Muhammed Mehdî b. Muhammed Nâsır Esterâbâdî. Târîh-i Cihângüşâ-yı Nâdirî. Kaşmer: İntişarat-ı Âlem-i Efruz,1394/2015.
Öz
Bu çalışmada Şiî-İran
tarihi açısından büyük bir öneme sahip olan Nâdir Şah Afşar'ın (ö. 1747)
hayatına ve siyasî faaliyetlerine ilişkin hadiselerin yer aldığı Târîh-i
Cihângüşâ-yı Nâdirî aldı eser tanıtılmıştır. Bu eser Nâdir Şah’ın münşîlik
(kâtiplik) görevini üstlenen Mirzâ Mehdî Han Esterâbâdî (ö.
1757) tarafından Farsça olarak kaleme
alınmıştır. Esterâbâdî, Nâdir Afşar’ın münşîsi olduğundan onunla birlikte uzun
seneler seyahat etmiş ve çeşitli seferlere katılmıştır. Bu sayede Esterâbâdî,
dönemin tarihî olaylarını kaydetme ve Nâdir Şah’ın hayatına dair hususları
aktarma fırsatı bulmuştur. İran tarihi ve edebiyatı açısından önemli bir yere
sahip olan bu eserin orijinal yazma nüshası edebî bir üslupla ve ağır bir dille
yazılmıştır. Târîh-i Cihângüşâ-yı Nâdirî’nin esas aldığımız nüshası
çeşitli sadeleştirmeler ve açıklamalar içeren ilâvelerle yeniden
düzenlenmiştir. Ele aldığı döneme dair birinci el kaynak niteliğindeki bu
eserin tanıtımının alan ilgilileri ve araştırmacıları için faydalı olacağı
umulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Arunova, M. R - K. Z. Eşrefyan. Nâdir Şah-ı Avşar. Çev. Nergize Turaeva. İstanbul: Selenge Yayınları, 2015.
- Esterâbâdî, Mirzâ Mehdî Han. Târih-i Nâdirî. Milli Kütüphane, Nâdir Eserler Koleksiyonu, MK Yer No: 06 Mil EHT A 28271.
- Esterâbâdî, Muhammed Mehdî Hân b. Muhammed Nâsır. Târîh-i Cihân-güşa. Konya: Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, Antalya Akseki Yeğen Mehmet Paşa İlçe Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, Demirbaş No: 07 Ak Çar Ca 5.
- Han, Mirzâ Mehdî. Târîh-i Cihângüşâ-yı Nâdirî. Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi, Yer No: Y/0051-1.
- Heyet, Mehmet. “Mirzâ Mehdî Han Esterâbâdî ve Onun Senglah Eserinde Dil Adlandırmaları Üzerine Bir İnceleme”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi 16/2 (2019), 380-389.
- Karsî, Hâcibî. Terceme-i Târîh-i Nâdir Şâh. İstanbul Kütüphaneleri, İstanbul Kütüphanelerinde bulunan Türkçe Tarih-Coğrafya Yazmaları, Esad Efendi (Süleymaniye Ktb.) No. 2179.
- Lockhart, L. Nâdir Shah. London: Luzac & Co., 1938.
- Minorsky, Vilademir. “Nâdir”. İslam Ansiklopedisi. 9/21-31. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1964.
- Muhammed Mehdi b. Muhammed Nâsır Esterâbâdî (ö. 18. yy). Târîh-i Cihângüşâ-yı Nâdirî. Kaşmer: İntişarat-ı Âlem-i Efruz,1394.
- Özgüdenli, Osman Gazi. “Tarih”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 40/54-58. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.