DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası
Öz
Paleo diyeti, insan biyolojisinin milyonlarca yıl süren evrimsel süreç sonucunda şekillendiği ve bu biyolojinin modern yaşam biçimleriyle uyumsuz olduğu varsayımına dayanır. İlk olarak tahılların dışarıda bırakıldığı bir beslenme rejimiyle iştahı kontrol altına almayı ve bedeni düzenlemeyi amaçlayan bu yaklaşım, bazı yorumcular tarafından geçmişe yönelik bir “altın çağ” nostaljisiyle harmanlanarak, uygarlık eleştirisi niteliği kazanan Paleo hareketine evrilir. Böylece, başlangıçta bir beslenme tercihi olarak ortaya çıkan Paleo yaklaşımı, zamanla doğaya dönüş ideali, beden, performans, irade ve toplumsal cinsiyet normları etrafında örülen ideolojik bir yaşam biçimine dönüşür. Bu makale Paleo hareketinin söylemsel yapısını, John Durant’ın The Paleo Manifesto (2013) kitabını temel alarak eleştirel bir söylem analiziyle incelemektedir. Makalenin temel argümanı, Paleo hareketinin bir beslenme pratiğinin ötesine geçerek uygarlık eleştirisi ve toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşası üzerinden muhafazakâr ve neoliberal değerleri içeren bir yaşam tarzı önerdiğidir. Paleo Manifesto, insan doğasına dönük biyolojik bir restorasyon çağrısı yaparken, modernitenin evrenselci değerlerini reddeden bir toplumsal tahayyül sunar. Bu tahayyül, Alternatif Sağ düşünce ile örtüşen bir biçimde, eşitsizliklerin doğallaştırılması, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden tesisi ve hiper-maskülenliğin yüceltilmesi gibi unsurları içerir. Bu bağlamda Paleo hareketi, yalnızca bir beslenme biçimi sunmakla kalmaz; beden, doğa ve toplumsal roller üzerinden şekillenen normatif düzenlemeleriyle, sağ ideolojilerin kültürel alandaki etkisini pekiştiren bir metapolitik müdahale alanı haline gelir. Makale, Paleo yaklaşımının feminizm, vejetaryenlik/veganlık ve eşitlikçi taleplerle kurduğu gerilimli ilişkiyi tartışmaya açmaktadır. Bu doğrultuda, Paleo anlatısının sağ popülist ve mizojinist söylemlerle nasıl kesiştiğini ortaya koymayı ve hareketin muhafazakâr ve neoliberal değerlerle kurduğu ideolojik yakınlığı söylemsel düzeyde analiz etmeyi hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adams, C. J. (2015). Etin cinsel politikası: Feminist-vejetaryen eleştirel kuram (G. Tezcan & M. E. Boyacıoğlu, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Appadurai, Arjun (2017). Demokrasi yorgunluğu (M. Şahin, Çev.). H. Geiselberger (Ed.), Büyük gerileme: Zamanımızın ruh hali üstüne uluslararası bir tartışma içinde (s. 17-29). İstanbul: Metis Yayınları.
- Baker, U. (2006). Muhafazakâr kisve. M. Gültekingil & T. Bora (Ed.), Modern Türkiye’de siyasal düşünce: Muhafazakârlık içinde (Cilt 5, ss. 101-104). İstanbul: İletişim Yayınları. Bauman, Z. (2018). Retrotopya (A. Karatay, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Belge, M. (2006). Muhafazakârlık üzerine. M. Gültekingil & T. Bora (Ed.), Modern Türkiye’de siyasal düşünce: Muhafazakârlık içinde (Cilt 5, ss. 92–100). İstanbul: İletişim Yayınları.
- Bora, T., & Onaran, B. (2006). Nostalji ve muhafazakârlık: “Mâzi cenneti”. M. Gültekingil& T. Bora (Ed.), Modern Türkiye’de siyasal düşünce: Muhafazakârlık içinde (Cilt 5, ss. 234–260). İstanbul: İletişim Yayınları.
- Brown, W. (2021). Neoliberalizmin harabelerinde: Batı’da antidemokratik siyasetin yükselişi (B. Doğan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
- Buchanan, P. J. (2001). The death of the West. New York: St. Martin’s Press.
- Butler, J. (2010). Cinsiyet belası (B. Ertür, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beden Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Ekim 2025
Gönderilme Tarihi
30 Haziran 2025
Kabul Tarihi
3 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 2
APA
Kükrer, M., & Balkan, T. (2025). DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 28(2), 23-42. https://doi.org/10.18490/sosars.1813069
AMA
1.Kükrer M, Balkan T. DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası. SAD / JSR. 2025;28(2):23-42. doi:10.18490/sosars.1813069
Chicago
Kükrer, Meriç, ve Tuğba Balkan. 2025. “DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 28 (2): 23-42. https://doi.org/10.18490/sosars.1813069.
EndNote
Kükrer M, Balkan T (01 Ekim 2025) DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 28 2 23–42.
IEEE
[1]M. Kükrer ve T. Balkan, “DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası”, SAD / JSR, c. 28, sy 2, ss. 23–42, Eki. 2025, doi: 10.18490/sosars.1813069.
ISNAD
Kükrer, Meriç - Balkan, Tuğba. “DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 28/2 (01 Ekim 2025): 23-42. https://doi.org/10.18490/sosars.1813069.
JAMA
1.Kükrer M, Balkan T. DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası. SAD / JSR. 2025;28:23–42.
MLA
Kükrer, Meriç, ve Tuğba Balkan. “DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, c. 28, sy 2, Ekim 2025, ss. 23-42, doi:10.18490/sosars.1813069.
Vancouver
1.Meriç Kükrer, Tuğba Balkan. DNA’mıza Yazılı Muhafazakârlık: Paleo Manifesto’da Geçmiş ve Toplumsal Cinsiyetin Neoliberal Yeniden İnşası. SAD / JSR. 01 Ekim 2025;28(2):23-42. doi:10.18490/sosars.1813069
