Reşat Enis Metinlerinde Etnografik Anlatının Kodlarını Yakalamak

Bu çalışmada etnografi-edebiyat ilişkileri; alegori ve çok anlamlılık, yazar ve etnograf; gözlemci ve gözlenen arası ilişkiler; etnografikurgu (etnografiction) ve metinsellik konuları, romanlarını masa başında değil, alanda gözlemler yaparak yazdığını ifade eden Reşit Enis Aygen’in metinleri bağlamında tartışmaya açılıyor. Çalışma kapsamında Reşat Enis’in eserlerine “etnografikliği nerede?” sorusu soruldu. Buradan hareketle “etnografik dil” ayırt edilmeye, etnografik anlatıya dair kodlar yakalanmaya çalışıldı. Bu bağlamda da “kod” kavramıyla, metni organize eden kategoriler inşa ederken bunların aralarında belirli yapısal bir ilişki kurarak metni kapatmayan, tek mantığa indirgemeyen bir akıl yürütmeden hareket eden Barthes’ın kod çıkarma yönteminden yararlanıldı. Bir yandan kategoriler geliştirirken diğer yandan farklı seslere kulağını vermesiyle metni çok sesli bağlama oturtan Barthes’ın bu semiyotik yaklaşımından esinlenilerek söz konusu romanlardaki etnografik sese kulak verildi. Ve metinlerde duyulan etnografik sesler; Konu/Sorunsal Kodu, Yoğun Betimleme Kodu, Holistik Kod, Ters Yüz Etme Kodu ve Evrensel Tecrübe Kodu olarak beş tema altında toplanarak, etnografik metin oluşturulurken işe koşulan araçlar ortaya koyulmaya çalışıldı.

In this study, relations of ethnography with literature; allegory and polysemy, author and ethnographer; relations between the observer and the observed, etnografiction and textuality come up for discussion over Reşit Enis’ novels, who states that he wrote his novels by making observations in the field, rather than at the desk. Within the scope of the study, the question “where is its ethnographicity?” was asked to Reşat Enis' works. Thus, “ethnographic language” was tried to be distinguished and ethnographic narrative codes were tried to be captured. Within this context, logic of Barthes's code was utilized, while constructing categories organizing the text by the concept of “code”, which does not close the text by establishing a certain structural relationship between those and reducing it to a single logic. The ethnographic sound in these novels was listened to, inspired by the semiotics approach of Barthes, who put the text in a polyphonic context by giving his ear to different sounds, while developing categories. And while collecting ethnographic sounds heard in the novels under five themes as Theme/Problematic Code, Thick Description Code, Holistic Code, Reversal Code and Universal Experience Code, the instruments used in constructing ethnographic texts were tried to be put forward.