II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ’NDE BİR ÇOCUK DERGİSİ: KARDEŞ SESİ

Year 2026, Volume: 27 Issue: 50, 1 - 18, 31.01.2026

Onur Belli

https://doi.org/10.21550/sosbilder.1742964

https://izlik.org/JA39GW24YT

Abstract

II. Meşrutiyet ilânıyla geleceğin büyüklerini yetiştirmek, önceki devirlerden çok daha fazla önem kazanmış ve bu nedenle de çocuk eserlerinde, dergilerinde ve gazetelerinde büyük bir yükseliş olmuştur. Bu bağlamda II. Meşrutiyet Dönemi çocuk dergi ve gazeteleri için bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. 3 Şubat 1910’da yayın hayatına başlayan ve sahipliğiyle müdürlüğünü Mehmed Hasib’in üstlendiği Kardeş Sesi de bunlardan biridir. Kardeş Sesi kendini vatana hizmet eden resimli Osmanlı gazetesi olarak tanıtmaktadır. Derginin amacı, kardeşlerinizin bir tutam sesi olmak, onları eğlendirmek ve eğlendirirken bilgilendirmek olarak belirtilmiştir. Mecmuanın bilinen son sayısı, 24 Şubat 1910 tarihli 4. sayısıdır. Bu dönemde neşredilen Çocuk Dünyası, Çocuk Duygusu, Mektebli, Çocuk Bahçesi, Çocuk Dostu, Çocuk Yurdu, Küçükler Gazetesi ve Türk Yavrusu gibi gazete ve dergilerle ilgili çalışma olmasına karşın Kardeş Sesi’yle ilgili henüz bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada, II. Meşrutiyet Dönemi’nde yayın hayatına başlayan Kardeş Sesi mecmuası incelenecektir.

Keywords

Kardeş Sesi , süreli çocuk yayını , çocuk edebiyatı , II. Meşrutiyet Dönemi , çocuk kavramı

Ethical Statement

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

A Children’s Magazine in the Second Constitutional Era: Kardeş Sesi

https://izlik.org/JA39GW24YT

Abstract

With the proclamation of the Second Constitutional Era, the importance of raising the great individuals of the future increased significantly compared to previous periods. As a result, there was a remarkable rise in children’s literature, magazines, and newspapers. In this context, the Second Constitutional Era represents a turning point for children’s periodicals. Kardeş Sesi, which began publication on February 3, 1910, with Mehmed Hasib serving as both its owner and editor, is one such publication. Kardeş Sesi introduced itself as an illustrated Ottoman newspaper serving the homeland. Its stated aim was to be a handful of voice for children, to entertain them and to inform them while entertaining. The last known issue of the magazine is its fourth, dated February 24, 1910. Although there have been studies on other children’s magazines and newspapers published during this period such as Çocuk Dünyası, Çocuk Duygusu, Mektebli, Çocuk Bahçesi, Çocuk Dostu, Çocuk Yurdu, Küçükler Gazetesi, and Türk Yavrusu no study has yet been conducted on Kardeş Sesi. This study will examine the magazine Kardeş Sesi, which began publication during the Second Constitutional Era.

Keywords

Kardeş Sesi , periodical children’s publication , children’s literature , Second Constitutional Era , childhood concept

Ethical Statement

The article has been prepared in accordance with research and publication ethics. This study does not require ethics committee approval.

References

• Alpay, M. (1980). Türk çocuk edebiyatı. Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, (8-9), 167-191.
• Emiroğlu, Ö. (2020). Eski harfli süreli çocuk yayınları. Akçağ Yayınları.
• Enginün, İ. (2007). Yeni Türk edebiyatı araştırmaları. Dergâh Yayınları.
• Gurbetoğlu, A. (2006). II. Meşrutiyet döneminde yayımlanan çocuk dergilerinin eğitim açısından incelenmesi (1908-1918). (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• İnan, R. (2012). Cumhuriyet Dönemi çocuk dergi ve gazeteleri: Tahlilî fihrist 1923-1940. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kanter, B. (2022). Meşrutiyet Dönemi çocuk edebiyatı ve Halil Hamid’in çocuklara yönelik eserleri. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 62(1), 121-141.
• Kıbrıs, İ. (2010). Çocuk edebiyatı. Kök Yayıncılık.
• Kür, İ. (1991). Türkiye’de süreli çocuk yayınları. Atatürk Kültür Merkezi Yayını.
• Oğuzkan, A. F. (2000). Çocuk edebiyatı. Anı Yayıncılık.
• Okay, C. (1999). Eski harfli çocuk dergileri. Kitabevi.
• Ömer Seyfettin (2020). Bütün nesirleri (fıkralar, makaleler, mektuplar ve çeviriler). N. H. Polat (Haz.), Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Sever, S. (2023). Çocuk ve edebiyat. Tudem.
• Sınar, A. (2006). Türkiye’de çocuk edebiyatı çalışmaları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 4(7), 175-225.
• Sınar, A. (2011). Türkiye’de çocuk edebiyatının gelişimi. R. Korkmaz (Ed.), Yeni Türk Edebiyatı 1839 - 2000 El Kitabı içinde (575-598. ss.), Grafiker Yayınları.
• Şimşek, T. & Yakar, Y. M. (2020). Çocuk ve edebiyat. T. Şimşek (Ed.), Kuramdan Uygulamaya Çocuk Edebiyatı El Kitabı içinde (13-42. ss.), Grafiker Yayınları.
• Şirin, M. R. (2022). Çocuk, çocukluk ve çocuk edebiyatı. Uçan At Yayınları.
• Yalçın, A. & Aytaş, G. (2017). Çocuk edebiyatı. Akçağ Yayınları.
• Ziya Gökalp (2018). Küçük Mecmua yazıları. A. Duymaz (Haz.), Ötüken Neşriyat.
• Ziya Gökalp (2019). İslâm Mecmuası ve Muallim Mecmuası yazıları. S. Çonoğlu (Haz.), Ötüken Neşriyat.