Emeklilik Sonrası Gündelik Yaşam ve Boş Zaman Pratikleri: Kabul Günleri Örneği

Yaşamının önemli evrelerinden olan emeklilik, belli bir işgücü piyasasında çalışmış olan bireylerin hem çalışma hayatında üstlendikleri görevden ayrılması hem de iş yaşamında edindikleri statülerinden ve alışkanlıklardan vazgeçmesidir. Emeklilik sürecini etkileyen bir takım unsurlar vardır; yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, profesyonel meslek sahibi olma, kamu veya özel sektörde istihdam edilme bunlardan bazılarıdır. Sosyal güvenceli bir çalışma yaşamına dâhil olmak, bireylere istihdam sürecinde avantaj sağladığı gibi emeklilik sonrası sürece de avantaj sağlamaktadır. Emeklilik süreci iyi planlanmadığında, bireyin hem çalışma yaşamından kopması hem de sosyal çevresinden ayrılması bazı krizlere neden olabilmektedir. İş gücü piyasasına dâhil olan kadın katılımcılarımızın ortaya çıkan bu krizi nasıl yönettiği, emekliliği nasıl deneyimlediği ve gündelik yaşamda boş zamanlarını değerlendirme pratiklerinin neler olduğu temel araştırma problemlerimiz olmuştur. Antalya Pamuklu Dokuma Fabrikası’ndan (Sümerbank) emekli olan 13 kadın katılımcının, gündelik yaşamda düzenledikleri “kabul günü”nden hareketle çalışmamız, ücretli iş gücüne katılan kadınların sosyoekonomik kazanımlarına ve emeklilik sonrası gündelik yaşamına odaklanmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, verilerin toplanmasında “sözlü tarih” yaklaşımı tercih edilmiştir. Sosyal güvenceli bir çalışma yaşamından emekli olan araştırma grubumuz, gündelik hayatta daha aktif oldukları gözlenmiştir. Katılımcılar gündelik yaşamda sosyalliklerini “kabul günü” üzerinden devam ettirdikleri bulgularına ulaşılmıştır. Katılımcılar, ‘‘kabul günü’’ üzerinden toplumsal bir varlık olduklarını ifade ederek, bu sosyalleşme pratiği ile hane içinden kamusal alana taşan bir mekânsal değişim yaparak ‘‘biz de varız’’ demenin kolektif yapısını ortaya koymuşlardır. Yaşlarının giderek ilerlemesi ile beraber kabul günü ritüellerini yerine getirememe ve zaman faktörünü daha ‘verimli’ kullanmak adına kabul günlerini kamusal alana taşıdıkları gözlemlenmiştir.