ÖZEL ORTAOKUL SINIFLARINDA KARŞILAŞILAN İSTENMEYEN ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARI
Abstract
Bu araştırmanın amacı, öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre özel ortaokul sınıflarında karşılaşılan
istenmeyen davranışların neler olduğunu, nedenlerini ve öğretmenlerin hangi tepkileri gösterdiklerini belirlemektir.
Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır.
Araştırmaya bir özel öğretim kurumuna ait ortaokulun iki şubesinde görev yapan 24 öğretmen ve
235 öğrenci katılmıştır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen
öğretmen ve öğrencilere yönelik üçer sorudan oluşan yarı-yapılandırılmış görüşme formu
kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma
sonuçlarına göre özel ortaokul sınıflarında; sınıf kurallarına uyamama, ders dışı işlerle
uğraşma, ders konusu dışında soru sorma, derse dikkati verememe, görevden kaçınma,
sözlü atışma, saygısız davranma, gereksiz espri yapma, dersi kaynatma, bağırma, argo
kelimeler kullanma, arkadaşlarıyla dalga geçme, dersi dinlememe, dikkat dağıtıcı sesler çıkarma
gibi istenmeyen davranışlarla karşılaşılmaktadır. İstenmeyen davranışların
nedenleri; öğrenciden kaynaklanan nedenler (ergenlik döneminin özellikleri, kurallara
uymada sorun yaşama, başarısızlığı gizleme girişimi, dikkat çekme isteği, güçlü hissetme
arzusu, kendini komik göstermek için, eğlenmek için, öğretmeni ve arkadaşlarını sinirlendirmek için,
ders işlemek istememe, dersi önemsememe), öğretmen kaynaklı nedenler
(dersi sıkıcı anlatmaları, istenmeyen davranışlara tepki göstermemeleri, konuyu anlatamamaları)
ve sistem kaynaklı nedenler (ders süre ve sayılarının fazla olması), aileden
kaynaklanan nedenler (ailenin ilgisizliği, yanlış yetiştirme tarzı), okul kaynaklı nedenler
(fiziki ortamla ilgili sorunlar), çevre kaynaklı nedenler (çağın getirdiği rahatlık, olumsuz modeller) olarak belirlenmiştir.
İstenmeyen davranışlara öğretmenlerin; bireysel görüşme, dersi eğlenceli hale getirme,
sınıf kurallarından yararlanma, sorumluluk verme, görmezden gelme, beden dilinden yararlanma, kızma, bağırma, uyarma, masaya vurma,
tehdit etme, kademeli tepki gösterme, bakışı kullanma, okul yöneticisine gönderme, cezalandırma, yerini değiştirme,
dersi eğlenceli hale getirme tepkilerini gösterdikleri saptanmıştır.
Keywords
References
- Ada, Ş. (2003). Sınıf içi olası sorunlara karşı alınabilecek önlemler. Z. Kaya. (Editör). Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem A yayıncılık, s.198-212’deki makale.
- Akar, İ. (2003). Öğrenci davranışlarını etkileyen etmenler. Z. Kaya. (Editör). Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem A yayıncılık, s.21-41’deki makale.
- Akçadağ, T. (2015). Sorun davranışların yönetimi. H. Kıran ve K. Çelik. (Editörler). Etkili Sınıf Yönetimi Ankara: Anı Yayıncılık, s.255-288’deki makale.
- Aksoy, N. (2000). Sınıf içi disiplin sorunlarını azaltmada izlenebilecek temel yaklaşımlar. Eğitim Araştırmaları, 2, 5-9.
- Alkan, H. B. (2007). İlköğretim öğretmenlerinin istenmeyen davranışlarla baş etme öntemleri ve okulda şiddet. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Niğde: Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Arıcak, T. (2005). Sınıf içi disiplin. M. Gürsel, H. Sarı ve B. Dilmaç. (Ed). Sınıf Yönetimi. Konya: Eğitim Kitapevi, s.211-238’deki makale.
- Aydın, A. (1998). Sınıf yönetimi. Ankara: Anı yayıncılık.
- Aydın, B. (2001). İlköğretim okullarında sınıf disiplininin sağlanması. Yayımlanmamış doktora tezi, Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bay, E., Mert, O. ve Ozan, C. (2011). İlköğretim 6-8. sınıflarda ortaya çıkan istenmeyen öğrenci davranışları ve öğretmenleri davranış yönetim stratejileri. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 49-70.
- Borich, G. D. (1996). Effective teaching methods. Columbus, OH: Prentice-Hall. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.