Sağlık Hizmetlerinde Sponsorlu Dijital Görünürlük ve Denetim Asimetrisi Riski

Sağlık hizmeti arama ve hizmet sunucusu seçimi giderek arama motorları, sosyal medya, çevrimiçi değerlendirme siteleri ve dijital sağlık platformları üzerinden gerçekleşmektedir. Bu çalışma, sponsorlu dijital görünürlüğün sağlık hizmeti seçimindeki işlevini ve Türkiye’nin düzenleyici yaklaşımını incelemekte; odağını içeriğin doğruluğundan ziyade, kuralların farklı aktörlere fiilen uygulanabilmesindeki muhtemel farka, yani denetim asimetrisi riskine yöneltmektedir. Araştırma; seçilmiş hakemli ampirik çalışmaların tematik sentezini, düzenleyici belge incelemesini ve işlevsel mukayeseli hukuk yaklaşımını birleştiren nitel bir mukayeseli politika ve hukuk analizidir. Türkiye; Avrupa Birliği üst çerçevesi, Almanya, Birleşik Krallık, Avustralya, Kanada’nın Ontario eyaleti ve Güney Kore ile mukayese edilmiştir. Çalışma üç katkı sunmaktadır. Tıklama ve değerlendirme, sonraki bilgi araması, platform içi talep ve gerçekleşmiş hizmet kullanımını ayrı davranış safhaları olarak ele alan kanıt sentezi, sponsorlu dağıtımın sağlık ihtiyacını her durumda ürettiği yönündeki genellemeyi desteklememektedir. İşlevsel mukayese çerçevesi, Türkiye’nin yurt içindeki ruhsatlı aktörler bakımından dağıtım tekniğini, yani ücretli yerleştirme biçimlerini, sınırlamanın merkezine yerleştirmesiyle ayrıştığını göstermekte; ancak rejimler arasında bir üstünlük sıralaması kurmamaktadır. Denetim asimetrisi riski kavramsallaştırması bu farkı tespit edilebilirlik, hukukî muhataba erişim, delile ulaşma, kurumlar arası koordinasyon ve karar ile kararın icrası safhaları ve bunları kesen işlem süresi üzerinden ampirik olarak sınanabilir hâle getirmektedir. Kavramın adlandırdığı, gerçekleştiği gösterilmiş bir sonuç değil, bir yönetişim riskidir. Bu nedenle aktör, içerik, hedefleme, platform ile denetim ve müeyyide katmanlarının birlikte işletilmesi ve her safhanın aktör gruplarına göre ayrıştırılmış aday oran ve süre göstergeleriyle izlenmesi önerilmektedir. Bu bileşimin hasta güvenliğine katkısı ampirik olarak sınanmalıdır.

Healthcare searches and provider selection increasingly occur through search engines, social media, online review sites, and digital health platforms. This study examines the function of sponsored digital visibility in healthcare selection and Türkiye’s regulatory approach, focusing less on content accuracy than on a possible gap in how far rules actually reach different actors, namely the risk of enforcement asymmetry. This qualitative comparative policy and legal analysis combines a thematic synthesis of selected peer-reviewed empirical studies, regulatory document analysis, and functional comparative law. Türkiye is compared with the European Union’s horizontal framework, Germany, the United Kingdom, Australia, Ontario (Canada), and South Korea. The study makes three contributions. An evidence synthesis treating clicks and evaluation, subsequent information seeking, platform-based demand, and completed healthcare use as distinct behavioral stages does not support the generalization that sponsored distribution produces health need in every case. A functional comparative framework shows that Türkiye differs by placing the distribution technique (paid placement formats) at the center of its restrictions for licensed domestic providers, without ranking regimes. The conceptualization of the risk of enforcement asymmetry makes this gap empirically testable across stages of detectability, legal answerability, access to evidence, inter-agency coordination and decision, and implementation of the decision, and the processing time cutting across them; it names a governance risk, not a demonstrated outcome. Accordingly, operating the actor, content, targeting, platform, and enforcement layers together and monitoring each stage through candidate rate and time indicators disaggregated by actor group are recommended. Whether this combination improves patient safety requires empirical testing.