Türkiye’deki Tescilli Nohut (Cicer arietinum L.) Çeşitleri ve Bazı Nohut Genotiplerinde Demir Alım Potansiyellerinin Belirlenmesi

Öz

Kontrollü sera koşullarında saksı denemesi şeklinde yürütülen bu çalışmada materyal olarak 20 tescilli nohut (Cicer arietinum L.) çeşidi, 6 hat ve 3 köy populasyonu kullanılmıştır. Noksan seviyede (0.9 mg Fe.kg-1) demir içeren toprakta yetiştirilen kontrol grubuna demir uygulaması yapılmazken, uygulama grubundaki tüm saksılara nohut için yeterli seviyede demir (10 mg Fe kg-1) sequestrin formunda verilmiştir. Fe uygulamasının aktif demir (Fe+2) miktarına etkisi %1 seviyesinde önemli çıkmıştır. 8.60 mg Fe kg-1 olan kontrol grubuna ait genel ortalama, Fe uygulaması ile %26’lık bir artışla 10.85 mg Fe kg-1 değerine ulaşmıştır. Aktif Fe miktarına Fe uygulaması x genotip interaksiyonu da %1 seviyesinde önemli etki yapmıştır. Aktif Fe içeriği bakımından uygulama grupları genotip bazında incelendiğinde en yüksek aktif demir içeriğine Er-99 çeşidinin Fe uygulaması yapılmış bitkilerinde (13.31 mg Fe kg-1), en düşük içeriğe de 46 nolu hattın kontrol grubu bitkilerinde (7.44 mg Fe kg-1) rastlanmıştır. Uygulama grubunda yer alan Er-99, Gökçe, Menemen-92 ve İzmir-92 çeşitlerinde aktif Fe içeriği yüksek çeşitler olarak ön plana çıkmaktadır. Fe uygulamasının toplam demir (Fe+2 + Fe+3) miktarına etkisi de %1 seviyesinde önemli çıkmıştır. 43.28 mg Fe kg-1 olan kontrol grubuna ait genel ortalama Fe uygulaması ile %146’lık bir artışla 106.36 mg Fe kg-1 değerine ulaşmıştır. Toplam Fe miktarına Fe uygulaması x genotip interaksiyonu %1 seviyesinde önemli bir etki yapmıştır. Toplam Fe içeriği bakımından uygulama grupları genotip bazında incelendiğinde en yüksek toplam Fe içeriği Küsmen-99 çeşidinin Fe uygulama yapılmış bitkilerinde (136.30 mg Fe kg-1), en düşük içerik ise Kadınhanı köy populasyonunun kontrol grubu bitkilerinde (37.49 mg Fe kg-1) belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Nohut genotipleri
• aktif demir
• toplam demir

Determination of Iron Uptake Potentials of Registered Chickpea (Cicer arietinum L.) Cultivars and Some Chickpea Genotypes in Turkey

Abstract

Twenty registered cultivars, 6 lines and 3 local populations of chickpea (Cicer arietinum L.) were grown in con-trolled greenhouse conditions to determine their active iron (Fe+2) and total iron (Fe+2 + Fe+3) contents upon iron treatment. Control plants were grown in pots containing Fe deficient (0.9 mg Fe kg-1) soil while treated plants were applied with 10 mg Fe kg-1 in sequestrin form. Iron treatment (Fe+) significantly (p<0.01) affected active Fe (Fe+2) contents of plants. An average of 26.2% in-crease in active Fe content (10.85 mg Fe kg-1) compared to untreated control plants from which an average of 8.60 mg Fe kg-1 was obtained. Fe application x genotype interaction was also significant with respect to active Fe contents. The highest active Fe content (13.31 mg Fe kg-1) was obtained from Er-99 genotype with Gökçe, Menemen-92 and İzmir-92 were other high Fe containing genotypes when treated with Fe. Fe treatment significantly increased total Fe (Fe+2 + Fe+3) contents of the genotypes. The average total iron content of control group was 43.28 mg Fe kg-1 but when treated with Fe it reached to an average value of 106.36 mg Fe kg-1 (146%). Total Fe content was also significantly affected by Fe treatment x genotype interaction. Küsmen-99 had the highest total Fe content (136.30 mg Fe kg-1) whereas Kadınhanı local population had the lowest value (37. 49 mg Fe kg-1).

Keywords

• Chickpea genotypes
• active iron
• total iron