Research Article

Modern Dönem Şiîlik Eleştirileri Bağlamında Ahmed Kesrevî’nin Görüşleri ve Pâkdinîyân Hareketi

Volume: 2 Number: 2 December 31, 2020
EN TR

Modern Dönem Şiîlik Eleştirileri Bağlamında Ahmed Kesrevî’nin Görüşleri ve Pâkdinîyân Hareketi

Öz

20. yüzyılın ilk yarısında İran’ın önemli düşünürlerinden biri olan Ahmed Kesrevî, yaşadığı dönemin sorunlarına çözüm arayışına girmiş bilginlerdendir. Siyasi ve içtimaî hayata Meşrutiyet Devrimi ile birlikte adım atmış, Tebriz merkezli birçok önemli olaya şahit olmuştur. Onun İran’ın farklı bölgelerinde devlet memurluğu yapması, toplumu daha yakından tanımasına sebep olmuştur. Kesrevî’nin çalışma-ları siyasi, içtimai, filoloji, din, mezhep, kültür, tarih ve örf gibi çeşitli alanları içer-mektedir. Bununla birlikte Kesrevî, faaliyetlerine dergi ve gazete neşrederek başla-mış, dinî ve mezhebî konularda tenkidî yönüyle öne çıkan eserler kaleme almıştır. Özellikle Şiîlik üzerine yaptığı çalışmalar, bu fırkanın ortaya çıkışı ve görüşleriyle ilgili sorgulayıcı ve bazen de yargılayıcı açıklamalarda bulunması onu hedef hâline getirmiştir. Şiî ulema, Kesrevî’nin sert eleştirilerine karşı büyük bir tepki göstermiş, onu kâfir ve mürted ilan etmiştir. Çalışmamızda Ahmed Kesrevî’nin hayatı, eserleri, dinî, mezhebî, siyasi ve içtimaî görüşleri ele alınacak, kurmuş olduğu Pâkdînîyân hareketi incelenecek, kendisine yöneltilen eleştiriler orijinal kaynaklardan yararlanıla-rak açıklığa kavuşturulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Ahmed Kesrevî , İran , Din , İslâm , Şiilik , Pâkdinîyân Hareketi

References

  1. Abbaslı, Mirza. “Safevîlerin Kökenine Dair”. Belleten XL/158 (1976), 287–329.
  2. Atalan, Mehmet. Muhammed b. el-Hanefiyye ve Anadoludaki Tezahürleri. Ankara: İlahiyat Yayınları, 2007.
  3. Atalan, Mehmet. Şiîliğin Farklılaşma Sürecinde Ca’fer es-Sâdık’ın Yeri. Anka-ra: Araştırma Yayınları, 2005.
  4. Asîl, Huccetullah. Seyrî der Endişe-i Siyas-î Kesrevî. Tahran: Emîr-i Kebîr, 1356/1977.
  5. Azer, Ali. Azadistan Devleti ve Şeyh Muhammed Hıyâbânî. çev. Eloğlu. Yayı-na hazırlayan Seyfettin Altaylı. Ankara: Elektronik İletişim Ajansı, 1995.
  6. Benli, Yusuf. Hicri II. Asırda Kûfe Merkezli Şiî Nitelikli Gulât Hareketler. Har-ran: Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000.
  7. Bilgin, Orhan. “Seyyid Ahmed Kesrevî”. 311. İstanbul: TDV İslam Ansiklopedi-si, 2002.
  8. Bozan, Metin. İmamiyye’nin İmamet Nazariyyesinin Teşekkül Süreci. İstanbul: İSAM Yayınları, 2009.
  9. Palmira, Brummet. “The Myth of Shah İsmail Safavi: Political Rhetoric and “Di-vine” Kingship”, Medieval Christian Perceptions of İslam: A Book of Es-says. 331-363. ed. J. Victor Tolan, New York 1996.
  10. Ca’ferîyân, Resul. Cereyanhâ ve Sazmanhâ-yi Mezhebî-Siyasi-î İran. Tahran: Müessise-i Ferheng-i Daniş ve Endişe-i Muasır, 1380/2001.
ISNAD
Ahmetoğlu, Şahin. “Modern Dönem Şiîlik Eleştirileri Bağlamında Ahmed Kesrevî’nin Görüşleri Ve Pâkdinîyân Hareketi”. Turkish Journal of Shiite Studies 2/2 (December 1, 2020): 126-156. https://doi.org/10.48203/siader.745947.