KAYNAĞA GİTMEK: GİRESUN YÖRESİNDE UNUTULMUŞ BİR DEYİMİN TARİHSEL ARKA PLANI
Öz
Özet: Türk boylarının geçmişteki bozkır yaşantısı, tarihsel süreçte tedricen değişiklikler göstererek yirminci yüzyıla dek varlığını sürdürmüştür. Eski yurtları olan Orta Asya’daki göçebe yaşam tarzını Anadolu’da da yüzyıllarca sürdüren Türkler, yaylacılığa endeksli hayvancılıkla uğraşmaktayken, ilerleyen zamanlarda tarımsal faaliyetlere de zaman ayırmaya başlamışlardır. Tarımsal faaliyetlerin gündelik yaşamda önem kazanmaya başlamasıyla, Türklerin yaylacılık geleneğinde işbölümü ve zamanlamaya dair değişiklikler gerçekleşmiştir. Ziraat ve yaylacılığın bir arada yürütülmesi için, aile fertleri arasındaki rol dağılımı git gide belirgin bir hâl almıştır. Osmanlı’nın son dönemlerine gelindiğinde, yaylacılık faktörünün bozkırdaki Türk toplumu üzerinde yeni kültürel sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Bu sonuçlara açık bir örnek niteliği taşıyan Giresun yöresindeki otçu göçü; yaylacılık, hayvancılık ve ziraat işlerini birlikte yürüten ailelerde yeni kültürel kavramları beraberinde getirmiştir: “Kaynağa gitmek”. Giresun yöresinde yüzyıllarca kullanılmış olan bu deyim, otçu göçü geleneğinin önemini yitirmesine paralel olarak unutulmaya yüz tutmuştur. Deyimin temelinde yatan yaylacılık-hayvancılık-ziraat üçlemesinden doğan aile fertlerinin iş bölümü ve ara zamanlara bağlı rol dağılımının daha iyi anlaşılması için Türk kültüründe şenliklerin, göç ve göçebeliğin tarihsel arka planının incelenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, Giresun yöresinde kullanılmış olan “kaynağa gitmek” deyiminin tarihsel arka planı üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmet Rıfat, Lügat-i Tarihiyye-I, Mahmutbey Matbaası, İstanbul 1299.
- Ahmet Vefik, Lehçe-i Osmanî-I, Matbuat-ı Amire, İstanbul 1293.
- Akat, Abdullah, “Doğu Karadeniz Bölgesi Müziklerinin Popülerleşme Süreci ve Etkilenimleri”, http://www.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/AKAT-Abdullah-DO%C4%9EU-KARADEN%C4%B0Z-B%C3%96LGES%C4%B0-M%C3%9CZ%C4%B0KLER%C4%B0N%C4%B0N-POP%C3%9CLERLE%C5%9EME-S%C3%9CREC%C4%B0-VE-ETK%C4%B0LEN%C4%B0MLER%C4%B0.pdf erişim tarihi: 30.12.2017.
- Aktunç, Hulki, Türkçenin Büyük Argo Sözlüğü (Tanıklarıyla), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 1998.
- Balcı, Sezai-Kaya, Mevlüt, “Divan-ü Lügati’t-Türk’ten Giresun Sosyal Antropolojisine Uzanan Söz Varlığı”, Uluslararası Karadeniz Havzası Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1/3, 2015, s. 250-316.
- Bauman, Zygmunt, Çalışma, Tüketicilik ve Yeni Yoksullar, Sarmal Yayınları, İstanbul 1999.
- Baykara, Tuncer, Türk Kültürü, IQ Kültür Sanat Yayınları, İstanbul 2005.
- Berber, Oktay, “Türk Kültüründe Eğlence ve Birlik Unsuru Olarak Düğünler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 10/2, 2009, s. 1-11.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mevlüt Kaya
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Mart 2018
Gönderilme Tarihi
15 Ocak 2018
Kabul Tarihi
26 Şubat 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 1