Çevredilbilim ve Dilin İmkânlarını Kullanmak: Çöp Kutularındaki Yazılar Üzerinden Çevre Bilinci Oluşturmada Hamburg Örneği

Yaşadığımız çağda çevre sorunlarının giderek artması, çevre bilinci oluşturmak üzere dilden mümkün mertebe yararlanmanın önemini, dolayısıyla da dilin, çevre sorunlarına karşı eleştirel tavır alma ve farkındalık yaratma noktasında kullanımına vurgu yapan, görece yeni bir disiplin olan çevredilbilim çalışmalarını gündeme getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle çevredilbilim kavramı ve gelişimine ana hatlarıyla yer verilecek, ardından, topluma çevre bilinci aşılamak üzere dilin imkânlarından ne ölçüde istifade edildiği/edilebileceği, Hamburg’daki çöp kutuları yazılarının analiziyle gösterilecektir. Almanya’nın en yeşil kenti olarak bilinen, çevre bilinci ve sürdürülebilir kentsel gelişim projelerinden ötürü farklı kurumlarca ödüllere layık görülen Hamburg’un dört bir tarafına konuşlandırılmış küçük kırmızı çöp kutuları üzerindeki kısa, öz, bir o kadar da çarpıcı ifadeler, belli kelime oyunlarıyla popüler kültür unsurları, edebiyat, sanat, müzik ve gündelik hayattan örnekler içermekte, böylece insanlar çöp kutularını kullanmaya teşvik edilmektedir. Hamburg’da çöp kutuları üzerindeki yazılarla nasıl ekolojik mesajların verildiğinin gösterileceği bu çalışma şüphesiz, Türkçenin bu husustaki imkânlarına dair de ciddi bir fikir verecektir.

The increasing environmental problems of our time have brought to the fore the importance of employing language as much as possible to create environmental awareness, and thus the relatively new discipline of ecolinguistics, which emphasizes using language to take a critical stance against environmental problems and to create awareness. This study will first outline the emergence and development of the concept of ecolinguistics. It will then go on to show how the possibilities of language are/can be used to create environmental awareness in society through an analysis of the phrases on garbage cans in Hamburg. The short, concise and striking phrases on the small red garbage cans dotted around Hamburg, known as Germany’s greenest city and awarded by various institutions for environmental awareness and sustainable urban development projects, include certain puns, elements of popular culture, examples from literature, art, music and everyday life, encouraging people to use bins. This study will undoubtedly give a serious idea of the possibilities of Turkish in this regard, showing how ecological messages are conveyed through the phrases on the garbage cans in Hamburg.