Karaçay-Malkar Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde Fiil İstemlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Verbs bring with them some descriptive elements that they determine according to the their meanings. These complements determined by the verb are called the verb’s valence and differ in each verb. There may be some changes in the valence of the verbs. These changes; in addition to the fact that the verb undergoes polysemy, becomes passive or causative, it undergoes a change in valence, as well as the use of the case suffixes that connect the complement to the verb, that is, the alternation. The verb may change a complement it has in historical periods, in the development process of the language, this complement may come out of the verb’s valence area, or the case suffixes connecting the complement to the verb may alternate both in the texts of the historical period, in the texts of modern Turkish, and in the dialect areas of a language. In this study, some common verbs in terms of phonetic and morphologic in Turkey Turkish and Karachay-Malkar Turkish were compared in terms of valence and the differences in these verbs were presented.

Fiiller, cümle kuruluşunda, taşıdıkları anlam(lara) göre belirledikleri birtakım tamlayıcı unsurları beraberinde getirir. Fiilin belirlediği bu tamlayıcı unsurlar fiilin istemi olarak adlandırılmakta ve her fiilde farklılık göstermektedir. Fiillerin isteminde birtakım değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişiklikler; fiilin çok anlamlılığa uğraması, edilgenleşmesi veya ettirgenleşmesi dolayısıyla istem değişikliğine uğramasının yanı sıra tamlayıcıyı fiile bağlayan durum eklerinin de birbirinin yerine kullanılması, yani nöbetleşmesidir. Fiil tarihî dönemlerde sahip olduğu bir tamlayıcıyı dilin gelişim sürecinde değiştirebilir, bu tamlayıcı fiilin istem alanından çıkabilir veya hem tarihî dönem metinlerinde, hem çağdaş Türkçenin metinlerinde hem de bir lehçenin ağız alanlarında tamlayıcıyı fiile bağlayan durum ekleri nöbetleşebilir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Karaçay-Malkar Türkçesinde ses ve yapı bakımından ortak bazı fiiller istem bakımından karşılaştırılmış ve bu fiillerdeki farklılıklar ortaya konmuştur.