Konya Ekolojik Şartlarında Bazı Aspir (Carthamus tinctorius L.) Çeşitlerinde Verim ve Verim Unsurlarının Tesbiti

Abstract

Bu araştırma, Konya kıraç şartlarında bazı aspir çeşitlerinde verim ve verim unsurlarını tespit etmek amacıyla, 1993 yılında yürütülmüştür. "Tesadüf Blokları" deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulan araştırmada, materyal olarak "Yenice", "Dinçer", "5-154-2", "Oleicleed" çeşitleri, "E-10" çeşit adayı ve "populasyon" olmak üzere altı aspir numunesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çeşitlerin ortalaması olarak; dekara tohum ve yağ verimi değerleri sırasıyla, 147.12-208.60 kg ve 43.53-71.74 kg olarak tespit edilmiştir. Bitki boyu 91.54-119.36 cm, bitki başına yan dal sayısı 7.06-8.42 adet, bitki başına tabla sayısı 13.39-19.76 adet, tablada tohum sayısı 23.54-29.51 adet ve bin tohum ağırlığı 29.77-41.74 g arasında değişmiştir. Kabuk oranı, içte yağ oranı ve kabuklu yağ oranı değerleri ise sırasıyla, % 41.32-49.61, % 51.69-61.06 ve % 26.05-35.28 arasında bulunmuştur.

Keywords

• Aspir
• Carthamus tinctorius L.
• tohum ve yağ verimi

Investigation on Yield and Yield Components of Some Safflower (Carthamus tinctorius L.) Cultivars under Konya Ecological Conditions

Abstract

This research was conducted to determine the yield and yield components of some safflower cultivars under Konya arid conditions in 1993. This research was arranged in the "Randomized Blocks" experimental design with four replications. Totally 6 safflower samples which were "Yenice", "Dinçer", "5-154-2", "Oleicleed" cultivars, "E-10" cultivar candi- date and a "population" were used as the experimental materials. The results of the research mean from cultivars were as follows: Seed and oil yield per da 147.12-208.60 kg and 43.53-71.74 kg, respectively. Plant height, number of secondary branches per plant, number of heads per plant, number of seed per head and thousand seed weight ranged from 91.54-119.36 cm, 7.06-8.42, 13.39-19.76, 23.54-29.51, 29.77-41.74 g, respectively. It was found that hull ratio, oil ratio of hulled seed and oil ratio of seed ranged from 41.32-49.61%, 51.69-61.06% and 26.05-35.28%, respectively.

Keywords

• Safflower
• Arid conditions
• Yield
• Oil content

References

1. Abel, G.H., 1975 b. Cultivar Blends in Safflower. Agronomy Journal. 67 (2): 276-277.
2. Anonymous, 1992. Dış Ticaret İstatistikleri. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. Yayın No: 1615. Ankara.
3. Anonymous, 1994. Türkiye İstatistik Yıllığı. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. Yayın No: 1720. Ankara.
4. Argikar, G.P., Morbad, I.R. ve Thobbi, V.V., 1957. The Range of Variation and Correlation of Some Quantitative Characters in Carthamus tinc- torius L. Indian Oilseeds Journal. 1: 228-234.
5. Ashri, A., Zimmer, D.E., Urie, A.L., Knowles, P.F., 1975. Evaluation of the Germplasm Collection of Safflower Lenght of Planting to Flowering Period and Plant Height in İsrail, Utah and Washington. Theoretical and Applied Genetich. 46: 356-364.
6. Atakışı, 1., 1980. Çukurova'da Yağ Bitkileri Üretimi ve Sorunları. Soya, Kolza, Aspir. Panel (4-5 Eylül 1980). s:132-133, Adana.
7. Bayraktar, N., 1984. Aspir (Carthamus tinctorius L.)'de Tabii Melezleme- nin Tohum Verimi ve Bazı Özelliklere Etkisi Üzerinde Araştırmalar. A.U. Fen Bilimleri Enst. Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Doktora Tezi (Yayınlanmamış), Ankara.
8. Bayraktar, N., 1991a. Türkiye'de Bazı Yağ Bitkilerinin Üretimi ve Tüketimi. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları 1208, Derlemeler: 50, Ankara.

9. Bayraktar, N., 1991 b. Açıkta Tozlanmış Dört Aspir (Carthamus tinctorius L.) Çeşit Adayında Verim ve Verim Ögeleri. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları: 1210. Bilimsel Araştırma ve İncelemeler: 663, Ankara.
10. Bayraktar, N., 1991 c. Kışlık ve Yazlık Aspir (Carthamus tinctorius L.) Döllerinde Verimi Etkileyen Faktörler. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları: 1215. Bilimsel Araştırma ve İncelemeler: 665, Ankara.
11. Claassen, C.E., Ekdahl, W.G. ve Severson, G.H., 1950. The Estimation of Oil Percentage in Safflower Seed and the Association of Oil Percentage with Hull and Nitrogen Percentages, Seed Size and Degree of Spini- ness of the Plant. Agronomy Journal. 42 (10): 478-482.
12. Claassen, C.E. ve Hoffman, A., 1950. Natural and Controlled Crossing in Safflower. Agronomy Journal. 42 (8): 381-384.
13. Demir, F., 1992. "Oleicleed" ve "308" Aspir (Carthamus tinctorius L.) Çeşitlerinin Açıkta Tozlanmış Hatlarından Elde Edilen Melezlerin Verim ve Verim Öğeleri.A.Ü. Fen Bilimleri Enst. Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi (Yayınlanmamış), Ankara.
14. Deokar, A.B. ve Patil, F.B., 1980. Analysis of Parameters of Variability in Some Indian Varieties of Safflower. Field Crop Abstracts. 33 (1): 536.
15. Dernek, Z., 1977. Konya Bölgesinde Yetiştirilecek Aspir Çeşitlerinin Sap- tanması İle İlgili Bir Araştırma. Konya Bölge Topraksu Araştırma