Göstergebilim (Semiyotik) Açısından “Kam Püre Oğlu Bamsı Beyrek” Hikâyesi’nin Analizi

Semiotics aims to investigate which semantic layers a meaningful whole consists of, how it is systematized and presented through metalanguage, and the way the meaning is articulated. Semiotics, which questions the processes through which meaning is produced, is considered to be a method of understanding the form of the content. In this study, the Story of Kam Püre's Son Bamsı Beyrek in the Book of Dede Korkut was analyzed according to the semiotic model developed by Algirdas Julien Greimas, one of the French semioticians. In this regard, the Story of Kam Püre's Son Bamsı Beyrek; It was examined in three stages: narrative level, discourse level and logical-semantic levels. First of all, the story was described by dividing it into meaning units using the sectioning method. At the level of discourse, elements of person, time and place were examined. At the narrative level, the acts in the sections were determined in line with the actants scheme, and the characteristics, modalities and functions of the actors were revealed. At the logical-semantic level, the contrasts in the narrative were determined and interpretations were made based on the meanings revealed by these contrasts. Thus, the deep structure of the story was revealed.

Göstergebilim, anlamlı bir bütünün hangi anlamsal katmanlardan oluştuğunu, bunu üstdil aracılığıyla dizgeleştirerek nasıl sunduğunu ve anlamın eklemleniş biçimini araştırmayı amaçlar. Anlamın hangi süreçlerden geçerek üretildiğini sorgulayan göstergebilimin içeriğin biçimine yönelik bir anlamlama yöntemi olduğu kabul edilir. Bu çalışmada Dede Korkut Kitabı’ndaki “Kam Püre Oğlu Bamsı Beyrek Hikâyesi” Fransız göstergebilimcilerinden Algirdas Julien Greimas’ın geliştirdiği göstergebilim modeline göre analiz edilmiştir. Bu doğrultuda Kam Püre Oğlu Bamsı Beyrek Hikâyesi; anlatı düzeyi, söylem düzeyi ve mantıksal-anlamsal düzeyler olmak üzere üç aşamalı olarak incelenmiştir. Öncelikle hikâye kesitleme yöntemiyle anlam birimlerine ayrılarak betimlenmiştir. Söylem düzeyinde kişi, zaman, mekân unsurları incelenmiştir. Anlatı düzeyinde kesitlerdeki edimler eyleyenler şeması doğrultusunda belirlenmiş, eyleyenlerin özellikleri ve işlevleri ortaya konulmuştur. Temel yapı (mantıksal-anlamsal) düzeyde ise anlatıdaki karşıtlıklar belirlenmiş ve karşıtlıkların ortaya çıkardığı anlamlardan yola çıkılarak yorumlamalar yapılmıştır. Böylece hikâyenin derin yapısı ortaya çıkarılmıştır.