Research Article

Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu

Volume: 5 Number: 2 December 31, 2023
TR EN

Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu

Abstract

Cebel-i Âmil bugün Güney Lübnan olarak bilinen bir bölgedir. Bazı Şiî alimler, bu bölgede Şiîliğin yayılmasını Ebû Zer’e (öl. 32/653) dayandırmaktadır. Bu görüşün desteklenmesi oldukça zor olup bölgede Şiîliğin ne zaman yayıldığı ise tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte toplumun Şiî görünümünün 4./10. asırdan itibaren belirginleştiği söylenebilir. Şehîd-i Evvel lakabıyla bilinen Muhammed b. Mekkî el-Âmilî (öl. 786/1384), Cizzîn merkezli olarak yürüttüğü faaliyetlerle Cebel-i Âmil bölgesinin ilmî ve kültürel açıdan gelişmesine katkı sağlamıştır. Ondan önce bölgede yetişen bazı âlimler olmakla birlikte Şehîd-i Evvel, Cebel-i Âmil bölgesinde ilim geleneğinin kurucusu olarak kabul edilmiştir. Görüşleri ve telif etmiş olduğu eserleri ile bir ekol haline gelmiştir. Cebel-i Âmil bölgesi Şehîd-i Evvel’den sonraki süreçte en önemli Şiî merkezlerinden biri olmuştur. Bu çalışmada kaynaklardan elde edilen bilgiler çerçevesinde Cebel-i Âmil bölgesinde Şiîliğin yayılması, ilmî hareketliliğin ortaya çıkışı ve Şehîd-i Evvel ile birlikte kurulmaya başlayan medreseler bağlamında Şiî ilim geleneğinin oluşum süreci ele alınmaktadır.

Keywords

İslam Mezhepleri Tarihi, Lübnan, Cebel-i Âmil, Şîa, Şehîd-i Evvel

Ethical Statement

This article is derived from his PhD dissertation titled "The Place of the Jabal Amil Region in the Shi'i-Usūlī Tradition: The Case of Muhammad ibn Makkī al-Amilī (Shahīd al-Awwal)". It is declared that scientific and ethical principles were followed during the preparation of this study and all the studies utilized are indicated in the bibliography.

References

  1. Abisaab, Rula Jurdi. “Jabal ‘Âmil”. Encyclopaedia Iranica. Erişim 29 Aralık 2020. www.iranicaonline.org/articles/jabal-amel-2
  2. Abisaab, Rula Jurdi. “The Ulama of Jabal ‘Amil in Safavid Iran, 1501-1736: Marginality, Migration and Social Change”. Iranian Studies 27 (1994), 103-122.
  3. Abisaab, Rula. “Shi’ite Beginnings and Scholastic Tradition in Jabal Âmil in Lebanon”. The Muslim World 89 (1999), 1-21.
  4. Ajend, Yakûb. Kıyâm-ı Şi‘î Serbedârân. Tahran: Neşr-i Göstere, 1363.
  5. Algar, Hamid. “Hür el-Âmilî”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 18/493-494. Ankara: TDV Yayınları, 1998.
  6. Âlu Safâ, Muhammed Câbir. Târîhu Cebeli Âmil. Beyrut: Dâru’n-Nehâr, t.y.
  7. Arıkan, Adem. “Abbasî Halifesi Nasır Lidinillâh’ın Şiî Siyaseti”. İlahiyat Akademi Dergisi 5 (2017), 147-164. Arıkan, Adem. “Zeynüddı̇n el-Âmı̇lı̂’nı̇n Öldürülmesı̇yle İlgı̇lı̇ İmâmı̇yye Tabakât Kı̇taplarındakı̇ Kurguların Değerlendı̇rı̇lmesı̇”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19 (2009), 87-112.
  8. Arıkan, Adem. Büyük Selçuklular Döneminde Şîa. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  9. Arjomand, Said Amir. The Shadow of God and The Hidden Imam. Chicago: The University of Chicago Press, 1984.
  10. Âsafî, Muhammed Mehdî. “Takdîm”. er-Ravzatü’l-Behiyye fî Şerhi’l-Lüm‘ati’d-Dımaşkıyye. nşr. Muhammed Kelânter. 77-148. Necef: Menşûrâtü Câmiati’n-Necef ed-Dîniyye, 1386.
APA
Eski, D. (2023). Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu. Turkish Journal of Shiite Studies, 5(2), 138-165. https://doi.org/10.48203/siader.1400407
AMA
1.Eski D. Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu. Turkish Journal of Shiite Studies. 2023;5(2):138-165. doi:10.48203/siader.1400407
Chicago
Eski, Duran. 2023. “Lübnan’ın Cebel-I Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu”. Turkish Journal of Shiite Studies 5 (2): 138-65. https://doi.org/10.48203/siader.1400407.
EndNote
Eski D (December 1, 2023) Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu. Turkish Journal of Shiite Studies 5 2 138–165.
IEEE
[1]D. Eski, “Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu”, Turkish Journal of Shiite Studies, vol. 5, no. 2, pp. 138–165, Dec. 2023, doi: 10.48203/siader.1400407.
ISNAD
Eski, Duran. “Lübnan’ın Cebel-I Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu”. Turkish Journal of Shiite Studies 5/2 (December 1, 2023): 138-165. https://doi.org/10.48203/siader.1400407.
JAMA
1.Eski D. Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu. Turkish Journal of Shiite Studies. 2023;5:138–165.
MLA
Eski, Duran. “Lübnan’ın Cebel-I Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu”. Turkish Journal of Shiite Studies, vol. 5, no. 2, Dec. 2023, pp. 138-65, doi:10.48203/siader.1400407.
Vancouver
1.Duran Eski. Lübnan’ın Cebel-i Âmil Bölgesinde Şiî İlim Geleneğinin Oluşumu. Turkish Journal of Shiite Studies. 2023 Dec. 1;5(2):138-65. doi:10.48203/siader.1400407