E. G. Bullen (Ed.), Teaching and learning in digital worlds: Strategies and issues in higher education (pp. 99–105). URV. http://digital.casalini.it/9788484243762
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). MEB Yayınları.
• Mesleki Yeterlilik Kurumu [MYK]. (2019). Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi. https://www.myk.gov.tr/index.php/
• Özen, F., & Arslan Hendekçi, E. (2016). Türkiye’de eğitim denetimi alanında 2005–2015 yılları arasında yayımlanan makale ve tezlerin betimsel analizi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(11), 621–650.
• Sak, N. (2017). Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi: Bir Delphi çalışması [Yüksek lisans tezi, Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi]. https://tez.yok.gov.tr
• Selimi, A., & Üseini, A. (2019). Yenilikçi eğitim ile dijital yetkinlik ve girişimcilik becerilerinin geliştirilmesi: Kuzey Makedonya örneği. In ICEB'19 - International Congress of Economics and Business.
• Şimşek, Ş. (2022). Türkçe ders kitaplarında dijital yetkinlik. Turkish Studies – Education, 17(3), 469–484. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.57919
• Türk Dil Kurumu [TDK]. (2024). Güncel Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts
• UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2018). A global framework of reference on digital literacy skills for indicator 4.4 of the Education 2030 Framework for Action. UNESCO. Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000265403
• Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens – With new examples of knowledge, skills and attitudes. Publications Office of the European Union.
• Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi. (2016). Türkiye yeterlilikler çerçevesi. Mesleki Yeterlilik Kurumu. https://tyc.gov.tr
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. bs.). Seçkin Yayınları.